---
title: Narteks
slug: narteks-a3a36
url: /detay/narteks-a3a36
type: dictionary
language: Türkçe
entity:
  primary: Narteks
  type: dictionary
  disambiguation: Narteks: Kilise mimarisinde geçiş alanı, antik Yunanca kökenli.  Bitki ve kap anlamı da taşır.
  categories:
    - name: Diller Ve Dil Bilim
      slug: diller-ve-dilbilim
      url: /kategori/diller-ve-dilbilim
    - name: Tarih
      slug: tarih
      url: /kategori/tarih
    - name: Mimarlık Ve İnşaat
      slug: mimarlik-ve-insaat
      url: /kategori/mimarlik-ve-insaat
  tags:
    - narthex
    - narteks
    - kilisemimarisi
author: Feyza Karabıçak
created_at: 2025-05-22T18:33:34.122095+03:00
updated_at: 2025-05-23T19:13:30.307185+03:00
---

# Narteks

<!-- CONTEXT: Article Content for "Narteks" -->

## Article Content

### **Köken**

Narteks kelimesi, Türkçeye İngilizce *narthex* biçiminden geçmiş olup, özellikle [kilise mimarisi](/tr/detay/kilise-4/llms.txt), [antik mimarlık](/tr/detay/mimari/llms.txt) ve [botanik](/tr/detay/botanik-2/llms.txt) bağlamlarında farklı ama birbirine bağlı anlamlar taşır. Sözcük, kökenini Eski Yunanca *nárthēks* (νάρθηξ) kelimesinden alır. Yunancada *nárthēks*, hem “sandık, kutu” gibi koruyucu kapları hem de içi boş, uzun gövdeli bir bitkiyi tanımlar; bu bitki, özellikle Antik Çağ'da ateş taşımakta kullanılan mantuka (*Ferula communis*) olarak bilinir. Aynı kelime, zamanla mimari bir terime dönüşerek antik tapınaklarda dış sofa ya da kiliselerde, ana ibadet alanı ile dış kapı arasında yer alan geçiş mekânı anlamlarını kazanmıştır.

[Hristiyanlıkta](/tr/detay/hiristiyanlik/llms.txt) vaftiz edilmemiş kişilerin ya da tövbekârların bulunduğu bölüm olarak işlev görmüş olan bu mekân, yapı planlamasında ritüel ve toplumsal ayrımların somut bir karşılığıdır. Narteks kelimesinin anlam çeşitliliği, hem fiziksel geçiş hem de sembolik ayrım işlevi taşıyan yapıları veya nesneleri nitelendirmesinde birleşir.

### **Kullanım Alanları**

- **Kilise ve Mimarlık Terminolojisi:** Hristiyan ibadet yapılarında ana ibadet alanına giriş öncesi bulunan dış mekânı tanımlamak için (*kilisenin narteksi*, *narteks bölümü*).
- **Sanat Tarihi ve Arkeoloji:** Bizans ve erken dönem Hristiyan yapılarının plan analizlerinde mimarî terim olarak (*Ayasofya'nın narteksi*).
- **Botanik ve Antik Teknoloji:** Ferula gibi bitkilerin kullanım amaçları bağlamında, içi boş gövdesi olan bitkiler için kullanılan ad.
- **Etimoloji ve Klasik Diller:** Yunanca kökenli olup, hem nesne hem mimari terim anlamı taşıyan çokanlamlı sözcüklere örnek olarak.

<!-- CONTEXT: Academic Sources and References for "Narteks" -->

## Academic Sources and References

1. “Narteks.” Türk Dil Kurumu. Güncel Türkçe Sözlük. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2025. .“Narteks.” Nişanyan Etimolojik Sözlük. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2025. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/narteks.

<!-- CONTEXT: Related Articles for "Narteks" -->

## Related Articles

- [Bazilika](//detay/bazilika-8bdea/llms.txt)
- [Kilise](//detay/kilise-4/llms.txt)
- [İznik Bazilikası](//detay/iznik-bazilikasi-26c88/llms.txt)