--- title: Nizami Gencevi Millî Azerbaycan Edebiyatı Müzesi slug: nizami-gencevi-milli-azerbaycan-edebiyati-muzesi-2 url: /detay/nizami-gencevi-milli-azerbaycan-edebiyati-muzesi-2 type: article language: Türkçe entity: primary: Nizami Gencevi Millî Azerbaycan Edebiyatı Müzesi type: article disambiguation: Bakü'deki Nizami Gencevi Millî Azerbaycan Edebiyatı Müzesi'ni ziyaret edin; zengin koleksiyonu ve tarihi mimarisiyle büyüleyici bir deneyim. categories: - name: Edebiyat slug: edebiyat url: /kategori/edebiyat tags: - Nizami Gencevi - Azerbaycan edebiyatı author: Duygu Şahinler created_at: 2025-04-16T22:00:17.557192+03:00 updated_at: 2025-04-17T09:35:21.410218+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/16/tULVpLD9RolFgn7fCMPPzJREua6WvbOl.jpg --- # Nizami Gencevi Millî Azerbaycan Edebiyatı Müzesi ## Article Content Nizami Gencevi Millî [Azerbaycan](/tr/detay/azerbaycan-3/llms.txt) Edebiyatı Müzesi, Azerbaycan’ın başkenti [Bakü](/tr/detay/baku-2/llms.txt)’de, Azerbaycan Millî İlimler Akademisi (AMEA) bünyesinde [faaliyet](/tr/detay/faaliyet-abc4c/llms.txt) gösteren, [klasik](/tr/detay/klasik/llms.txt) ve [modern](/tr/detay/modern-2/llms.txt) Azerbaycan edebiyatının en geniş kapsamlı şekilde temsil edildiği bir müzedir. [Müze](/tr/detay/muze-2/llms.txt) zengin koleksiyonları ve estetik mimarisi ile Azerbaycan'ın [kültür](/tr/detay/kultur-2/llms.txt) mekânlarından biri olarak değerlendirilmektedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/16/e0hc9AA4YFeJgEeaodFTl1JwQXvUtTRR.jpg) *Müzenin Dış Görünümü (Fotoğraf: Duygu Şahinler)* ### **Tarihi** İlk defa 1939 yılında, büyük şair Nizâmî Gencevî’nin 800. doğum yıl dönümü kutlamaları çerçevesinde bir müze kurulmasına karar verilmiş ve mevcut binanın restorasyonuna başlanmıştır. Ancak II. [Dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) Savaşı nedeniyle açılış gecikmiş ve müze ancak 14 [Mayıs](/tr/detay/mayis-748394/llms.txt) 1945’te, Nizami dönemi Azerbaycan edebiyatını kapsayan bir koleksiyonla halkın ziyaretine açılmıştır. 1947’de kapsamı genişletilen müze, 1967 yılında tüm Azerbaycan edebiyatını kapsayacak şekilde yeniden düzenlenmiştir. ### **Müze Binasının Mimari Özellikleri** Müze binası, mimari bakımdan dikkat çekici özelliklere sahiptir. 1850'de tek katlı bir [kervansaray](/tr/detay/kervansaray-2/llms.txt) olarak inşa edilen [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt), zamanla çeşitli onarımlardan geçmişerek 1915'te [Mühendis](/tr/detay/muhendis-3/llms.txt) A. Nikitin tarafından ikinci katı yeniden projelendirilmiştir. 1939’da müzeye dönüştürülürken Sadıq Dadaşov ve Mikayıl Hüseynov’un projeleri doğrultusunda iki kat daha eklenmiş ve yapı dört katlı [hâle](/tr/detay/hale-3/llms.txt) getirilmiştir. Dış cephe, çiniler, büstler ve altı büyük edebiyatçının ([Fuzûlî](/tr/detay/fuzuli-4/llms.txt), [Molla](/tr/detay/molla-2/llms.txt) Penah Vagif, Mirza F. Ahundov, Natevan, Celil Memmedguluzade, Cafer Cabbarlı) heykelleriyle süslenmiştir. Müze, İçerişehir Kapısı’na [yakın](/tr/detay/yakin-750943/llms.txt) olan [Çeşme](/tr/detay/cesme-3/llms.txt) Meydanı’nda [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) almaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/16/xavS2XytoNKpOZBnJcFpkiLl9YFbbOfD.jpg) *(Fotoğraf: Duygu Şahinler)* ### **Yeniden Düzenleme ve Çağdaş Müzecilik** 2004 – 2009 yılları arasında restorasyon ve modernizasyon süreci geçiren müze, 14 [Mart](/tr/detay/mart-749833/llms.txt) 2009 tarihinde Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in