--- title: Mrs. Dalloway Romanının Felski'nin "Edebiyat Ne İşe Yarar?" Adlı Kitabına Göre Değerlendirilmesi slug: mrs-dalloway-romaninin-felskinin-edebiyat-ne-ise-2 url: /detay/mrs-dalloway-romaninin-felskinin-edebiyat-ne-ise-2 type: blog language: Türkçe entity: primary: Mrs. Dalloway Romanının Felski'nin "Edebiyat Ne İşe Yarar?" Adlı Kitabına Göre Değerlendirilmesi type: blog disambiguation: Mrs. Dalloway'ın Felski'nin "Edebiyat Ne İşe Yarar?" kitabındaki "tanıma" kavramıyla analizi. Woolf'un romanında yabancılaşma ve iç değerlendirme. categories: - name: Edebiyat slug: edebiyat url: /kategori/edebiyat tags: - edebiyat - Virginia Woolf - İngiliz edebiyatı - Mrs Dalloway - kitap - Roman author: Meryem Şentürk Çoban created_at: 2025-09-16T15:29:02.784637+03:00 updated_at: 2025-09-17T15:31:47.961033+03:00 --- # Mrs. Dalloway Romanının Felski'nin "Edebiyat Ne İşe Yarar?" Adlı Kitabına Göre Değerlendirilmesi ## Article Content Rita Felski, *Edebiyat Ne İşe Yarar?* adlı kitabında edebiyatın dört işlevinden bahseder: tanıma, bilgi, büyülenme ve şok. Tanıma, metinle yakın ilişki kurduğunda okuyucuda oluşan bir etkidir. Okuduklarımızla benliğimiz arasında bağlantı kurarak kendimizi metin aracılığıyla yeniden tanırız. Metindeki karakterlerle özdeşleştiğimizde metne gark oluruz ve karakterin yaşamını onunla beraber deneyimleriz. [Virginia Woolf’un](/tr/detay/virginia-woolf-751263/llms.txt) *Mrs. Dalloway* romanında [Clarissa Dalloway](/tr/detay/clarissa-kitap-38ff8/llms.txt) ve Septimus Warren Smith kurgunun iki önemli karakteridir. Roman, karakterler aracılığıyla okuyucuda bu dört etkiyi de yer yer oluşturur. Ancak bir etki okuyucuda daha yoğun bir şekilde ortaya çıkar. *Mrs. Dalloway* romanı Rita Felski’nin *Edebiyat Ne İşe Yarar?* adlı kitabındaki dört unsurdan “tanıma” sürecini güçlü bir şekilde yansıtır. Romanda “tanıma”nın bir parçası olan “[yabancılaşma](/tr/detay/bir-cokusun-oykusu-kitap-e3898/llms.txt)”[^1] yoğun bir şekilde işlenmiştir. “Tanıma” her şeyden önce “yabancılaşma” süreciyle başlar. Romanda bunun izleri ise özellikle Septimus Warren Smith karakteri üzerinde görülür. Septimus Warren Smith, savaşa katılmış ve savaş günlerinde yaşadıklarının etkisinden yaşamı boyunca kurtulamamıştır. Savaşta ölen Evans adlı subayının hayalini görmektedir. Evans’ın ölümü Septimus’un hayatında bir kırılma noktası olmuştur. Bu olaydan sonra Septimus hissizleşmiştir.[^2] Dünyaya, kendine yabancılaşmış, gündelik olaylara ilgisini kaybetmiştir. Felski’ye göre “[K]işi kendini içinde bulunduğu ortama yabancılaşmış yahut onunla anlaşmazlığa düşmüş hissettiği zaman” edebiyat, “tanıma” sürecinde etkili olur.[^3] Septimus da âdeta bütün dünyayla “anlaşmazlığa düşmüş”tür. Dünyayı daima olumsuz algılaması bunun işaretidir. Karanlık bir dünya algısı vardır. Geçmişindeki acıların getirdiği kafa karışıklığı onu tam anlamıyla “allak bullak” etmiştir. Felski, “tanıma”nın “insanın kafasını allak bullak eden, paradoksal” bir niteliği olduğundan bahseder.[^4] Septimus’un “ kafasını allak bullak eden”, onu bir çıkmaza sürükleyen ve intihar etmesine sebep olan yaşadığı “yabancılaşma” sürecidir. Öyle ki Septimus artık ne kendini ne çevresini tanıyabilir hâle gelmiştir; o artık değişmiştir. “Hem, kendini öldüreceğini söylemek, bir erkeğe yakışmazdı, oysa Septimus savaşa katılmıştı; cesurdu; ama artık eski Septimus değildi.”[^5] Lucrezia Warren Smith’in zihninden gördüğümüz bu cümle Septimus’un “yabancılaşma” sürecinde değiştiğini anlatmaktadır ki bu da “tanıma”nın bir etkisidir. “Yabancılaşma”nın yanı sıra “iç değerlendirme”nin[^6]  de romanda geniş yer tutması “tanıma” ile örtüşür. Romanda [Clarissa Dalloway](/tr/detay/clarissa-book-d59fb/llms.txt), Septimus Warren Smith ve Peter Walsh’un sık sık kendilerini değerlendirdiklerini, kendileri üzerine düşündüklerini görüyoruz. Felski’ye göre “[i]çebakış ve iç değerlendirmeye girişen karakterleri betimleyen roman bu yolla kendi okurlarını benzer kendini irdeleme edimlerine teşvik eder.”[^7] Yani Clarissa karakteriyle karşı karşıya olan bir okuyucu onunla empati kurmaya başlar, romandaki karakter gibi düşünüp, onun kendini irdelediği gibi kendini irdeler. Romanda Clarissa Dalloway için “[h]er parti verişinde kendi dışında bir yaratık oluverdiği duygusuna kapılırdı”[^8] ifadesi kullanılmıştır. Yani Clarissa Dalloway parti sırasında her zamankinden farklı bir benliğe sahip olduğu hissine kapılır. Bulunduğu yere ait olmama, kendi gibi hissetmeme okuyucuların da zaman zaman yaşadıkları duygulardır. Bu sebeple, burada okuyucu kendini bulur, kendini yeniden tanımlar ve tanır. ## Academic Sources and References 1. Felski, Rita. Edebiyat Ne İşe Yarar? Çev. Emine Ayhan. 3. baskı. İstanbul: Metis Yayınları, 2016. 2. Woolf, Virginia. Mrs. Dalloway. Çev. Tomris Uyar. 22. baskı. İstanbul: İletişim Yayınları, 2017. ## Citations [^1]: Rita Felski, Edebiyat Ne İşe Yarar?, Çev: Emine Ayhan, Metis Yayınları, İstanbul 2016. s. 48. [^2]: Virginia Woolf, Mrs. Dalloway, Çev: Tomris Uyar, İletişim Yayınları, İstanbul 2017. s. 88. [^3]: Rita Felski, Age., s. 48. [^4]: Age., s. 39. [^5]: Virginia Woolf, Age., s. 28-29. [^6]: Rita Felski, Age., s. 40. [^7]: Age., s. 40. [^8]: Virginia Woolf, Age., s. 169.