--- title: Nizip (İlçe) slug: nizip-ilce-91c1e url: /detay/nizip-ilce-91c1e type: article language: Türkçe entity: primary: Nizip (İlçe) type: article disambiguation: Nizip: Gaziantep'in tarihi ilçesi. Arkeolojik zenginlikleri, Zeugma Antik Kenti ve Nizip Savaşı ile ünlü. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Coğrafya slug: cografya-2 url: /kategori/cografya-2 tags: - antep - İlçe - Nizip author: Muhammed Samed Acar created_at: 2025-04-09T14:14:03.442334+03:00 updated_at: 2025-04-17T09:52:32.568038+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/09/ExPo76sJ6diKcOBadg6KW6ICndJcE3Up.jpeg --- # Nizip (İlçe) ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Nizip (İlçe) ![4-890461691-1.jpeg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/09/q0H2kcTDM3dQBdlYgZWgs7mGsXf9vt9s.jpeg) | Field | Value | |-------|-------| | Yüz Ölçümü(Metin) | 761.950 dekar | | Yükseklik(ler)(Metin) | 400-500 metre (deniz seviyesinden) | | Bölge(ler) | Güneydoğu Anadolu | | Belediye Başkanı(ları) | Ali Doğan | | Nüfus(Metin) | 151.246. (2024) | | Kaymakam | Osman Uğurlu | | Komşular | Doğuda Şanlıurfa (Birecik), güneyde Karkamış, kuzeyde Yavuzeli, batıda Gaziantep ve Oğuzeli | | Koordinat(lar) | 36°38′ kuzey enlemi,36°28′ doğu boylamı | ## Article Content **Nizip**, Türkiye’nin Güneydoğu [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt) Bölgesi’nde, [Gaziantep](/tr/detay/gaziantep-il-4/llms.txt) iline bağlı bir ilçedir. Tarihi, kültürel zenginlikleri ve coğrafi konumuyla dikkat çeken Nizip, Fırat Nehri havzasında [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alır ve tarih boyunca birçok uygarlığın yerleşim merkezi olmuştur. İlçenin en [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) özelliklerinden biri, **Belkıs/Zeugma Antik Kenti** [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) tanınan arkeolojik alanlara [ev](/tr/detay/ev-2/llms.txt) sahipliği yapmasıdır. ### **Tarihçe** Nizip’in tarihi, insanlık tarihinin en eski dönemlerine kadar uzanır. Bölgenin [kültür](/tr/detay/kultur-2/llms.txt) ve tarih devirleri, Kalkolitik, Paleolitik, Demir, Hitit (Eti), Mitani, Asur, İran, İskender, Roma, Bizans, İslam-[Arap](/tr/detay/arap/llms.txt) ve [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt)-İslam dönemleri olarak sıralanabilir; bu dönemlere ait kalıntılar ilçede bulunmaktadır. Paleolitik [Çağ](/tr/detay/cag-4/llms.txt)’dan (Yontma [Taş](/tr/detay/tas/llms.txt) Devri) itibaren insan yerleşimlerine rastlanan Nizip’te, Belkıs Çayı kenarındaki mağaralar ve höyükler bu dönemin izlerini taşır. Kalkolitik dönemde de yerleşim yeri olma özelliğini koruyan [bölge](/tr/detay/bolge-2/llms.txt), Sakçagözü’ndeki Cabahöyük ve Nizip yolundaki Turlu “[Şehzade](/tr/detay/sehzade-2/llms.txt)” [höyük](/tr/detay/hoyuk-750734/llms.txt) gibi merkezlerle temsil edilir. Hititler döneminde (M.Ö. 18. yüzyıl) I. Mursil tarafından Hitit Devleti’ne bağlanan Nizip, M.Ö. 13. yüzyılda Suppilulluima zamanında imparatorluk Hititlerinin bir parçası olmuş, M.Ö. 12. yüzyılda ise Son Hititler döneminde bölgenin merkezi haline gelmiştir. Hititlerden sonra Asurlar, Medler, Büyük İskender, Romalılar ve Bizanslılar bölgeye hakim olmuştur. Hititler devrinde dini bir öneme sahip olan Nizip, Bizans döneminde ise askeri açıdan stratejik bir konuma ulaşmıştır. Nizip’in 8 km kuzeydoğusundaki Belkıs Harabeleri (Zeugma, daha sonra Seleucia ad Euphrates), Bizans döneminden kalma önemli bir yerleşimdir. Ayrıca ilçe merkezinde Bizanslılara ait bir [kilise](/tr/detay/kilise-4/llms.txt) binası ve Orul (Sekili), Mızar (Uluyatır) ile Çardak köylerinde Bizans kalıntıları bulunmaktadır. 