---
title: Mukayyet
slug: mukayyet-1f3b4
url: /detay/mukayyet-1f3b4
type: dictionary
language: Türkçe
entity:
  primary: Mukayyet
  type: dictionary
  categories:
    - name: Diğer Sosyal Bilimler
      slug: diger-sosyal-bilimler
      url: /kategori/diger-sosyal-bilimler
    - name: Hukuk
      slug: hukuk
      url: /kategori/hukuk
  tags:
    - mukayyet
author: Tuğba Aygün
created_at: 2025-11-26T16:17:55.520820+03:00
updated_at: 2025-11-26T16:36:36.222651+03:00
---

# Mukayyet

<!-- CONTEXT: Article Content for "Mukayyet" -->

## Article Content

### **Köken** 

[Mukayyet](/tr/detay/mugayir-sozluk/llms.txt) kelimesi, Türkçeye Arapça ḳyd kökünden gelen muḳayyad (مقيَّد) sözcüğünden gelmektedir. Bu kelime, Arapçada “bağladı, kaydetti” anlamına gelen ḳāda (قَادَ) fiilinden türetilmiştir. Kelime köken itibarıyla “bağlanmış, [kayıt](/tr/detay/kayit-a9c2c/llms.txt) altına alınmış, şartlı ve ilgili” anlamlarını taşır.

### **Kullanım Alanları**

- **Bürokrasi ve Hukuk:** Resmi kayıtlarda yer alma durumunu ("nüfusa mukayyet") veya bir hakkın kullanımının belli şartlara bağlı olduğunu belirtmek için kullanılır.
- **Felsefe ve Mantık:** Varlığı kendi başına tam olmayan, sınırlandırılmış ve bir başkasına muhtaç olan varlıkları ("varlık-ı mukayyet") tanımlamak için, "mutlak" kavramının zıddı olarak kullanılır.
- **Tarihsel Anlatım:** Eski metinlerde hem fiziksel esareti (zincire vurulma) hem de manevi bağlılığı ifade etmek amacıyla yer alır.
- **Gündelik Deyimler:** "Bir şeye mukayyet olmak" (sahip çıkmak, korumak, göz kulak olmak) deyimiyle günümüzde hâlâ yaygın olarak kullanılmaktadır.

<!-- CONTEXT: Academic Sources and References for "Mukayyet" -->

## Academic Sources and References

1. "Mukayyet" Kubbealtı Lugatı. Erişim Tarihi 26 Kasım 2025. https://lugatim.com/s/mukayyet
2. "Mukayyet" Nişanyan Sözlük. Erişim Tarihi 26 Kasım 2025. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/mukayyet
3. "Mukayyet" Türk Dil Kurumu. Güncel Türkçe Sözlük. Erişim Tarihi 20 Kasım 2025. https://sozluk.gov.tr/?ara=mukayyet