--- title: Oluklu Balina (Balaenoptera physalus) slug: oluklu-balina-balaenoptera-physalus-25955 url: /detay/oluklu-balina-balaenoptera-physalus-25955 type: article language: Türkçe entity: primary: Oluklu Balina (Balaenoptera physalus) type: article disambiguation: Oluklu Balina (Balaenoptera physalus): Mavi balinadan sonra en büyük deniz memelisi. Koruma altında! categories: - name: Ekoloji, Botanik Ve Zooloji slug: ekoloji-botanik-ve-zooloji url: /kategori/ekoloji-botanik-ve-zooloji tags: - Akdeniz popülasyonu - Balaenoptera physalus - Oluklu balina author: Sümeyye Akkanat Terzioğlu created_at: 2025-07-20T07:49:42.786736+03:00 updated_at: 2025-07-28T16:49:50.393847+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/07/22/q1SKMihhOnDqXEwa8hiJBylsLQGhoClW.jpg --- # Oluklu Balina (Balaenoptera physalus) ## KURE Information Cards ![Screenshot 2025-07-25 at 21-38-14 Free Public Domain Vintage Illustration Whale Images Free Photos PNG Stickers Wallpapers & Backgrounds - rawpixel.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/07/25/3DRLuf5MLLRRF2CovxCkgJoGpzJfhU1u.png) *Oluklu Balina (Balaenoptera physalus)* | Field | Value | |-------|-------| | Takım(lar) | Cetacea (Balinalar) | | Boyut(lar) | 18–22 metre | | Aile | Balaenopteridae | | Ağırlık(lar)(Metin) | 40–80 ton | | Türkiye’de Gözlem | Seyrek; özellikle Akdeniz kıyılarında | | Koruma Durumu (IUCN) | Hassas (Vulnerable) | | Göç Davranışı | Yazın kutuplara, Kışın tropiklere | | Tür(ler) | Balaenoptera physalus | | Beslenme Şekli | Filtrasyonla (balina bıyığı ile plankton ve küçük balıklar) | | Renk | Sırt: Koyu gri/kahverengi siyah, Karın: Açık gri/beyaz | | Alt Takım | Mysticeti (Dişsiz Balinalar) | | Yaşam Alanı(ları) | Tüm okyanuslar,Açık denizler ve kıta sahanlıkları | | Üreme(ler) | 11–12 aylık gebelik,Tek yavru doğumu | ## Article Content Oluklu balina (*Balaenoptera physalus*), *Balaenopteridae* familyasına mensup olup, büyüklük bakımından yakın akrabası olan [mavi balinadan](/tr/detay/mavi-balina-balaenoptera-musculus-2fa0a/llms.txt) (*Balaenoptera musculus*) sonra gelen en büyük deniz memelisidir. Uzun ömürlü ve göçmen bir tür olan oluklu balina, IUCN tarafından “Hassas” kategorisinde değerlendirilmekte ve çeşitli çevresel tehditlere karşı uluslararası düzeyde koruma altındadır. ### **Morfolojik Özellikler** Oluklu balina (Balaenoptera physalus), uzun, silindirik ve aerodinamik gövdesiyle dikkat çeker. Vücut renklenmesi belirgin biçimde asimetriktir: sol taraf koyu tonlardayken, sağ alt çene bölgesi gözle görülür şekilde beyazdır. Bu renk farklılığının, özellikle avlanma sırasında yönlendirme ve şaşırtma amacıyla işlev gördüğü düşünülmektedir. Yetişkin bireylerin boyu ortalama 18–22 metre arasında değişir; bazıları 25 metreye kadar ulaşabilir. Ağırlıkları ise 40 ila 80 ton arasında değişir. Baş kısmı geniş ve düz yapıdadır. Alt çeneden karın bölgesine dek uzanan 50 ila 100 arası boyuna oluk (pleat), beslenme sırasında ağız hacmini genişletmeye olanak tanır. Üst çenede, her biri keratin yapılı 260–480 adet balen bulunur; bu yapılarla deniz suyu süzülerek planktonlar ve küçük balıklar tutulur. Başın üst kısmında yer alan çift delikli üfleme deliği (spiracle), soluk verme sırasında yaklaşık 5–6 metreye ulaşan bir su buharı sütunu oluşturur. