--- title: Mısır Çarşısı slug: misir-carsisi-f69b2 url: /detay/misir-carsisi-f69b2 type: article language: Türkçe entity: primary: Mısır Çarşısı type: article disambiguation: İstanbul'un tarihi Mısır Çarşısı: Baharat, lokum ve daha fazlası! categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - BaharatTicareti - MısırÇarşısı - Eminönü - KültürelMiras author: Ahsen Güneş created_at: 2025-04-14T17:52:13.977082+03:00 updated_at: 2025-04-17T09:39:27.686421+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/15/KqxQrhlsRiktOHWZ9X4hPOMGb8KmHhXc.jpg --- # Mısır Çarşısı ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Mısır Çarşısı ![İSTANBUL-MISIR ÇARŞISI-GÜLCAN ACAR (1) kopya.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/15/VpHL50gT7I2dobYt9aQe7xQMkxH3V7hl.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Malzeme(ler) | Taş ve tuğla | | Kuruluş(Metin) | 1660–1664 | | Konum | Eminönü - İstanbul / Türkiye | | Tarihi İsimler | Valide Çarşısı,Yeni Çarşı | | Yaptıran | Hatice Turhan Sultan (Yeni Cami Külliyesi arastası olarak) | | Öne Çıkan Ürünler | Hediyelik eşya,Aktar ürünleri,Lokum,Baharat | | Ziyaret Saatleri | Her gün 08.00–19.30 (Resmi tatiller hariç) | | Mimari Üslup | Osmanlı klasik mimarisi, "L" planlı arasta | ## Article Content Mısır Çarşısı, [İstanbul](/tr/detay/istanbul-il-2/llms.txt)’un **Eminönü** semtinde [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan ve Osmanlı döneminden günümüze ulaşan en [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) kapalı çarşılardan biridir. 1660 yılında** **[IV. Mehmed](/tr/detay/mehmed-iv/llms.txt)’in annesi[ Turhan Sultan](/tr/detay/turhan-sultan/llms.txt)’ın emriyle **Hassa Baş Mimarı Kâzım Ağa** tarafından yapımına başlanan [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt), 1664 yılında **Mustafa Ağa** tarafından tamamlanmıştır. [Yeni Cami Külliyesi](/tr/detay/yenicami-kulliyesi/llms.txt)’nin bir parçası olan bu çarşı, başlangıçta caminin gelirini sağlamak amacıyla [arasta](/tr/detay/arasta-sozluk/llms.txt) olarak tasarlanmıştır​. Yapının “Mısır Çarşısı” olarak adlandırılması, hem inşasında kullanılan gelirlerin bir kısmının Mısır’dan elde edilmesiyle hem de dükkânlarında satılan malların çoğunluğunun Mısır menşeli olmasıyla ilişkilidir. 18. yüzyılın ortalarından itibaren bu adla anılmaya başlanan çarşı, o dönemde aktarlar ve pamukçular tarafından kullanılmıştır. “L” planlı ve Osmanlı [klasik](/tr/detay/klasik/llms.txt) mimarisi üslubunda inşa edilen Mısır Çarşısı, günümüzde başta [baharat](/tr/detay/baharat-746932/llms.txt) olmak üzere [lokum](/tr/detay/lokum-750526/llms.txt), kuruyemiş, hediyelik eşya ve kuyum ürünleriyle İstanbul’un hem ticari hem de turistik simgelerinden biridir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/15/NVXCj2trPb2rS17mgi2VejrxaoZ9NaSI.jpg) *Mısır Çarşısı (Türkiye Kültür Portalı)* ### **Tarihçe** Mısır Çarşısı’nın temelleri, Osmanlı’nın sosyal ve ekonomik yaşamını şekillendiren