--- title: Narsisizm slug: narsisizm-7b899 url: /detay/narsisizm-7b899 type: article language: Türkçe entity: primary: Narsisizm type: article disambiguation: Narsisizm: Kendini üstün görme, empati eksikliği ve aşırı onay ihtiyacı. Narsistik kişilik bozukluğu nedir? categories: - name: Psikoloji slug: psikoloji url: /kategori/psikoloji tags: - yetersizlik - Öz - Narsistik - Bozukluğu - Saygı - Narsisizm - Kişilik - Benlik author: Ahsen Buyurkan created_at: 2025-04-11T15:29:52.215219+03:00 updated_at: 2026-03-04T14:28:36.170829+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/12/XVaVhYlTXuBZPy8ddsplSrDjoq1gbkHq.png --- # Narsisizm ## Article Content ***Narsistik Kişilik Bozukluğu*** (NPD=**N**arcissistic** P**ersonality** D**isorder), kişinin kendisini [olağanüstü](/tr/detay/olaganustu-f8293/llms.txt) değerli ve [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) görmesiyle karakterize edilen bir kişilik bozukluğudur. Bu bozukluk, kişinin aşırı hayranlık ve onaylanma ihtiyacı, [empati](/tr/detay/empati-748567/llms.txt) eksikliği ve başkalarını kendi çıkarları doğrultusunda kullanma eğilimiyle kendini gösterir. NPD, DSM-IV-R (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) psikolojik hastalıkları tanımlayan kılavuzlarda [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alırken, tanımlanması ve kriterleri [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt) akademik ve klinik tartışmalar sürmektedir. Kişinin kendi değerini dışsal onaylarla ölçmesi, narsistlerin en belirgin özelliklerinden biridir. ### **Tarihçe** Narsistik Kişilik Bozukluğu’nun tanımlanması, **20. yüzyılın** ortalarına kadar uzanır. Ancak, [Batı](/tr/detay/bati-4/llms.txt) kültüründe narsizmin etkisinin arttığı dönemle [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) bu bozukluk daha fazla yayılmaya başlamıştır. Yine de, NPD’nin neyi kapsadığı ve nasıl teşhis edilmesi gerektiği konusunda birçok [tartışma](/tr/detay/tartisma/llms.txt) vardır. DSM-IV-R'ye göre NPD, kişilik bozuklukları arasında yer alırken, [tanı](/tr/detay/tani-748359/llms.txt) kriterlerinin klinik gözlemlerden [ziyade](/tr/detay/ziyade/llms.txt) bilimsel çalışmalara dayanmaması, bu bozukluğun tanımını karmaşık hale getirmiştir. DSM-V’de ise NPD’nin bu rehberden çıkarılması önerilmiştir; bu da bozukluğun tanımlanmasının zorlaştığını ve narsistlerin doğru bir şekilde tanınmasının daha karmaşık hale geldiğini göstermektedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/11/nzZcUYqAcAPN9PYxxermtq8BienC6okY.png) *Narsisizmi açıklayan bir görsel, yapay zeka tarafından oluşturulmuştur.* ### **Davranışsal Belirtiler** NPD’nin temel özelliklerinden biri, narsistin özgüvenini dışsal onaylarla beslemesi, yani başkalarının takdirine olan aşırı bağlılığıdır. [Narsist](/tr/detay/narsist/llms.txt), genellikle büyük bir üstünlük duygusu taşır ve bu his, dışarıdan gelen onaylarla beslenir. NPD’nin en ayırt edici özelliği, **empati eksikliğidir**. Bu, narsistin başkalarını kendi çıkarları doğrultusunda kullanmasını ve [uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) süreli ilişkilerin yalnızca kendisine sürekli onay ve takdir sağladığında [başarılı](/tr/detay/basarili-751316/llms.txt) olmasını sağlar. Ayrıca, narsistlerin kendilerini fazlasıyla büyük görme ve abartılı yeteneklere sahip olduklarına inanma eğilimleri vardır. Ancak, narsistlerin davranışları kişiden kişiye farklılık gösterebilir ve her narsist aynı özellikleri göstermez. NPD’nin