--- title: Mokissos (Nora) slug: mokissos-nora-63439 url: /detay/mokissos-nora-63439 type: article language: Türkçe entity: primary: Mokissos (Nora) type: article disambiguation: Aksaray'daki Mokissos (Nora) Antik Kenti: Helenistik dönemden Bizans dönemine uzanan tarihi, 1000'den fazla konut ve 30'dan fazla kiliseyle keşfedilecek çok şey sunuyor. categories: - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Arkeoloji slug: arkeoloji url: /kategori/arkeoloji - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - nora - mokissos - Aksaray - Antik kent author: Meryem Şentürk Çoban created_at: 2025-04-03T12:49:39.318347+03:00 updated_at: 2025-08-06T10:05:48.500762+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/03/OmTJmoKl2FoyzOFWmZDCpbVpkUOgNWG1.jpg --- # Mokissos (Nora) ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Mokissos (Nora) Antik Kenti ![Nora19.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/03/QtEM2iK0OxvKkPNuf5saxUylHpINP2Ar.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Mimari Yapılar | Yaklaşık 1000 sivil konut, 32 kilise, 20 sarnıç, Kemerli Kilise, Anıtsal Roma dönemi mezar yapıları, Sokaklar; geçitler ve yönlendirme yolları | | Yüzey Alanı | Yaklaşık 200 hektar | | Tarihsel Dönemler | En yoğun yerleşim: 5.–7. yüzyıllar, Doğu Roma İmparatorluğu (Bizans) döneminde bölgesel başkent işlevi, 1990: İlk bilimsel inceleme (Alman ekip), 2020: 30 yıl aradan sonra yeniden araştırma ve belgeleme çalışmaları başlatıldı | | En Erken Buluntular | M.S. 1.–3. yüzyıllara ait pagan mezarları | | Kuruluş Dönemi | Helenistik Dönem | | Coğrafi Bölge | Kapadokya, İç Anadolu Bölgesi | | Konum | Helvadere Beldesi,Türkiye (Ihlara Vadisi’ne yaklaşık 11 km mesafede),Aksaray,Hasandağı Etekleri | ## Article Content Mokissos, antik kaynaklarda "Nora" adıyla da geçen bir yerleşim olarak, günümüzde [Aksaray](/tr/detay/aksaray-il-4/llms.txt) ili Helvadere beldesi sınırlarında, Hasandağı eteklerinde [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan antik kenttir. Yaklaşık 200 hektarlık bir alana yayılan [kent](/tr/detay/kent/llms.txt), [Kapadokya](/tr/detay/kapadokya-daf35/llms.txt) bölgesinin güneyinde konumlanmış olup [Ihlara Vadisi](/tr/detay/ihlara-vadisi/llms.txt)’ne yaklaşık 11 kilometre mesafededir. Coğrafi özellikleri bakımından yüksek ve doğal bazalt kayalıklarla çevrili olması, yerleşimin savunmaya elverişli bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/03/2uQls9h0GJ1qFrGSzh7VfSWmCBHMtYzs.jpg) *Mokissos (Nora) Antik Kenti - Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü, Ahiler Kalkınma Ajansı* ### **Tarihçe** Mokissos (Nora) Kapadokya bölgesinin güneyinde yer alan bir antik yerleşimdir. Hasandağı eteklerine kurulu olan kent, stratejik konumu ve geniş yerleşim alanı sayesinde tarih boyunca dikkat çekici bir yerleşim olmuştur. Kentin tarihi Helenistik [Dönem](/tr/detay/donem-3/llms.txt)’e kadar uzanmakta olup özellikle [Doğu](/tr/detay/dogu-751789/llms.txt) Roma (Bizans) İmparatorluğu döneminde bölgesel bir [merkez](/tr/detay/merkez/llms.txt) hâline gelmiştir. Mokissos’un arkeolojik olarak belgelenmiş en erken kalıntıları, M.S. 1. ile 3. yüzyıllara tarihlenen pagan mezarlarıdır. Bu mezarlık alanlarının [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt), 5. yüzyıldan itibaren yoğun bir şekilde yapılaşma başlamış ve kent büyük ölçüde bu dönemde gelişmiştir. Özellikle 5. ve 