639 yılında Arap devletine bağlanan Nizip, Dört Halife devrinden sonra Emevi idaresine [geçmiş](/tr/detay/gecmis-750335/llms.txt), ancak İslam Devleti içindeki ayaklanmalar ve iç savaşlar nedeniyle Bizanslılar tarafından geri alınmıştır. Abbasiler 780 yılında bölgeyi tekrar ele geçirmiş, 925-1013 yılları arasında ise Hamdaniler’in kontrolüne girmiştir. Abbasiler döneminde Nizip büyük bir gelişme göstermiş, hatta Gaziantep bu dönemde Nizip’e bağlı bir yerleşim olmuştur. M.S. 1. yüzyıldan itibaren bölgeye Türk oymakları yerleşmeye başlamış, ardından Mısır Memluk idaresi ve Dulkadiroğulları hakimiyeti görülmüştür. Türkler’in bölgede görünmesi 11. yüzyılın ortalarına denk gelir. 1098’de Edez Kontluğu, 1150’de [Selçuklular](/tr/detay/selcuklular/llms.txt), bir [dönem](/tr/detay/donem-3/llms.txt) Fatımiler, son Haçlı seferleri sırasında Hıristiyanlar ve 1187’de Eyyubiler bölgeye hakim olmuştur. Memluklular döneminde (12. yüzyıl ortaları) Nizip bir kalkınma çağı yaşamış, ancak bu dönem bazı istila ve işgallerle kesintiye uğramıştır. 1515’e kadar Dulkadiroğulları ve ardından Mısırlılar tarafından yönetilen bölge, 1516’da Osmanlı İmparatorluğu’na katılmıştır. Osmanlı döneminde Nizip, 29 [Haziran](/tr/detay/haziran-748426/llms.txt) 1839’da Osmanlı ordusu ile Mısır Valisi Mehmet Ali [Paşa](/tr/detay/pasa-2/llms.txt) arasında gerçekleşen Nizip Savaşı’na [sahne](/tr/detay/sahne-3/llms.txt) olmuştur. Bu [savaş](/tr/detay/savas-3/llms.txt), Osmanlıların yenilgisiyle sonuçlanmış ve dönemin uluslararası politik dengelerini etkilemiştir. 1904’te [belediye](/tr/detay/belediye-4/llms.txt) statüsü kazanan Nizip, o dönemde Birecik ilçesine bağlıydı. Kurtuluş Savaşı yıllarında ise Fransız işgaline karşı direnişin önemli merkezlerinden biri olmuş, “Çete Habeş Böler” liderliğinde ilk kurşun burada atılmıştır. 1924’te Gaziantep iline bağlanan Nizip, 26 [Nisan](/tr/detay/nisan-748390/llms.txt) 1926’da ilçe statüsüne kavuşmuştur. ### **Coğrafi Yapı** Nizip, Gaziantep’in en büyük [çevre](/tr/detay/cevre/llms.txt) ilçesi olup doğusunda Şanlıurfa (Birecik), güneyinde Karkamış, kuzeyinde Yavuzeli, batısında Gaziantep ve Oğuzeli ile komşudur. 36°28′ [doğu](/tr/detay/dogu-751789/llms.txt) boylamları ve 36°38′ kuzey enlemleri arasında yer alan ilçe, [deniz](/tr/detay/deniz-750021/llms.txt) seviyesinden 400-500 metre yüksekliktedir. Yüzölçümü 761.950 dekardır. Fırat Irmağı havzasında bulunan Nizip, doğuya doğru açılan bir plato ve güneyde ova özelliklerine sahiptir. [Arazi](/tr/detay/arazi-4/llms.txt) yapısı genellikle sade ve fazla engebeli değildir. ### **İklim ve Bitki Örtüsü** Nizip, Akdeniz ve karasal iklim özellikleri arasında bir geçiş bölgesindedir. Yıllık yağış miktarı ortalama 440 mm civarında olup yağışlar genellikle [kış](/tr/detay/kis-4/llms.txt) ve ilkbahar aylarında görülür. [Yaz](/tr/detay/yaz-3/llms.txt) mevsimi tamamen kuraktır ve Türkiye’de yaz kuraklığının en yoğun olduğu yerlerden biridir. Ortalama sıcaklık 16°C’dir; en yüksek sıcaklık 43°C, en düşük ise -15°C olarak kaydedilmiştir. Hakim rüzgar yönü güney ve batıdır; yazın güneyden esen sıcak ve kuru rüzgarlar kuraklığı artırır. İklim şartlarına bağlı olarak [bitki](/tr/detay/bitki-2/llms.txt) örtüsü bozkırdır, ancak [zeytin](/tr/detay/zeytin/llms.txt), antepfıstığı ve asma gibi kültür bitkileri [yaygın](/tr/detay/yaygin-748456/llms.txt) şekilde yetiştirilir. ### **Sosyal Yapı** Nizip’in sosyal yapısı, tarih boyunca farklı kültürlerin etkisiyle şekillenmiştir. Hititlerden Bizans’a, Araplardan Türk-İslam dönemine kadar uzanan zengin bir mirasa sahip olan ilçe, bu çeşitliliği toplumsal dokusunda yansıtır. Osmanlı döneminde önemli bir yerleşim merkezi olan Nizip, Kurtuluş Savaşı’nda gösterdiği direnişle