iki [ana](/tr/detay/ana-751169/llms.txt) boyutu olduğuna dair bir [görüş](/tr/detay/gorus-2/llms.txt) de bulunmaktadır: **Grandiyöz (Büyüklenmeci)** Narsizm ve **Vulnerable (Savunmasız) **Narsizm. Bu iki boyut, narsistlerin kendilerini nasıl algıladıklarına ve başkalarıyla olan ilişkilerine dair önemli farklılıklar sunmaktadır. Büyüklenmeci narsistler, genellikle daha [mutlu](/tr/detay/mutlu-2/llms.txt) ve hayatlarından daha memnunken, savunmasız narsistler daha içe kapanık, güvensiz ve genellikle dışarıdan narsist olarak görünmeyebilirler. ### **Narsizm Türleri** Narsizm, genellikle iki ana türde sınıflandırılır: **Grandiyöz Narsizm** ve **Vulnerable (Savunmasız) Narsizm**. Her iki tür de narsist kişilik özelliklerine sahip bireyleri tanımlasa da, bu türlerin içsel dinamikleri ve dışavurum biçimleri farklılık gösterir. Narsizm türlerinin anlaşılması, bozukluğun tanısı ve tedavi edilmesi açısından kritik bir öneme sahiptir. İşte bu iki türün detaylı açıklamaları: #### **1. Grandiyöz Narsizm** Grandiyöz narsizm, narsistik kişilik bozukluğunun en [yaygın](/tr/detay/yaygin-748456/llms.txt) ve en belirgin türüdür. Bu tür narsistler, kendilerini olağanüstü önemli, değerli ve hayranlık uyandırıcı olarak görürler. Dışa dönük ve genellikle özgüvenli olan bu narsistler, çevrelerinden sürekli ilgi ve onay beklerler. ##### **Özellikleri:** - **Büyüklenmeci Davranışlar:** Grandiyöz narsistler, kendilerini diğerlerinden üstün görürler ve bu durumu başkalarına gösterme ihtiyacı duyarlar. Genellikle yeteneklerini, başarılarını ve bilgilerini abartırlar. - **Empati Eksikliği:** Diğer insanların duygularını anlamada zorluk çekerler. Kendisinin her şeyin merkezinde olduğunu düşündükleri için, başkalarının ihtiyaçları ve duyguları çoğu zaman ikinci planda kalır. - **Sürekli Onay Arayışı:** Hayranlık ve takdir görmek için sürekli olarak başkalarının ilgisini çekerler. Başkaları tarafından onurlandırılma ihtiyacı, davranışlarının merkezinde yer alır. - **İlişkilerde Manipülasyon:** Bu narsistler, insanları kendi çıkarları doğrultusunda kullanma eğilimindedir. Başkalarını kendilerine hizmet eden figürler olarak görürler ve ilişkilerini bu şekilde düzenlerler. ##### **Davranışsal İpuçları:** Grandiyöz narsistler genellikle dışa dönük, yüksek enerjili ve cazip insanlardır. Ancak, bu dış görünüş, onların içsel güvensizliklerini ve özgüven eksikliklerini maskelemektedir. Bu tür narsistlerin belirgin özelliklerinden biri, genellikle çok başarılı olmaları ve toplumda yüksek statüye sahip olmalarıdır. #### **2. Vulnerable (Savunmasız) Narsizm** Savunmasız narsizm, grandiyöz narsizmin [tam](/tr/detay/tam/llms.txt) tersi bir yönü temsil eder. Bu tür narsistler, genellikle içsel bir güvensizlik ve duygusal kırılganlık hissi taşırlar. Dışarıdan [narin](/tr/detay/narin-751781/llms.txt), kırılgan ve hatta [depresif](/tr/detay/depresif/llms.txt) görünebilirler. Ancak, içsel dünyalarında aşırı bir benlik değeri ve onay arayışı vardır. ##### **Özellikleri:** - **Düşük Özsaygı:** Savunmasız narsistler, dışarıdan güçlü ve karizmatik bir imaj sergilemeye çalışsalar da, derinlerde kendilerini değersiz ve yetersiz hissedebilirler. - **Aşırı Duygusal Tepkiler:** Kişisel eleştiriler ve reddedilme, savunmasız narsistlerde yoğun duygusal tepkilere yol açar. Çevrelerinden sürekli olarak ilgi ve onay beklerler. - **Duygusal Yalnızlık ve Yetersizlik:** Başkalarının ilgisizliği veya onaylamaması durumunda depresyon, kaygı ve yalnızlık gibi duygular