--- title: Mor Gabriel Manastırı slug: mor-gabriel-manastiri-e3f60 url: /detay/mor-gabriel-manastiri-e3f60 type: article language: Türkçe entity: primary: Mor Gabriel Manastırı type: article disambiguation: Mor Gabriel Manastırı: Mardin'deki tarihi Süryani manastırı. 4. yy'dan kalma mimari harikası. Gezilecek yerler. categories: - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih - name: Hristiyanlık slug: hristiyanlik url: /kategori/hristiyanlik tags: - KutsalMekânlar - Deyrulumur - MorGabrielManastırı - Midyat author: Ahsen Güneş created_at: 2025-05-19T12:52:18.865631+03:00 updated_at: 2025-05-19T13:24:11.413188+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/19/HXkbQLmsfI5JvFhCHeTcpMxE9XlDtUF3.jpg --- # Mor Gabriel Manastırı ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Mor Gabriel Manastırı (Deyrulumur) ![20190916150642011_16 MARDIN MIDYAT LUTFU OZFUNAYDIN.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/19/aA28H4yeak28iJafKMlkJOevbgxb5n7w.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Kuruluş Yılı(Metin) | M.S. 397 | | Kurucu(lar) | Mor Şmuel ve Mor Şemun | | Ziyaret Günleri | Haftanın 7 günü (Dini tatiller hariç) | | Mimari Dönem | Erken Hristiyanlık, Bizans etkileri | | Diğer İsimler | Deyrulumur, Deyr-el Umur, Kartmin Manastırı, Mor Şmuel ve Mor Şemun Manastırı | | Yer(ler) | Yayvantepe Köyü,Mardin,Midyat | ## Article Content [Mor Gabriel Manastırı](/tr/detay/mor-gabriel-manastiri-c18aa/llms.txt), diğer adlarıyla Deyrulumur Manastırı veya Kartmin Manastırı, Türkiye’nin güneydoğusunda, Mardin ilinin [Midyat](/tr/detay/midyat-district-27904/llms.txt) ilçesine bağlı Üçköy (Yayvantepe) köyü yakınlarında, meşe ormanlarıyla çevrili yüksek bir tepede yer almaktadır. Midyat ilçe merkezine yaklaşık 23 kilometre mesafede bulunan bu yapı, [Süryani](/tr/detay/suryaniler-2/llms.txt) Kadim Cemaatine ait en eski ve en büyük manastır yapılarından biridir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/11/mor-gabriel-manastiri-e3f60-20181225095510769_mor%20gabriel%20manastiri.jpg) *Mor Gabriel Manastırı (Türkiye Kültür Portalı)* ### **Tarihçe** Mor Gabriel Manastırı’nın kuruluşu 397 yılına dayanmaktadır. Yapı, Savurlu Mor Şmuel ile Kartminli Mor Şemun adlı iki din adamı tarafından inşa edilmiştir. İnşasının ardından, farklı dönemlerde çeşitli eklemelerle mimari bütünlüğü genişletilmiştir. 6.ve 11. yüzyıllarda Metropolitlik Merkezi olarak hizmet veren manastır, Bizans İmparatorları döneminde genişletilmiş ve dinsel yapılarla zenginleştirilmiştir. Kral Arcadius (395–408) döneminde Mor Şemun’un öncülüğünde manastıra konaklama ve ibadet bölümleri eklenmiştir. Ardından gelen Kral Theodosius (408–450) döneminde lahitlerin konulması için bir abide evi inşa edilmiştir. Bu dönemde ayrıca [Meryem Ana Kilisesi](/tr/detay/meryem-ana-kilisesi-752390/llms.txt), Resuller Kilisesi, Kırk Şehit Kilisesi, Mor Şmuel Mabedi, Theodora Kubbesi (Theodora'nın iyileştirilmesine atfen) ve Mor Şlemun Mabedi yapılmıştır. Manastır, tarih boyunca farklı isimlerle anılmıştır. Kurucularına ithafen Mor Şmuel ve Mor Şemun Manastırı olarak tanınan yapı, Süryanice’de “Rahiplerin Meskeni” anlamına gelen "Dayro d’Umro" ifadesinden