--- title: On Gözlü Köprü slug: on-gozlu-kopru url: /detay/on-gozlu-kopru type: article language: Türkçe entity: primary: On Gözlü Köprü type: article disambiguation: Diyarbakır'ın tarihi On Gözlü Köprüsü: Dicle Nehri üzerindeki 10 kemerlik muhteşem yapı. Tarihi ve mimarisiyle büyüleyici! categories: - name: Mimari slug: mimari url: /kategori/mimari - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - TürkiyeTurizmi - GezginlerKulübü - DicleNehri - TarihiKöprü - OnGözlüKöprü - TarihiMiras - Keşfet - TarihiYerler - Diyarbakır author: Mehmet Tahir Özbey created_at: 2025-04-01T21:19:07.584049+03:00 updated_at: 2025-04-17T10:14:56.424924+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/01/X97eeCYh1wVD9wcM1dCMS7zb0qkJ6sTx.jpg --- # On Gözlü Köprü ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: On Gözlü Köprü ![48d7c56c-4ed5-4629-84b3-5d326d4c8822.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/01/W129WYfDL2g5MxHTSyU05iVb3Zeodr9g.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Uzunluk(lar)(Metin) | 172-180 metre | | Genişlik(Metin) | İlk beş gözde 5,45-6,24 m; sonrası 9,69-10,20 m | | Diğer İsimler | Dicle Köprüsü, Silvan Köprüsü, Mervani Köprüsü | | Mimar(lar) | Ubeyd oğlu Yusuf (kitabeye göre) | | Malzeme(ler) | Kesme bazalt taş,Kireç harçlı moloz | | Yapım Tarihi(leri)(Metin) | 1065-1067 (Mervanoğulları dönemi,ilk yapım antik döneme uzanabilir,kitabe bilgisi) | | Konum | Diyarbakır,Dicle Nehri üzerinde,Sur İlçesi | ## Article Content **On Gözlü Köprü**, Diyarbakır’ın Sur ilçesinde, Dicle Nehri üzerinde [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan tarihî bir köprüdür. Dicle Köprüsü, Silvan Köprüsü ve Mervani Köprüsü [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) farklı isimlerle de anılan bu [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt), on açıklığa sahip olması nedeniyle [halk](/tr/detay/halk-2/llms.txt) arasında "On Gözlü [Köprü](/tr/detay/kopru-3/llms.txt)" olarak bilinir. Şehrin güneyinde, Mardin Kapısı’nın yaklaşık 3 kilometre dışında bulunan köprü, [kent](/tr/detay/kent/llms.txt) merkezini [doğu](/tr/detay/dogu-751789/llms.txt) ve kuzeydeki yerleşimlerle bağlayan [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir geçiş noktasıdır. Tarih boyunca çeşitli yıkımlara uğramış ve farklı dönemlerde onarımlar geçirmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/01/38143jFmHtYHbH2suuRVfb0IKnfleXeT.jpg) *On Gözlü Köprü (Diyarbakır Valiliği)* ### **Tarihçe** Köprünün üzerindeki kitabeye göre, yapı 1065-1067 yılları arasında Mervanoğulları döneminde inşa edilmiştir. Güney cephesinde, kemerlerle korkuluk arasında yer alan iki satırlık çiçekli [kûfî](/tr/detay/kufi-2/llms.txt) kitâbede, Mervânoğulları’ndan Nizâmüddevle Nasr zamanında Kadı Ebü’l-[Hasan](/tr/detay/hasan-2/llms.txt) Abdülvâhid tarafından Ubeyd oğlu Yusuf adlı bir mimara yaptırıldığı belirtilmektedir. Ancak bazı araştırmacılar, bu kitabenin bir onarım kitabesi olduğunu ve köprünün çok daha eski bir tarihte, muhtemelen antik dönemde inşa edildiğini öne sürmektedir. Kaynaklarda, köprünün 6. yüzyılda I. Anastasius döneminde yapıldığına dair görüşler bulunsa da, kesin ilk yapım tarihi bilinmemektedir. Köprü, tarih boyunca birçok kez yıkıma uğramış ve yeniden inşa edilmiştir. Bizans İmparatoru Johannes Tzimisces’in 974 yılında Diyarbakır’ı kuşatması sırasında köprünün tahrip edildiği bilinmektedir. Daha sonra Emevi Halifesi Hişam döneminde (742-743) onarım çalışmaları başlatılmış, ancak tamamlanamamıştır. Günümüze ulaşan son yapım ve onarımın ise Mervanoğulları tarafından 1065-1067 yıllarında gerçekleştirildiği kabul edilmektedir. Son büyük onarım ise 1899-1900 yıllarında yapılmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/01/DsdCMtc129bwSBpBv5cASLUjoB0u690I.jpg) *On Gözlü Köprü (Diyarbakır Valiliği)* ### **Mimari Özellikler** On Gözlü Köprü, tamamen kesme bazalt taşından inşa edilmiştir ve on kesik [kemer](/tr/detay/kemer-2/llms.txt) üzerinde Dicle Nehri’nin iki yakasını birleştirir. Köprünün uzunluğu 172-180 metre arasında değişirken, genişliği ilk beş gözde 5,45-6,24 metre, beşinci gözden itibaren ise 9,69-10,20 metre arasında ölçülmektedir. Kemer açıklıkları sivri formda olup, ortadaki kemer en geniş olanıdır. Menba tarafında üçgen