külliye sistemine bağlı olarak, [Yeni Cami Külliyesi](/tr/detay/yenicami-kulliyesi/llms.txt) içinde atılmıştır. İnşasına 1597 yılında Safiye [Sultan](/tr/detay/sultan-2/llms.txt)’ın emriyle başlanmış, ancak siyasi istikrarsızlıklar ve [saray](/tr/detay/saray-2/llms.txt) içi güç dengeleri nedeniyle yarım kalmıştır. Cami ve külliye, [IV. Mehmed](/tr/detay/mehmed-iv/llms.txt)’in annesi[ Hatice Turhan Sultan](/tr/detay/turhan-sultan/llms.txt) tarafından sahiplenilerek 1660 yılında tekrar inşa sürecine alınmış; Mısır Çarşısı ise 1663-1664 yıllarında tamamlanarak hizmete açılmıştır. Külliyenin [medrese](/tr/detay/medrese/llms.txt) yerine [arasta](/tr/detay/arasta-2/llms.txt) (çarşı) içerecek şekilde yeniden planlanması, İstanbul’un Eminönü kıyılarının bir [ticaret](/tr/detay/ticaret-3/llms.txt) bölgesi olmasıyla yakından ilişkilidir. Mısır Çarşısı bu anlamda, dini ve ekonomik işlevlerin bir arada yürütüldüğü klasik Osmanlı şehircilik anlayışının bir örneği olarak inşa edilmiştir​. Çarşı, kuruluşundan itibaren aktarlar ve pamukçular [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) iki ayrı [esnaf](/tr/detay/esnaf-2/llms.txt) grubuna tahsis edilmiş; her biri için üçer [kapı](/tr/detay/kapi-cdb6b/llms.txt) olmak üzere toplam altı giriş kapısı belirlenmiştir. Balık Pazarı, Hasırcılar ve Ketenciler kapıları aktarlara; Yeni Cami, Haseki ve [Çiçek](/tr/detay/cicek-3/llms.txt) Pazarı kapıları ise pamukçulara verilmiştir. Çarşının ilk dönemlerinde yaklaşık 100 dükkandan 49’u aktarlar tarafından kullanılmıştır​. 1688 ve 1691 yıllarında çıkan yangınlar çarşının tarihindeki en büyük yıkımlar arasında yer alır. 1691’deki [yangın](/tr/detay/yangin-2/llms.txt), çarşının büyük kısmını [yok](/tr/detay/yok-749611/llms.txt) etmiş ve yalnızca demir kapılı birkaç dükkân kurtulabilmiştir. Bu felaketin ardından çarşı yeniden inşa edilmiştir. 19. yüzyılda ise [Yeni Cami](/tr/detay/yenicami-kulliyesi/llms.txt) ile çarşı arasındaki sahada yer alan salaş dükkânlar bir [süre](/tr/detay/sure-750120/llms.txt) kaldırılmış, ardından yeniden faaliyete geçmiştir. 1940–1943 yıllarında **İstanbul Belediyesi** tarafından restore edilen yapı, bu süreçte bazı [özgün](/tr/detay/ozgun-750487/llms.txt) mimari öğelerini kaybetmiştir. 1941’de [Yeni Cami](/tr/detay/yenicami-kulliyesi/llms.txt) ile çarşıyı ayıran [yol](/tr/detay/yol-3/llms.txt) inşa edilmiş ve külliye bütünlüğü bozulmuştur. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/15/AcqoHq9uGIFmTDwoHKB3E4drcU96mpCB.jpg) *Eski Mısır Çarşısı (T.C. Fatih Kaymakamlığı)* Çarşı, 2013–2018 yılları arasında **Vakıflar Genel Müdürlüğü** tarafından kapsamlı bir restorasyon sürecine daha tabi tutulmuştur. Bu süreçte [altyapı](/tr/detay/altyapi-3/llms.txt), elektrik tesisatı, internet ve [telefon](/tr/detay/telefon-2/llms.txt) kabloları yer altına alınmış; tarihi yapı çağdaş alışveriş koşullarına uyumlu hale getirilmiştir. **Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan**’ın