6. yüzyıllarda bölgenin en yoğun nüfuslu kentlerinden biri hâline gelen Mokissos, bu dönemde yaklaşık 1000 sivil konutun inşa edildiği bir yerleşim olmuştur. Antik metinlerde adı geçen Nora, Doğu Roma İmparatorluğu döneminde bölgesel başkent statüsüne sahip bir kent olarak tanımlanmıştır. Kentte yer alan çok sayıda [kilise](/tr/detay/kilise-4/llms.txt), sarnıç ve kamu yapısı, bu dönemdeki idari ve dini örgütlenmenin [somut](/tr/detay/somut/llms.txt) izlerini taşımaktadır. Bu bağlamda Nora, yalnızca bir yerleşim alanı değil, aynı zamanda Kapadokya bölgesinin sosyal, ekonomik ve dini merkezlerinden biri olarak öne çıkmıştır. İlk bilimsel çalışmalar 1990 yılında bir Alman arkeoloji ekibi tarafından yapılmıştır. Yaklaşık 30 yıl aradan sonra, 2020 yılında [Aksaray](/tr/detay/aksaray-2/llms.txt) İl [Kültür](/tr/detay/kultur-2/llms.txt) Müdürlüğü ve Aksaray [Müze](/tr/detay/muze-2/llms.txt) Müdürlüğü koordinasyonunda, Doç. Dr. Tolga Uyar’ın bilimsel danışmanlığında yeniden başlatılan [araştırma](/tr/detay/arastirma-751311/llms.txt) ve belgeleme çalışmalarıyla kentin [tarihsel](/tr/detay/tarihsel-2/llms.txt) katmanları daha sistematik şekilde ele alınmıştır. ### **Mimari Yapılar** Mokissos Antik Kenti, geç Antik [Çağ](/tr/detay/cag-4/llms.txt) yerleşimlerinin tipik özelliklerini taşıyan çok sayıda [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt) ile donatılmıştır. Araştırmalar sonucunda yaklaşık **1000 sivil konut**, **32 kilise** ve **20 sarnıç** yapısı tespit edilmiştir. Kiliselerin büyük bir kısmı 6. yüzyıl ortası ile erken 7. yüzyıl arasında inşa edilmiştir. Yapıların mimarileri, Bizans döneminin [ortak](/tr/detay/ortak/llms.txt) karakteristik özelliklerini yansıtmaktadır. Bu kiliselerden en iyi korunmuş olanı "Kemerli Kilise" olarak adlandırılmaktadır. Yapılar genellikle düzgün kesme taşlarla ve doğal bazalt bloklarla inşa edilmiştir. Kentte yer alan sokaklar, geçitler ve yapılar arası ulaşımı sağlayan düzenli yollar, kentsel organizasyonun gelişmişliğini göstermektedir. Yapılar, geniş bir yerleşim planı içerisinde bütünlük [arz](/tr/detay/arz-6/llms.txt) etmektedir. Sarnıçlar, [su](/tr/detay/su-4/llms.txt) temini açısından [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) işlevler üstlenmiş, özellikle volkanik arazide yaşamın sürdürülebilmesi açısından stratejik yapılar olmuştur. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/03/2ih9IG7A185PWr8qa2od1FA59hdknrAy.jpg) *Mokissos (Nora) Antik Kenti - Aksaray Valiliği* #### **Sivil Konutlar** Araştırmalar sonucunda antik kentte yaklaşık **1000 sivil konut** tespit edilmiştir. Bu yapıların büyük bölümü 5. ve 6. yüzyılda inşa edilmiş olup, kentteki [nüfus](/tr/detay/nufus/llms.txt) yoğunluğunu ve yerleşim organizasyonunu yansıtmaktadır. Konutlar, bazalt [taş](/tr/detay/tas/llms.txt) kullanımıyla inşa edilmiş ve geniş bir alana yayılmıştır. #### **Kiliseler** Kentte, ayakta kalanlarla [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) toplamda **32 kilise yapısı** belgelenmiştir. Bu kiliseler mimarilerine göre incelendiğinde, büyük bir kısmının **6. yüzyıl ortası ile erken 7. yüzyıl** arasında inşa edildiği anlaşılmaktadır. Yapılar, Bizans mimarisinin ortak karakteristik özelliklerini taşımaktadır. Bunlar arasında “**Kemerli Kilise**” en iyi korunmuş örneklerden biridir. #### **Sarnıçlar** Kentte **yaklaşık 20 sarnıç** yapısı tespit edilmiştir. Sarnıçlar, su temini