---
title: Mütegallibe
slug: mutegallibe
url: /detay/mutegallibe
type: dictionary
language: Türkçe
entity:
  primary: Mütegallibe
  type: dictionary
  disambiguation: Mütegallibe: Osmanlı'da baskın güçler, yerel yöneticiler. Tarih, siyaset ve hukukta kullanımı.
  categories:
    - name: Tarih
      slug: tarih
      url: /kategori/tarih
  tags:
    - baskırejimi
    - merkeziotorite
    - yerelbeyler
    - Osmanlı
    - Hukuk
    - sözlük
    - Devlet
author: Muhammed Ali Öcal
created_at: 2025-02-26T19:45:07.048211+03:00
updated_at: 2025-04-17T11:40:28.031542+03:00
---

# Mütegallibe

<!-- CONTEXT: Article Content for "Mütegallibe" -->

## Article Content

### **Köken**

Mütegallibe kelimesi, Arapça "tegalüb" (galip gelme, baskın olma) kökünden türetilmiştir. Osmanlı Türkçesi'nde yerel yöneticiler veya zorla güç kazanan gruplar için kullanılmıştır. [Kelime](/tr/detay/kelime-750412/llms.txt), [zaman](/tr/detay/zaman-2/llms.txt) içinde siyasi ve [tarihsel](/tr/detay/tarihsel-2/llms.txt) literatüre yerleşerek akademik kullanım alanı bulmuştur. Ayrıca, Osmanlı arşiv belgelerinde sıkça rastlanan bir terimdir.

### **Kullanım Alanları**

- **Tarih:** Osmanlı Devleti döneminde, merkezî otoriteye meydan okuyan, baskı ve zorbalıkla hâkimiyet kuran güçler için kullanılmıştır. Özellikle 18. ve 19. yüzyıllarda taşra âyanları, mütegallibe olarak nitelendirilmiştir.
- **Siyaset:** Devlet otoritesini hukuka aykırı olarak ele geçiren veya baskı rejimi kuran kişiler için kullanılabilir. Bu bağlamda, günümüz siyaset literatüründe despotik yönetimleri tanımlamak için de kullanılabilmektedir.
- **Hukuk:** Hukukun üstünlüğünü ihlal ederek gücünü dayatan yapıları tanımlamak için akademik metinlerde yer alabilir. Osmanlı'da taşrada mütegallibe hâkimiyetine karşı hukuk reformları yapılmıştır.

### **Farklı Alanlardaki Kullanım**

- **Osmanlı Tarihi:** Osmanlı'daki yerel beylerin merkezi otoriteyi zayıflatmasıyla ilişkilendirilen bir kavramdır. Anadolu ve Rumeli'de güçlü âyanlar için kullanılmıştır.
- **Siyasi Literatür:** Devlet otoritesine hukuka aykırı şekilde meydan okuyan yapıları tanımlamak için kullanılabilir. Despotizm, tiranlık ve feodal baskılar bağlamında ele alınabilir.
- **Sosyoloji:** Toplum üzerindeki baskıcı grupların iktidar mücadelesini tanımlamak için bazı akademik çalışmalarda yer almıştır.

<!-- CONTEXT: Academic Sources and References for "Mütegallibe" -->

## Academic Sources and References

1. İnalcık, Halil. Devlet-i Aliyye: Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2017.Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Osmanlı Tarihi. Ankara: TTK Yayınları, 1988.Finkel, Caroline. Osmanlı’nın Kısa Tarihi. İstanbul: Timaş Yayınları, 2005.Yücel, Yaşar, ve Ali Sevim. Türkiye Tarihi: Osmanlı Devleti 1300-1600. Ankara: TTK Yayınları, 1990.Barkey, Karen. Empire of Difference: The Ottomans in Comparative Perspective. Cambridge: Cambridge University Press, 2008.Kafadar, Cemal. Between Two Worlds: The Construction of the Ottoman State. Berkeley: University of California Press, 1995.Shaw, Stanford J. History of the Ottoman Empire and Modern Turkey. Cambridge: Cambridge University Press, 1976.Batmaz, Eftal. “İltizam Sisteminin XVIII. Yüzyıldaki Boyutları.” Tarih Araştırmaları Dergisi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2025. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tariharastirmalari/issue/47819/603999