sıklıkla görülür. - **Başka İnsanlarla Kendisini Kıyaslama:** Savunmasız narsistler, sık sık başkalarıyla kendilerini karşılaştırır ve bu karşılaştırmalardan olumsuz sonuçlar çıkarabilirler. Bu durum, onlarda daha büyük bir kıskanma ve depresyon duygusu yaratabilir. ##### **Davranışsal İpuçları:** Savunmasız narsistler genellikle içe dönük, utangaç ve duyarlı kişilerdir. Başkalarının gözünde değerli olma arayışı içinde olsalar da, çoğu [zaman](/tr/detay/zaman-2/llms.txt) bunu dışa vurmazlar. İçsel olarak, diğerlerinden [fark](/tr/detay/fark-2/llms.txt) edilme ve takdir edilme konusunda ciddi bir ihtiyaç duyarlar. #### **3. Diğer Narsizm Türleri ve Karmaşık Boyutlar** Narsizm, genellikle bu iki türle sınırlı olmasa da, araştırmalar başka narsistik eğilimler ve karmaşık kişilik özellikleri de tanımlamaktadır. Örneğin, **sosyal narsizm** gibi daha sosyal odaklı, ancak yine de benlik değerine odaklanan türler ortaya çıkmıştır. Ayrıca, bazen narsizm, diğer psikolojik bozukluklarla birleşerek daha karmaşık bir [tablo](/tr/detay/tablo/llms.txt) oluşturabilir. ##### **Karmaşık Narsizm Boyutları:** - **Sosyal Narsizm:** Çevresiyle sürekli ilişki kurma ve başkalarının takdirini kazanma arzusunun baskın olduğu narsizm türüdür. Bu tür narsistler, başkalarının gözünde sürekli olarak ‘özel’ biri olarak tanınmak isterler. - **Malign Narsizm:** Hem narsistik özellikler hem de antisosyal eğilimler gösteren kişilik yapısıdır. Bu tür narsistler, yalnızca kendilerini değil, başkalarını da manipüle etmekte ve zarar vermekte çekinmezler. Narsizm türleri, kişilik bozukluğu olan bireylerin farklı biçimlerde kendilerini ifade etmelerini sağlar. Grandiyöz narsizm genellikle daha açıkça gözlemlenirken, savunmasız narsizm daha karmaşık ve bazen gizli bir şekilde kendini gösterir. Her iki türün de tedavi süreci farklılık gösterir, çünkü içsel dinamikleri ve dışavurum biçimleri farklıdır. Bu nedenle narsistik kişilik bozukluğunun tedavi edilmesi, doğru tanı ve uygun [terapi](/tr/detay/terapi/llms.txt) yöntemlerini gerektirir. ### **Etiyoloji (Kökeni)** NPD’nin gelişiminde **çevresel faktörler** biyolojik faktörlerden daha fazla öne çıkmaktadır. NPD'nin iki ana teorisi, Kernberg (1975) ve Kohut (1977) tarafından geliştirilmiş olan **ebeveyn-çocuk** ilişkisinin bozukluğuna dayanmaktadır. Ayrıca, narsizmin **genetik **olarak miras kaldığı düşünülmektedir, ancak bu konuda yapılmış [somut](/tr/detay/somut/llms.txt) araştırmalar yetersizdir. Çocukların doğuştan getirdiği farklılıkların (özellikle öz düzenleme ve [tepki](/tr/detay/tepki/llms.txt) gösterme yeteneği) biyolojik bir temele dayandığı ve bunun kişilik bozukluklarıyla ilişkili olabileceği öne sürülmektedir. Ayrıca, kişilik özelliklerinin yaklaşık **%50 **oranında [genetik](/tr/detay/genetik-748095/llms.txt) faktörlerle belirlendiği bulunmuştur. Farklı narsizm türlerinin farklı bağlanma stilleriyle ilişkili olduğu ve özellikle **savunmasız **narsizmin **çocukluk travmalarıyla** daha güçlü bir ilişki içinde olduğu gözlemlenmiştir. Bu bulgular, narsizmin gelişmesinde genetik ve çevresel faktörlerin bir etkileşimi olduğuna işaret etmektedir. ### **Tedavi Yöntemleri** Narsistik Kişilik Bozukluğu (NPD) tedavisinde geleneksel olarak **psikoterapi **yöntemleri ön plandadır. Bu terapilerde, bireyin çocukluk döneminde yeterince takdir edilmemesi, beğenilmemesi veya idealize edilmemesi gibi duygusal eksikliklerin **telafisi **amaçlanır. Terapist, bu süreçte bilinçli olarak bir tür “**ideal figür**” hâline getirilir; böylece danışan, geçmişte yaşayamadığı duygusal bağlılık ve onaylanma deneyimini güvenli bir ilişki içinde tekrar yaşayarak içsel dengesini yeniden kurma fırsatı bulur. Ayrıca, narsistin ebeveyn-[çocuk](/tr/detay/cocuk-2/llms.txt) ilişkisini anlaması sağlanarak NPD’nin tedavi edilmesi amaçlanır. Davranışsal terapiler, narsistlerin [zararlı](/tr/detay/zararli-cebf5/llms.txt) davranışlarını değiştirmeyi hedefler ve bu tür tedaviler literatürde giderek daha fazla yer bulmaktadır. Bilişsel terapiler ise narsistin inançlarını değiştirmeye yönelik stratejiler kullanır. Aile terapisi ve çift terapisi de NPD tedavisinde etkili olabilmektedir. NPD için genellikle ilaç tedavisi kullanılmaz, ancak **depresyon **gibi eşlik eden hastalıklar tedavi edilebilir. ## Academic Sources and References 1. Cooper, A. M., and Ronningstam, E. “Narcissistic Personality Disorder.” In Disorders of Narcissism: Diagnostic, Clinical, and Empirical Implications, edited by A. Tasman and M. Riba, 53–74. Washington DC: American Psychiatric Press, 1992.Erişim Linki: https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=1246937 2. Kernberg, O. F.Borderline Conditions and Pathological Narcissism. New York: Jason Aronson, 1975.Erişim Linki: https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=1639868 3. Kohut, H.The Analysis of the Self: A Systematic Approach to the Psychoanalytic Treatment of Narcissistic Personality Disorders. New York: International Universities Press, 1971.Erişim Linki: https://www.scirp.org/reference/ReferencesPapers?ReferenceID=1464977 4. Miller, J. D.,Back, M. D.,Lynam, D. R., and Wright, A. G. C. “Narcissism Today: What We Know and What We Need to Learn.” Current Directions in Psychological Science 30, no. 6 (2021): 519–525. https://doi.org/10.1177/09637214211044109.Erişim Linki: https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/09637214211044109?casa\_token=FUJKcDsBG88AAAAA%3ABro7YaeMJ9g\_gCnpAicxILEC1Gyy6ZUqWs1KQn3oRKvXk1eKChZttIAoNXaz8OyL-4Klxg5\_7bV5MYZM 5. Otway, L. J., and Vignoles, V. L. “Narcissism and Childhood Recollections: A Quantitative Test of Psychoanalytic Predictions.” Personality and Social Psychology Bulletin 32, no. 1 (2006): 104–116. https://doi.org/10.1177/0146167205279907.Erişim Linki: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16317192/ 6. Twenge, J. M., and Campbell, W. K.The Narcissism Epidemic: Living in the Age of Entitlement. New York: Simon & Schuster, 2009.Erişim Linki: https://www.sakkyndig.com/psykologi/artvit/twenge2009.pdf 7. Wardetzki, B.Narsisizm, Ayartma ve İktidar. İstanbul: İletişim Yayınları, 2018.Erişim Linki: https://iletisim.com.tr/kitap/narsisizm-ayartma-ve-Iktidar/9672 8. Wink, P. “Two Faces of Narcissism.” Journal of Personality and Social Psychology 61, no. 4 (1991): 590–597. https://doi.org/10.1037//0022-3514.61.4.590.Erişim Linki: https://www.researchgate.net/publication/21194657\_Two\_Faces\_of\_Narcissism 9. Wright, K., and Furnham, A. “What Is Narcissistic Personality Disorder? Lay Theories of Narcissism.” Psychology 5 (2014): 1120–1130. https://doi.org/10.4236/psych.2014.59124.Erişim Linki: https://www.scirp.org/journal/paperinformation?paperid=48298 10. Çoban, H., and İrmiş, A. “Yöneticilerde Narsisizm Üzerine Bir Araştırma.” Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi 14, no. 1 (2018): 123–146.Erişim Linki: https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijmeb/issue/54600/744415