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/07/28/R64MXVmO4Vx9ar7AXbxsMHFgLe3VlnzP.jpg) *Oluklu Balina (pixabay)* ### **Yaşam Alanı ve Yayılım** Oluklu balina, dünya genelinde tüm büyük okyanuslarda ve bazı denizlerde yayılım gösteren geniş bir türdür. Özellikle kuzey ve güney yarımkürenin ılıman ve soğuk sularında yoğun olarak bulunurlar. Sığ kıyı bölgelerinden çok açık denizleri tercih ederler. Mevsimsel olarak göç eden [oluklu balinalar](/tr/detay/oluklu-balina-074b5/llms.txt), yaz aylarında kutup sularına göç ederek bu bölgelerdeki yüksek besin üretkenliğinden yararlanır. Kış aylarında ise çiftleşme ve doğum için daha sıcak sulara geri dönerler. Türkiye kıyılarında da varlığı belgelenen oluklu balinalar, özellikle Ege Denizi ve Akdeniz’in doğu kesimlerinde gözlemlenmiş, 1990’lardan itibaren Türkiye kıyılarında karaya vurma (stranding) olayları da rapor edilmiştir. ### **Beslenme Ekolojisi** Oluklu balinalar mikrofaj canlılardır ve diyetleri bölgeye ve mevsime göre değişiklik göstermekle birlikte çoğunlukla kril, planktonik kabuklular ve [ringa](/tr/detay/ringa-baligi-bd616/llms.txt) ya da [uskumru](/tr/detay/uskumru-e5623/llms.txt) gibi küçük sürü balıklarından oluşur. Beslenme sırasında ağızlarını büyük bir şekilde açarak suyu ve avı birlikte alırlar. Alt çene oluklarını genişleten bu canlılar, daha sonra dillerini balenlere doğru iterek suyu dışarı atar ve geride kalan küçük organizmaları yutar. Günlük besin tüketimleri yaklaşık 2 ton civarındadır. ### **Üreme ve Yaşam Döngüsü** Dişi oluklu balinalar ortalama iki ila üç yılda bir doğum yapar. Gebelik süresi yaklaşık 11 ay sürer ve genellikle tek bir yavru dünyaya gelir. Yeni doğan bir yavru yaklaşık 6 metre uzunluğunda ve 2 ton ağırlığındadır. Anne sütü ile beslenme dönemi 6–7 ay kadar devam eder. Dişiler 6–12 yaş, erkekler ise 6–10 yaş arasında cinsel olgunluğa ulaşır. Oluklu balinaların ortalama yaşam süresi 80–90 yıl arasında değişmektedir. ### **Davranışsal Özellikler** Bu tür genellikle yalnız ya da çiftler hâlinde dolaşır, ancak beslenme bölgelerinde daha büyük gruplar oluşturdukları da gözlemlenmiştir. Su yüzeyine çıktıklarında düz bir hat üzerinde hızlı hareket ederler. Su altındaki hareket kabiliyetleri oldukça yüksek olan oluklu balinalar, saatte 35–40 kilometre hıza ulaşabilir. Ortalama dalış süreleri 6–10 dakika arasındadır, ancak zaman zaman 20 dakikaya kadar süren dalışlar da yapabilirler. ### **Akustik Özellikler ve İletişim** Oluklu balinalar, deniz memelileri arasında en güçlü ve en düşük frekanslı sesleri üreten türlerden biridir. Özellikle erkek bireyler, çiftleşme dönemlerinde 16–40 Hz aralığında ve 188 desibele kadar ulaşabilen çağrılar üretir. Bu sesler deniz altında binlerce kilometre öteye ulaşabilir. Ses üretimi aynı zamanda yön bulma (ekolokasyon) ve sosyal iletişim amacıyla da kullanılmaktadır. ### **Korunma Durumu ve İnsan Etkisi** 20. yüzyılın ilk yarısında ticari balina avcılığı nedeniyle oluklu balina popülasyonları büyük ölçüde azalmıştır. 