---
title: Nomgon Anıtları
slug: nomgon-anitlari
url: /detay/nomgon-anitlari
type: article
language: Türkçe
entity:
  primary: Nomgon Anıtları
  type: article
  disambiguation: Moğolistan'daki Göktürk yazıtları: Nomgon Anıtları, tarih ve kültüre ışık tutuyor.
  categories:
    - name: Arkeoloji
      slug: arkeoloji
      url: /kategori/arkeoloji
    - name: Sosyoloji
      slug: sosyoloji
      url: /kategori/sosyoloji
    - name: Tarih
      slug: tarih
      url: /kategori/tarih
  tags:
    - KutlukKağan
    - Arkeoloji
    - tarih
    - edebiyat
    - Anıt
    - dilbilimi
    - Göktürkler
    - türk
author: Zeynep Ahmetbeyoğlu
created_at: 2025-04-01T13:08:48.802817+03:00
updated_at: 2025-04-17T10:16:06.541564+03:00
---

# Nomgon Anıtları

<!-- CONTEXT: Article Content for "Nomgon Anıtları" -->

## Article Content

Nomgon Yazıtları, Moğolistan'da bulunan ve Göktürkler'e ait olan, bölgesel açıdan [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) yazıtlardır. 2000'li yılların başında keşfedilen bu yazıtlar, hem dilsel hem de bölgesel açıdan değerli bilgiler içermektedir. Nomgon Yazıtları, özellikle Göktürkler'in tarihi ve kültürel yapıları hakkında önemli bilgiler sunmakta, Orta [Asya](/tr/detay/asya-2/llms.txt)'daki [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt) kültürünün derinliklerine ışık tutmaktadır.

#### **Nomgon-2 Anıt Külliyesi ve Keşif Süreci**

Nomgon Yazıtları, Moğolistan'daki Nomgon-2 Anıt Külliyesi'nde [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) almaktadır. Bu külliye, 2019 yılında yapılan arkeolojik kazılar ve keşiflerin sonucunda Türk Akademisi tarafından Göktürkler'e ait olduğu doğrulanan bir yapıdır. Yazıtlar, [sadece](/tr/detay/sadece-e8b50/llms.txt) Türk tarihini değil, geçmişte bölgede gerçekleşen kültürel etkileşimleri de ilgilendirmektedir.

![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/01/LOLG5twPUjtlGMfuburEhv0wckIub3yi.png)

[AA](https://www.aa.com.tr/tr/dunya/turk-akademisi-mogolistan-daki-nomgon-2-anit-kulliyesi-nin-gokturk-donemine-ait-oldugunu-dogruladi/3450039)

#### **Göktürk Dönemi ve İlteriş Kutluk Kağan**

Nomgon Yazıtları, Göktürk Dönemi'ne dair detaylı bilgiler içermektedir. Yazıtların çoğu, İlteriş Kutluk Kağan'ın uygulamalarının simgesel bir parçası olarak kabul edilmektedir. Göktürklerin kurucularından olan İlteriş Kutluk Kağan, ikinci Türk Kağanlığı'nı kurmuş ve genişletmeleri sırasında büyük bir kültürel etki yaratmıştır. Yazıtlar, onun kişiliğine ilişkin pek çok ayrıntıyı ve özellikle siyasi ve toplumsal yapıyı açıklamaktadır. Bu bağlamda, Nomgon Yazıtları'nın metinleri, Göktürkler'in eski Türk toplumlarındaki yönetim anlayışına dikkat çeken ifadeler içermektedir.

#### **Nomgon Yazıtları'nın İçeriği ve Dil Özellikleri**

Nomgon Yazıtları, hem Eski Türkçe hem de [Soğd](/tr/detay/sogd/llms.txt) dilinde yazılan metinler içermektedir. Bu, dönemin çok dilliliğini ve farklı kültürel etkileşimlerini açıkça göstermektedir. Eski Türkçe, Göktürkler'in resmi dilinin yanı [sıra](/tr/detay/sira-3/llms.txt), Orta Asya'daki diğer topluluklar tarafından da benimsenmiş bir dil olmuştur. Soğd dili ise, Orta Asya'da önemli bir [ticaret](/tr/detay/ticaret-3/llms.txt) dili olarak kullanılmış ve bu yazıtların da bu dilde metinler içeriyor olması, Göktürkler'in diğer toplumlarla olan etkileşimini göstermektedir.

#### **Yazıtların Anlamı ve Önemi**

Nomgon Yazıtları, sadece dilsel özellikleriyle değil, tarihi anlamlarıyla da dikkat çekmektedir. Bu yazıtlar, Orta Asya'nın tarihi ve kültürel geçmişini anlamaya yönelik birtakım bilgiler sunmaktadır. Yazıtlar, Göktürkler'in toplumsal yapısına, inançlarına, [hükümet](/tr/detay/hukumet-2/llms.txt) sistemlerine ve Orta Asya'daki diğer toplumlarla olan bağlarına dair önemli kalıntıları himaye etmiştir.

Özellikle yazıtlarda İlteriş Kutluk Kağan'a ait olduğu düşünülen ve onu simgeleyen övgüler yer almaktadır. Ayrıca Göktürkler'in kültürel çeşitliliği ve sanatı, yazıtlarda yer alan motiflerle de dolaylı olarak anlaşılmaktadır. Bu yazıtlar, Göktürkler'in hükümet anlayışını ve kültürel zenginliğini günümüze taşımada önemli bir araçtır.

Nomgon Yazıtları, Orta Asya'da Türk tarihi ve kültürü [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt) yapılan araştırmalar için önemli bir [kaynak](/tr/detay/kaynak-2/llms.txt) olma özelliği taşır. Göktürkler'in Orta Asya'daki etkileri, bu yazıtlar sayesinde daha iyi anlaşılmaktadır.

<!-- CONTEXT: Academic Sources and References for "Nomgon Anıtları" -->

## Academic Sources and References

1. Anadolu Ajansı. “Türk Akademisi, Moğolistan'daki Nomgon-2 Anıt Külliyesi'nin Göktürk Dönemine Ait Olduğu Doğruladı.” Anadolu Ajansı , 12 Eylül 2023. Erişim 1 Nisan 2025. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/turk-akademisi-mogolistan-daki-nomgon-2-anit-kulliyesi-nin-gokturk-donemine-ait-oldugunu-dogruladi/3450039 .
2. Özkan, Ömer. “Nomgon Yazıtı'nın Dili ve Tarihî Önemi.” Bilig 2024, no. 108 (Kış 2024): 181–204. Erişim 1 Nisan 2025. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bilig/issue/79237/1335283 .