türetilerek Deyr-el Umur veya Türkçeleştirilmiş biçimiyle Deyrulumur adlarıyla da bilinmiştir. Kartmin (bugünkü Yayvantepe) köyüne yakınlığı nedeniyle "Kartmin Manastırı" ismiyle de anılmıştır. Günümüzdeki adı ise 7. yüzyılda yaşamış olan Turabdin Metropoliti Mor Gabriel’in (634–668) anısına verilmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/11/mor-gabriel-manastiri-e3f60-20190916150707855_MARDIN%20Mor%20Gabriel%20Manastiri%20Servet%20UYGUN%20%20(19).jpg) *Mor Gabriel Manastırı (* ### **Mimari Özellikler** Manastır, çok sayıda ibadet yapısı ve lahit barındıran büyük bir kompleks olarak planlanmıştır. Yapıların inşasında yerel taş malzeme kullanılmıştır. Manastırın ana bölümleri arasında farklı dönemlerde inşa edilen kiliseler, kubbeler, mabedler ve mezar anıtları yer almaktadır. Meryem Ana Kilisesi, Resuller Kilisesi ve Kırk Şehit Kilisesi gibi yapılar mimari çeşitlilik sunar. Theodora Kubbesi, Bizans etkisini yansıtan önemli unsurlardan biridir. Manastır kompleksindeki bölümler arasında iç avlular, dua odaları ve ikamet alanları da bulunmaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/11/mor-gabriel-manastiri-e3f60-20190916150649886_MARDIN%20Midyat%20Servet%20UYGUN%20(2).jpg) *Mor Gabriel Manastırı (Türkiye Kültür Portalı)* ### **Tarihî Önemi** Mor Gabriel Manastırı, Hristiyanlık tarihindeki en erken manastır yerleşimlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Yunanistan’daki Athos Dağı’nda bulunan manastırlardan yaklaşık 400 yıl, Filistin’deki Mor Saba Manastırı’ndan yaklaşık 80 yıl, Sina Dağı’ndaki St. Catherine Manastırı’ndan ise yaklaşık 150 yıl daha eski olması bu yapıyı özgün kılar. Süryani Hristiyanları için önemli bir ruhani merkez olmasının yanı sıra, bölgede yüzyıllar boyunca eğitim, ibadet ve kültürel üretimin odağı olmuştur. Metropolitlik görevi üstlendiği dönemlerde geniş bir coğrafyadaki Süryani topluluklarıyla doğrudan bağlantılı olmuştur. ### **Günümüzdeki Durumu** Mor Gabriel Manastırı hâlen aktif bir dini yapı olarak kullanılmaktadır. Süryani Kadim Cemaati'nin önderleri zaman zaman burada ikamet etmekte ve ibadetler gerçekleştirilmektedir. Aynı zamanda, manastır bölgeyi ziyaret eden turistler için de önemli bir kültürel ve tarihî merkezdir. Manastır, rehber eşliğinde ziyaret edilmektedir. ## Academic Sources and References 1. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. “Mor Gabriel (Deyrulumur) Manastırı.” Kültür Portalı. Erişim 19 Mayıs 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/mardin/gezilecekyer/mor-gabriel-deyrulumur-manastiri. 2. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. “Mor Gabriel Manastırı (Deyrulumur Manastırı).” Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. Erişim 19 Mayıs 2025. https://mardin.ktb.gov.tr/TR-311607/mor-gabriel-manastiri-deyrulumur-manastiri.html. 3. T.C. Midyat Kaymakamlığı. “Mor Gabriel Manastırı.” midyat.gov.tr. Erişim 19 Mayıs 2025. http://midyat.gov.tr/mor-gabriel-manastiri. ## Related Articles - [Karanlık Kilise](//detay/karanlik-kilise-49f34/llms.txt) - [Kilise Camii (Aziz Gregorius Kilisesi)](//detay/kilise-camii-aziz-gregorius-kilisesi-bd183/llms.txt) - [Yılanlı Kilise](//detay/yilanli-kilise-55b16/llms.txt)