1976 yılında Uluslararası Balina Avcılığı Komisyonu (IWC) tarafından koruma altına alınan tür, bugün hâlâ birçok tehdit ile karşı karşıyadır. IUCN tarafından “Hassas” (Vulnerable) olarak sınıflandırılan oluklu balinalar, CITES’in Ek I listesinde yer almakta ve uluslararası ticareti yasaklanmış bulunmaktadır. Türün karşı karşıya olduğu başlıca tehditler arasında gemi çarpmaları, gürültü kirliliği, mikroplastik ve kimyasal kirlilik, balıkçılık ağlarına dolanma ve iklim değişikliğinin besin zinciri üzerindeki olumsuz etkileri yer almaktadır. ### **Ekolojik Rol ve Önemi** Oluklu balinalar, deniz ekosisteminde besin döngüsünün önemli bir parçasını oluşturur. Özellikle derinlere daldıktan sonra dışkı yoluyla besin elementlerini yüzey sularına taşıyarak fitoplankton üretimini desteklerler. Bu süreç, okyanusların karbon döngüsünü doğrudan etkiler. ## Academic Sources and References 1. TÜBİTAK Bilim Genç. “Türkiye'nin Oluklu Balinası.” Bilim Genç. Erişim Tarihi 20 Temmuz 2025. https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/yeryuzu-turkiyenin-oluklu-balinasiJoksimović, Aleksandar, Milica Mandić, ve Mirko ðurović. “First Record of Fin Whale (Balaenoptera Physalus Linnaeus, 1758) in Kotor Bay (South Adriatic Sea)”. Journal of Black Sea / Mediterranean Environment 19, no. 1 (Nisan 2013): 127-31. Erişim Tarihi 20 Temmuz 2025. https://dergipark.org.tr/en/pub/jbme/issue/9832/121771NOAA Fisheries. “Fin Whale.” U.S. National Oceanic and Atmospheric Administration. Erişim Tarihi 20 Temmuz 2025. https://www.fisheries.noaa.gov/species/fin-whaleUnsplash. “a whale spouting out of the water JPG.” Unsplash. Erişim Tarihi 20 Temmuz 2025. https://unsplash.com/photos/a-whale-spouting-out-of-the-water--NyqqDO6ZhYRawpixel. “Balaenoptera physalus (1872), vintage fin whale illustration JPG.” Rawpixel. Erişim Tarihi 25 Temmuz 2025. https://www.rawpixel.com/image/11068307/image-art-vintage-illustrationsWhale and Dolphin Conservation (WDC). “Fin Whale.” UK Whales. Erişim Tarihi 20 Temmuz 2025. https://uk.whales.org/whales-dolphins/species-guide/fin-whale/World Wildlife Fund. “Fin Whale.” WWF. Erişim Tarihi 20 Temmuz 2025. https://www.worldwildlife.org/species/fin-whalePixabay. “Mavi balina, Ocean, Ücretsiz arka plan JPG.” Pixabay. Erişim Tarihi 25 Temmuz 2025. https://pixabay.com/tr/photos/mavi-balina-ocean-memeli-1198719/ ## Related Articles - [Goblin Köpek Balığı (Mitsukurina Owstoni)](//detay/goblin-kopek-baligi-mitsukurina-owstoni-a79ca/llms.txt) - [Mavi Balina (Balaenoptera musculus)](//detay/mavi-balina-balaenoptera-musculus-2fa0a/llms.txt) - [Şeffaf Başlı Balık (Macropinna Microstoma)](//detay/seffaf-basli-balik-macropinna-microstoma-583a6/llms.txt)