külâhlı [sel](/tr/detay/sel-2/llms.txt) yaranlar, mansab tarafında ise silmeli [dikdörtgen](/tr/detay/dikdortgen-748450/llms.txt) dayanak duvarları bulunur. Bu duvarlar, Dicle Nehri’nin [hızlı](/tr/detay/hizli/llms.txt) akıntısına ve arazinin topografik yapısına uyum sağlayacak şekilde doğudan güneye doğru kıvrımlı olarak tasarlanmıştır. Köprünün yapımında kireç harçlı moloz dolgu malzemesi ve şaşırtmalı teknikle uygulanmış farklı boyutlarda kesme bazalt taşlar kullanılmıştır. Korkuluklar ise moloz ve kesme taştan yapılmıştır. Güney cephesindeki kitabenin sonunda, Artuklu ve Selçuklu yapılarında sıkça görülen başı cepheden işlenmiş bir arslan kabartması yer alır. Bu kabartmanın benzer örnekleri, Diyarbakır surlarındaki [Harput](/tr/detay/harput-2/llms.txt) Kapısı ve Mardin Kapısı’nda da bulunmaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/01/qR34RW4VlLgdam4iGAZ5wfVh0IVdjjLB.jpg) *On Gözlü Köprü (Diyarbakır Valiliği)* ### **Restorasyon ve Güncel Durum** Tarih boyunca çeşitli onarımlar geçiren köprünün [yakın](/tr/detay/yakin-750943/llms.txt) dönemde yapılan restorasyonları, yapının [özgün](/tr/detay/ozgun-750487/llms.txt) dokusuna kısmen [zarar](/tr/detay/zarar-2/llms.txt) vermiştir. Beton ve [asfalt](/tr/detay/asfalt-751449/llms.txt) kaplı döşemeler, görsel bütünlüğü ve malzeme uyumunu bozmuş olsa da, 2008 yılında gerçekleştirilen restorasyon çalışmaları ile köprünün mimari bütünlüğünün korunmasına yönelik çabalar gösterilmiştir. Restorasyon sonrası köprü, trafiğe kapatılarak kent halkının sosyal yaşamının bir parçası haline gelmiş ve turistlerin uğrak noktalarından biri olmuştur. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/01/bHRmq9JW6efIUTpoOR0kPtXkPyLyajZn.jpg) *On Gözlü Köprü (Diyarbakır Valiliği)* ### **Kültürel ve Sosyal Önemi** On Gözlü Köprü, yalnızca mimari bir yapı olmanın ötesinde, Diyarbakır’ın kültürel mirasının önemli bir simgesidir. Köprü ve çevresi, [somut](/tr/detay/somut/llms.txt) olmayan kültürel mirasın yaşatıldığı bir alan olarak yeniden düzenlenmiştir. Hıdırellez gibi geleneksel etkinliklerde dileklerin suya bırakıldığı, halk oyunlarının oynandığı, özel günlerde [fotoğraf](/tr/detay/fotograf-2/llms.txt) çekimlerinin yapıldığı ve yöresel müzik eşliğinde [sıra](/tr/detay/sira-3/llms.txt) gecelerinin düzenlendiği bir [mekân](/tr/detay/mekan/llms.txt) haline gelmiştir. Ayrıca köprü, efsanelere ve anlatılara da [ev](/tr/detay/ev-2/llms.txt) sahipliği yapmaktadır; örneğin, Suzi ve [Adil](/tr/detay/adil-4f812/llms.txt)’in hüzünlü [aşk](/tr/detay/ask-3/llms.txt) hikâyesi yöre halkı tarafından sıkça anımsanır ve köprüyle ilişkilendirilir. Dicle Nehri kıyısındaki restoranlar ve [çay](/tr/detay/cay-2/llms.txt) bahçeleri, özellikle [yaz](/tr/detay/yaz-3/llms.txt) gecelerinde halkın serinlemek ve vakit [geçirmek](/tr/detay/gecirmek-8fbdb/llms.txt) için tercih ettiği rekreasyon alanlarıdır. Köprünün simgesel değeri, restorasyon ve [çevre](/tr/detay/cevre/llms.txt) düzenlemeleriyle [uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) yıllar korunmaya çalışılmaktadır. Ancak, kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılması için sürekli bakım ve ilgi gerektirdiği de vurgulanmaktadır. On Gözlü Köprü, Diyarbakır’ın tarihî, mimari ve kültürel zenginliklerini yansıtan eşsiz bir yapı olarak günümüzde de varlığını sürdürmektedir. ## Academic Sources and References 1. "Dicle Köprüsü." T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Portalı, erişim tarihi 1 Nisan 2025, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/diyarbakir/gezilecekyer/dcle-koprusu. 2. "Köprüler." T.C. Diyarbakır Kültür ve Turizm Bakanlığı İl Müdürlüğü, erişim tarihi 1 Nisan 2025, https://diyarbakir.ktb.gov.tr/TR-56900/kopruler.html. 3. "On Gözlü Köprü (Dicle Köprüsü)." Diyarbakır Kültür Turizm, erişim tarihi 1 Nisan 2025, https://diyarbakirkulturturizm.org/Yapit/Details/KOPRULER/41/On-Gozlu-Kopru--Dicle-Koprusu-/230. 4. "On Gözlü Köprü (Dicle Köprüsü)." Diyarbakır Valiliği, erişim tarihi 1 Nisan 2025, http://www.diyarbakir.gov.tr/on-gozlu-kopru-dicle-koprusu. 5. Halifeoğlu, Fatma Meral, ve diğerleri. "Dicle Köprüsü Tarihî ve Mimari Özellikleri." Milli Folklor 17, no. 132 (2021): 236-244, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1394016.