--- title: Motivasyon slug: motivasyon-093ac url: /detay/motivasyon-093ac type: article language: Türkçe entity: primary: Motivasyon type: article categories: - name: Eğitim Bilimleri slug: egitim-bilimleri url: /kategori/egitim-bilimleri tags: - Dışsal Motivasyon - içsel motivasyon - dürtü - Gereksinim author: Elif Aysu Tek created_at: 2026-02-20T19:39:42.561863+03:00 updated_at: 2026-03-10T18:05:34.948152+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/02/20/d9kTPsLoyd7zNl9wOAkgLff1ar3FDDbC.png --- # Motivasyon ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Motivasyon ![ChatGPT Image 10 Mar 2026 17_47_27.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/03/10/fDlDeDql9SuPFwiuZpQ2NdsDdVEvzes7.png) *Motivasyon Süreci(Yapay Zeka ile Oluşturulmuştur)* | Field | Value | |-------|-------| | Sınıflandırma(lar) | Dışsal Motivasyon,İçsel Motivasyon | | İşletmede | Verimlilik,Bağlılık,Tatmin | | Eğitimde | Bilgi kalıcılığı,Direnç,Katılım | | Teorik Çerçeve | Süreç Kuramları,Kapsam Kuramları | ## Article Content **Motivasyon**, kökeni Latince *"hareket ettirmek" *anlamına gelen *movere* kelimesine dayanan, bireyi belirli bir amaca yönelik harekete geçiren, bu hareketin yönünü tayin eden ve sürekliliğini sağlayan içsel veya dışsal bir süreci ifade eder. Psikolojik bir olgu olarak [motivasyon](/tr/detay/motivasyon-dedigin-sey-b438c/llms.txt); ihtiyaç, [dürtü](/tr/detay/durtu-2/llms.txt) ve özendirici uyarıcılar arasındaki etkileşimin bir sonucu olarak ortaya çıkar. Süreç, organizmanın bir eksiklik hissetmesiyle (ihtiyaç) başlar, bu eksikliğin yarattığı gerginliğin bir eyleme dönüşmesiyle (dürtü/[güdü](/tr/detay/gudu-2/llms.txt)) devam eder ve hedefe ulaşılmasıyla sona erer. Akademik literatürde motivasyon, yalnızca biyolojik bir gereksinim değil, aynı zamanda bilişsel, sosyal ve duygusal bileşenleri olan karmaşık bir yapı olarak ele alınmaktadır. ### **Sınıflandırma** Motivasyonun kaynağına göre yapılan temel ayrım, içsel ve [dışsal motivasyon](/tr/detay/dissal-motivasyon-bd75e/llms.txt) odaklıdır. | İçsel Motivasyon | Dışsal Motivasyon | | Bireyin bir etkinliği dışarıdan bir baskı veya ödül almaksızın, sadece etkinlikten duyduğu haz, merak veya öğrenme arzusu nedeniyle gerçekleştirmesidir. Bu durumda birey, eylemin kendisini bir ödül olarak görür ve duygusu bu süreçte merkezi bir rol oynar. | Davranışın; ödül alma, cezadan kaçınma veya sosyal onay görme gibi dışsal bir sonuca ulaşmak amacıyla sergilenmesidir. Dışsal faktörler davranışı başlatmada etkili olsa da, uzun vadeli kalıcılık ve derinlemesine öğrenme süreçlerinde içsel motivasyonun daha belirleyici olduğu kabul edilmektedir. | ### **Teorik Çerçeve** ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/03/10/NO4eABhrAkYyET6gnH5xU2dOnfpReDJH.jpg) *Motivasyon (Yapay Zeka ile Oluşturulmuştur)* Motivasyonun açıklanmasında kullanılan kuramlar genellikle "Kapsam" ve "Süreç" kuramları olmak üzere iki ana kategoride incelenir. **Kapsam Kuramları**, bireyi neyin harekete geçirdiğine, yani insan ihtiyaçlarının doğasına odaklanır. Bu alandaki en bilinen yaklaşım olan [Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi](/tr/detay/maslowun-ihtiyaclar-hiyerarsisi-88328/llms.txt), insan gereksinimlerini fizyolojik ihtiyaçlardan kendini gerçekleştirmeye kadar beş temel düzeyde ele alır. [Herzberg’in Çift Faktör Teorisi](/tr/detay/herzbergin-iki-faktor-teorisi-e68ae/llms.txt) ise motivasyonu "hijyen faktörleri" ve "motivatörler" olarak