mesajıyla yeniden açılmıştır. Bu düzenlemede çağdaş müzecilik anlayışına geçilmiştir. Rehberli turlar yerine [dijital](/tr/detay/dijital-2/llms.txt) [bilgi](/tr/detay/bilgi-4/llms.txt) sistemleri getirilmiş, salon sayısı artırılmış ve teknolojik [altyapı](/tr/detay/altyapi-3/llms.txt) güçlendirilmiştir. [Bugün](/tr/detay/bugun-2/llms.txt) müze 35 [ana](/tr/detay/ana-751169/llms.txt) ve 15 yardımcı salonda 100.000’den fazla materyali sergilemektedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/16/cRlAlVYMTQp5BTIPlQzIQguOmh6HGXBq.jpg) *Edebiyat Müzesi'nin altında bulunan kitap satış yeri (Fotoğraf: Duygu Şahinler)* ### **Sergilenen Koleksiyonlar ve İçerik** Müzede; Azerbaycan edebiyatının başlangıcından günümüze uzanan süreçteki yaklaşık 4000 şair ve yazarın hayatı, eserleri ve kişisel eşyaları yer almaktadır. Nadir el yazmaları, [taş](/tr/detay/tas/llms.txt) baskı kitaplar, tablolar, minyatürler, heykeller ve büstlerle zenginleştirilmiş [koleksiyon](/tr/detay/koleksiyon-2/llms.txt), görsel ve içerik bakımından müzede sergilenmektedir. Müzenin dikkat çeken unsurlarından biri, Sovyetler döneminde fikirlerinden dolayı cezalandırılan milliyetçi ve hürriyetçi şairlere ayrılan özel bölümdür. Müze aynı zamanda bir [güzel](/tr/detay/guzel/llms.txt) sanatlar müzesi niteliği taşır. Edebiyatla ilgili eserler, Azerbaycan’ın tanınmış ressamları (Sadıq Şerifzade, Rüstem Mustafayev, Tahir Salahov, vb.), heykeltıraşları (Fuad Abdurrahmanov, [Ömer](/tr/detay/omer-2/llms.txt) Eldarov, vb.), minyatürcüleri ve [halı](/tr/detay/hali-22757/llms.txt) ustaları ([Latif](/tr/detay/latif-aae56/llms.txt) Kerimov, vb.) tarafından oluşturulmuştur. Bu eserler, edebiyatın görsel estetikle buluştuğu örneklerdir. ### **Yayın ve Araştırma Faaliyetleri** AMEA Nizami Gencevi Millî Edebiyat Müzesi, bir [bilim](/tr/detay/bilim-2/llms.txt) ve yayın merkezi olarak da faaliyet göstermektedir. Her yıl şu beş başlıkta bilimsel yayın yapılmaktadır: Risale (Bilimsel İncelemeler) Qaynaq (Kaynaklar) Şerq (Çeviriler) Hezine (Kataloglar) Meclis (Törenler) ### **Şubeler ve Genişleme** Müzenin Bakü dışındaki bazı [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) şubeleri de bulunmaktadır. Bunlar arasında Kürdemir’deki Aran [Bölge](/tr/detay/bolge-2/llms.txt) Merkezi, Merdekan’daki Sergey Yesenin Azerbaycan-[Rusya](/tr/detay/rusya-2/llms.txt) [Edebî](/tr/detay/edebi-751578/llms.txt) Alakalar Merkezi ve [Karabağ](/tr/detay/karabag-2/llms.txt) Bölümü öne çıkar. Şuşa’da bulunan Hurşidbanu Natevan bölümü, Ermeni işgali sonrası Bakü’ye taşınmıştır. ### **Toplumsal ve Eğitsel İşlevi** Müze, özellikle genç kuşaklara Azerbaycan edebiyatını öğretme misyonunu üstlenmiştir. Öğrenciler, öğretmenleri eşliğinde müzeyi gezerek edebî ve kültürel tarih konusunda derli toplu bilgi edinmektedir. Ayrıca Fevvareler Meydanı'ndaki [dev](/tr/detay/dev-749668/llms.txt) ekranlar aracılığıyla [halka](/tr/detay/halka-5/llms.txt) sürekli olarak sesli ve görüntülü bilgi aktarımı yapılmaktadır. Nizami Gencevi Millî Azerbaycan Edebiyatı Müzesi, Azerbaycan edebiyatının binlerce yıllık tarihinin anlatıldığı bir [söz](/tr/detay/soz/llms.txt) müzedir. Günümüzde müzeyi ziyaret edenler, rehber eşliğinde müzeyi gezmektedir ve ziyaretçilerin [fotoğraf](/tr/detay/fotograf-2/llms.txt) çekmesine izin verilmemektedir. ## Academic Sources and References 1. Tan, Nail. “Yeni Düzenlemeden Sonra AMEA Nizâmî Gencevî Millî Azerbaycan Edebiyatı Müzesi.” Türk Dili 68, no. 800 (Ağustos 2018): 95–100.