de [milli](/tr/detay/milli/llms.txt) bilincin güçlü olduğu bir bölge olarak tanınır. Günümüzde ilçe, geleneksel değerleri koruyan bir [toplum](/tr/detay/toplum-3/llms.txt) yapısına sahiptir. ### **Ekonomik Yapı** Nizip’in ekonomisi tarım ve ticarete dayanır. Fırat Nehri’nin sağladığı [su](/tr/detay/su-4/llms.txt) kaynakları sayesinde zeytin, antepfıstığı ve [üzüm](/tr/detay/uzum-748904/llms.txt) gibi ürünler yoğun şekilde üretilir. Ayrıca E-90 karayolu üzerinde yer alması, ilçeyi ticari bir [bağlantı](/tr/detay/baglanti-2/llms.txt) noktası haline getirir. [Belkıs/Zeugma Antik Kenti](/tr/detay/belkiszeugma-antik-kenti-83376/llms.txt)’nin turizm potansiyeli de ekonomik açıdan [önem](/tr/detay/onem/llms.txt) taşır. Osmanlı döneminde Gaziantep’in Nizip’e bağlı olduğu Abbasiler devrindeki gelişmişlik, bölgenin [tarihsel](/tr/detay/tarihsel-2/llms.txt) ekonomik gücünü gösterir. ### **Turizm Potansiyeli** Nizip, zengin tarihi ve doğal güzellikleriyle önemli bir turizm merkezidir. **Belkıs/Zeugma Antik Kenti**, ilçenin 10 km kuzeyinde, Fırat Nehri kıyısında yer alır ve M.Ö. 300’de Selevkos Nikator tarafından kurulmuştur. Roma döneminde “Zeugma” adını alan bu [kent](/tr/detay/kent/llms.txt), 80 bin nüfusuyla dönemin en büyük şehirlerinden biriydi. Mozaikleri, villaları ve stratejik konumuyla ünlüdür. **Rumkale**, Fırat Nehri ile Merzimen Çayı’nın birleştiği yerde, sarp kayalıklar üzerinde yer alan bir başka önemli turistik alandır. Geç Roma ve Ortaçağ’dan kalma yapılarıyla dikkat çeker. **Fevkani Kilisesi**, Bizans döneminden kalma bir [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt) olup 1800’lerde cami olarak kullanılmıştır. Ayrıca Nizip Çayı kıyısındaki **Karpuzatan Piknik Alanı**, doğaseverler için cazip bir mekandır. Höyükler (Nizip, Belkıs, Horum) ise tarih öncesi yerleşimlerin izlerini taşır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/09/C96B8p7FOK1uufFXQgrn8qSfz5DPnV9m.png) *Nizip Rumkale (Nizip Belediyesi)* ### **Demografik Yapı** 1927’deki [nüfus](/tr/detay/nufus/llms.txt) sayımında Nizip’in nüfusu 7041 olarak kaydedilmiştir. Ancak o yıllarda istihdam olanaklarının sınırlı olması nedeniyle Gaziantep’e yoğun [göç](/tr/detay/goc-2/llms.txt) yaşanmıştır. Günümüzde ilçe, Gaziantep’in en büyük çevre ilçesi olarak nüfusunu artırmış ve modernleşmiştir. Tarihi boyunca farklı medeniyetlerden gelen toplulukların yerleştiği Nizip, demografik açıdan çeşitlilik gösterir. ## Academic Sources and References 1. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi. “Nizip.” Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Web Sitesi. Son erişim: 9 Nisan 2025. https://www.gaziantep.bel.tr/tr/ilceler/nizipNizip Belediyesi. “Coğrafya.” Nizip Belediyesi Web Sitesi. Son erişim: 9 Nisan 2025. https://www.nizip.bel.tr/nizip/cografyaNizip Belediyesi. “Rumkale.” Nizip Belediyesi Web Sitesi. Son erişim: 9 Nisan 2025. https://www.nizip.bel.tr/nizip/rumkaleNizip Belediyesi. “Tarihçe.” Nizip Belediyesi Web Sitesi. Son erişim: 9 Nisan 2025. https://www.nizip.bel.tr/nizip/tarihceNizip Belediyesi. “Turizm.” Nizip Belediyesi Web Sitesi. Son erişim: 9 Nisan 2025. https://www.nizip.bel.tr/nizip/turizmNizip Belediyesi. “Ulaşım.” Nizip Belediyesi Web Sitesi. Son erişim: 9 Nisan 2025. https://www.nizip.bel.tr/nizip/ulasimNizip Belediyesi. “Zeugma.” Nizip Belediyesi Web Sitesi. Son erişim: 9 Nisan 2025. https://www.nizip.bel.tr/nizip/zeugmaT.C. Nizip Kaymakamlığı. “Tarihçe.” T.C. Nizip Kaymakamlığı Web Sitesi. Son erişim: 9 Nisan 2025. http://nizip.gov.tr/tarihceT.C. Nizip Kaymakamlığı. “Kültürel Değerlerimiz.” T.C. Nizip Kaymakamlığı Web Sitesi. Son erişim: 9 Nisan 2025. http://www.nizip.gov.tr/kulturel-degerlerimiz