ikiye ayırarak, çalışma ortamındaki memnuniyetsizliği önleyen faktörler ile motivasyonu artıran faktörleri birbirinden ayırır. McClelland’ın Başarı İhtiyacı Teorisi ise bireylerin başarı, güç ve bağlılık ihtiyaçları tarafından yönlendirildiğini ileri sürer. **Süreç Kuramları** ise motivasyonun nasıl oluştuğu ve sürdürüldüğü ile ilgilenir. Vroom’un Beklenti Kuramı, motivasyonun; çabanın performansa, performansın ise arzulanan bir ödüle dönüşeceği beklentisine bağlı olduğunu savunur. [Adams’ın Hakkaniyet Kuramı](/tr/detay/adamsin-esitlik-teoremi-32c06/llms.txt), bireyin kendi girdi ve çıktılarını başkalarıyla kıyaslaması sonucu oluşan adalet algısının motivasyon üzerindeki etkisine odaklanırken; Locke’un Hedef Belirleme Kuramı, spesifik, ölçülebilir ve zorlayıcı hedeflerin performansı artırdığını bilimsel verilerle ortaya koyar. ### **İşlev** Motivasyon, hem eğitim bilimlerinde hem de işletme yönetiminde performansın temel belirleyicisi olarak kabul edilir. Eğitimde motivasyon, öğrencinin derse katılımını, karşılaşılan zorluklar karşısındaki direncini ve bilginin kalıcılığını doğrudan etkiler. Öğrenme ortamında merak uyandırmak ve özerkliği desteklemek, akademik başarıyı artıran temel motivasyonel unsurlardır. Örgütsel bağlamda ise motivasyon; iş tatmini, örgütsel bağlılık ve verimlilik ile doğrudan ilişkilidir. İşletmelerde çalışanların motivasyon düzeylerinin yüksek olması, yalnızca bireysel performansın artmasına değil, aynı zamanda kurumun stratejik hedeflerine ulaşmasına da hizmet eder. Motivasyon, insan davranışının yönünü ve şiddetini belirleyen, bireysel ve toplumsal gelişimin temel dinamiğini oluşturan çok boyutlu bir süreçtir. ## Academic Sources and References 1. Ankara Üniversitesi. “Motivasyon.” Açık Ders Notları. Erişim 20 Şubat 2026. https://acikders.ankara.edu.tr/mod/resource/view.php?id=25703Ankara Üniversitesi. “Motivasyon (Ders Materyali).” Açık Ders Sistemleri. Erişim 20 Şubat 2026. https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/179650/mod\_resource/content/1/MOT%C4%B0VASYON.pdfAcar, Aslı Beyhan. “Motivasyon (İşletme).” TÜBİTAK Ansiklopedi. Erişim 20 Şubat 2026. https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/motivasyon\_isletmeAydın Adnan Menderes Üniversitesi (ADÜ). “Motivasyon Nedir?” Psikolojik Danışma ve Rehberlik Uygulama ve Araştırma Merkezi, 2024. Erişim 20 Şubat 2026. https://akademik.adu.edu.tr/aum/pdrm/webfolders/topics/20240612140933-UP11322MOTVASYONNEDR-000004667514337531677987.pdfİstanbul Aydın Üniversitesi. “1. Motivasyon.” Öğrenme ve Öğretim Koordinatörlüğü. Erişim 20 Şubat 2026. https://www.aydin.edu.tr/tr-tr/arastirma/arastirmamerkezleri/olcmedegerlendirme/ogrenme-ve-ogretim-koordinatorlugu/Documents/1.MOT%C4%B0VASYON.pdfTutar, Hasan, M. Kemal Oktay, ve Hüseyin Kanbur. “Örgütsel Motivasyon Üzerine Teorik Bir İnceleme.” DergiPark. Erişim 20 Şubat 2026. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/321605 ## Related Articles - [MOTİVASYON (İşletme)](//detay/motivasyon-isletme/llms.txt) - [MOTİVASYON (Eğitim)](//detay/motivasyon-egitim/llms.txt) - [İçsel Motivasyonun Görevler Arası Performansa Etkisi](//detay/icsel-motivasyonun-gorevler-arasi-performansa-et-3/llms.txt) - [İçsel Motivasyon](//detay/icsel-motivasyon/llms.txt) - [Motivasyon Teorileri](//detay/motivasyon-teorileri-09081/llms.txt) - [Motivasyon Dediğin Şey](//detay/motivasyon-dedigin-sey-b438c/llms.txt) - [Dışsal Motivasyon](//detay/dissal-motivasyon-bd75e/llms.txt)