---
title: Mücbir
slug: mucbir-daa15
url: /detay/mucbir-daa15
type: dictionary
language: Türkçe
entity:
  primary: Mücbir
  type: dictionary
  categories:
    - name: Genel Kültür
      slug: genel-kultur
      url: /kategori/genel-kultur
  tags:
    - Mücbir
    - zorlayıcı
author: Emirhan Polat
created_at: 2026-05-10T16:53:06.018034+03:00
updated_at: 2026-05-13T16:17:54.379689+03:00
---

# Mücbir

<!-- CONTEXT: Article Content for "Mücbir" -->

## Article Content

### **Köken**

**Arapça** "güç kullanmak, birini bir işe zorlamak" anlamlarını ihtiva eden c-b-r (ج ب ر) kökünden türetilmiş ve "icbar eden, zorlayıcı" manasına gelen *mucbir* (مجبر) sözcüğünden alıntıdır. Kelime, "güç kullandı" anlamındaki *cabara* (جَبَرَ) fiilinin *mufˁil* vezninde (IV. bab etken fiil sıfatı) yapılandırılmış formudur. 

### **Kullanım Alanları**

- **Hukuk ve Mevzuat:** Sözleşmeler hukukunda ve borçlar hukukunda, tarafların kontrolü dışında gelişen ve sorumlulukların yerine getirilmesini imkânsız kılan durumları tanımlayan temel bir terimdir (Örn: Mücbir Sebep). Doğal afetler, savaş hali veya genel grev gibi durumlar bu kapsamda değerlendirilir.
- **Kriz Yönetimi ve Güvenlik:** Planlanmış süreçlerin dışına çıkılmasına neden olan, öngörülemeyen ve müdahale edilmesi zorunlu olan acil durumları betimlemek için kullanılır. İnsan iradesini aşan ve sistemin işleyişini zorunlu olarak durduran etkenleri ifade eder.
- **Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler:** Devletlerin veya uluslararası aktörlerin, kendi politik tercihlerinden bağımsız olarak, coğrafi, ekonomik veya güvenlik eksenli dayatmalar neticesinde almak zorunda kaldıkları kararları niteleyen bir kavramdır.
- **Sosyoloji ve Etik:** Toplumsal yaşamda bireyin özgür iradesini kısıtlayan ve onu belirli sosyal kalıplar veya kolektif zorunluluklar içerisinde davranmaya iten yapısal baskıları tanımlayan bir araç olarak başvurulur.

<!-- CONTEXT: Academic Sources and References for "Mücbir" -->

## Academic Sources and References

1. “Mücbir.” Kubbealtı Lugatı. Erişim tarihi: 10 Mayıs 2026 https://lugatim.com/s/M%C3%BCcbir
2. “Mücbir.” Nişanyan Sözlük. Erişim tarihi: 10 Mayıs 2026. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/M%C3%BCcbir
3. “Mücbir.” Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük. Erişim tarihi: 10 Mayıs 2026. https://sozluk.gov.tr/?ara=M%C3%BCcbir

<!-- CONTEXT: Related Articles for "Mücbir" -->

## Related Articles

- [Mazmun](//detay/mazmun-11ebd/llms.txt)
- [İstihkak](//detay/istihkak-c70c5/llms.txt)
- [İstişare](//detay/istisare-8f79a/llms.txt)