ve [depolama](/tr/detay/depolama-1df92/llms.txt) açısından yerleşimin sürdürülebilirliği için kritik bir işleve sahiptir. Volkanik bir arazide yer alan kentte bu tür yapılar, doğal kaynakların yönetimi açısından önemlidir. #### **Sokaklar ve Geçitler** Yapılar arasında ulaşımı sağlayan **sokak ve geçit sistemi**, kent içi organizasyonun gelişmişliğine işaret eder. Konutlar, kiliseler ve diğer yapılar bu yollarla birbirine bağlanmaktadır. ### **Arkeolojik Bulgular ve Belgelenen Unsurlar** Yapılan çalışmalarda pagan mezarları, 1. ile 3. yüzyıllar arasına tarihlenen en erken kalıntılar olarak belgelenmiştir. Bu [mezar](/tr/detay/mezar-750492/llms.txt) alanlarının üzerine, 5. yüzyıldan itibaren kapsamlı bir yerleşim kurulmuştur. Mimari belgeleme, haritalama ve [çevre](/tr/detay/cevre/llms.txt) düzenleme çalışmaları tamamlanmış; sit alanına yönlendirme tabelaları ve gezi yolları eklenmiştir. Bu düzenlemelerle birlikte alanın turizm açısından ziyaret edilebilirliği artırılmıştır. #### **Pagan Mezarları** Kentte tespit edilen en erken buluntular, M.S. 1. ila 3. yüzyıllara tarihlenen pagan mezarlarıdır. Bu mezarlık alanlarının üzerine, ilerleyen dönemlerde yerleşim kurulmuştur. #### **Anıtsal Mezarlar** Düzgün kesme taşla inşa edilmiş **anıtsal Roma mezarları**, kentin geç Roma dönemindeki yapısal zenginliğini göstermektedir. #### **Mimari Belgeler** Son yıllarda yapılan araştırma ve belgeleme çalışmaları sonucunda tüm bu yapıların **haritalama ve mimari dokümantasyonu** tamamlanmış; çevre düzenlemeleri ve yönlendirme sistemleri geliştirilmiştir. Mokissos (Nora) Antik Kenti, Kapadokya bölgesinin geniş alana yayılan ve günümüze dek iyi korunmuş yerleşimlerinden biridir. Helenistik Dönem’den Doğu Roma İmparatorluğu’na kadar uzanan tarihî [süreç](/tr/detay/surec-2/llms.txt) içerisinde gelişim gösteren kent, sivil mimarisi, dini yapıları ve [altyapı](/tr/detay/altyapi-3/llms.txt) sistemleri ile dikkat çekmektedir. Arkeolojik [belgeler](/tr/detay/belgeler/llms.txt), Mokissos’un hem kalabalık nüfusa sahip bir kent hem de bölgesel idari bir merkez olduğunu göstermektedir. Günümüzde yürütülen kazı ve koruma çalışmaları, kentin tarihî değerini [gün](/tr/detay/gun-4/llms.txt) yüzüne çıkarmayı ve kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılmasını hedeflemektedir. ## Academic Sources and References 1. Anadolu Ajansı. "Aksaray'daki Nora Antik Kenti'nde 30 yıl sonra çalışmalar yeniden başladı." Anadolu Ajansı. Erişim Tarihi: 03.04.2025. https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/aksaraydaki-nora-antik-kentinde-30-yil-sonra-calismalar-yeniden-basladi/2013592Anadolu Ajansı. "İç Anadolu'nun 'Efes'i olmaya aday Mokissos Antik Kenti ayağa kaldırılmayı bekliyor." Anadolu Ajansı. Erişim Tarihi: 03.04.2025. https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/ic-anadolunun-efesi-olmaya-aday-mokissos-antik-kenti-ayaga-kaldirilmayi-bekliyor/2036104Kalkınma Galerisi. Kalkınma Ajansları Medya Merkezi. "Nora Antik Kenti." Ahiler Kalkınma Ajansı.Erişim Tarihi: 03.04.2025. https://kalkinmagalerisi.org.tr/gorsel/nora-antik-kenti-1867T.C. Aksaray Valiliği. "Kapadokya’nın ‘Efes’i olmaya aday Antik Mokissos (Nora) şehrinde 30 yılın ardından çalışmalar yeniden başlıyor." Erişim Tarihi: 03.04.2025. http://www.aksaray.gov.tr/kapadokyanin-efesi-olmaya-aday-antik-mokissos-nora-sehrinde-30-yilin-ardindan-calismalar-yeniden-basliyor