isteği [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt), çarşıda her [cuma](/tr/detay/cuma-4/llms.txt) sabahı geleneksel “[bereket](/tr/detay/bereket/llms.txt) duası” tekrar başlatılmıştır​. Mısır Çarşısı’nın bulunduğu alan, tarih öncesinden itibaren ticaretin merkezi olmuştur. Bizans döneminde burada “Makro Envalos” adlı bir baharat çarşısı bulunduğu ve Venedikli ile Cenevizli tüccarların burada [faaliyet](/tr/detay/faaliyet-abc4c/llms.txt) gösterdiği bilinmektedir. Bu [tarihsel](/tr/detay/tarihsel-2/llms.txt) süreklilik, çarşının yer seçiminin rastlantısal olmadığını, İstanbul’un liman ve ticaret kenti kimliğinin bir parçası olarak şekillendiğini göstermektedir​. Günümüzde aktif olan Mısır Çarşısı, İstanbul’un en eski ve işlevini sürdüren ticaret merkezlerinden biri olarak 400 yılı aşkın bir tarihe sahiptir. **Kapalıçarşı** ile [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) kentin tarihi ticaret ağının çekirdeğini oluşturan yapı, mimari ve toplumsal bellekteki önemini korumaktadır. ### **Mimari Yapı** Mısır Çarşısı, Osmanlı klasik mimarisinin tipik unsurlarını barındıran, "L" planlı bir [arasta](/tr/detay/arasta-sozluk/llms.txt) olarak tasarlanmıştır. Yapının iki [ana](/tr/detay/ana-751169/llms.txt) kolu – [uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) ve [kısa](/tr/detay/kisa/llms.txt) kol – birbirine "L" şeklinde kavuşur. Uzun kollarda, karşılıklı sıralanmış 23 adet [dükkan](/tr/detay/dukkan-2/llms.txt) yer alırken (toplamda 46 [eyvan](/tr/detay/eyvan-2/llms.txt) ve dükkân), kısa kollarda ise 18 adet dükkânın yer aldığı karşılıklı [düzen](/tr/detay/duzen-3/llms.txt) bulunmaktadır. İki kolun birleştiği noktada ise, çapraz tonozla örtülmüş bir [dua](/tr/detay/dua-4/llms.txt) meydanı konumunda 6 adet eyvan ve [hücre](/tr/detay/hucre-2/llms.txt) yer alır; böylece çarşı içinde toplamda 86–88 dükkânlık bir düzen sağlanmıştır​. Yapının inşasında kullanılan ana malzemeler [taş](/tr/detay/tas/llms.txt) ve tuğla olup Osmanlı mimarisinde sıklıkla gözlemlenen kemerler, tonozlar ve kubbelerle desteklenmiştir. Dükkanların ön kısmında yer alan [ahşap](/tr/detay/ahsap-2/llms.txt) [peyk](/tr/detay/peyk/llms.txt) sistemleri, satış ve sergi alanı olarak kullanılırken, arka bölümlerde depo ve imalathane işlevine uygun odalar yer alıyordu. Bu bölümlerin arasındaki geçiş, ahşap doğrama ve kemerli açıklıklarla sağlanmış; bazı dükkan girişlerinde ise dükkanı simgeleyen yangın kulesi, [küçük](/tr/detay/kucuk-750344/llms.txt) [kayık](/tr/detay/kayik-749658/llms.txt), devekuşu yumurtası, [makas](/tr/detay/makas-2/llms.txt) veya püskül gibi sembolik işaretler bulunarak tanınırlığı artırmıştır. Ayrıca çarşının iki ucundaki ana giriş kapılarının üzerine inşa edilen iki katlı yapılar, zamanında çarşı esnafı ile [halk](/tr/detay/halk-2/llms.txt) arasında ortaya çıkan hukuki sorunlara bakan Ticaret Mahkemesi olarak işlev görmüştür. Bu yönüyle Mısır Çarşısı, [sadece](/tr/detay/sadece-e8b50/llms.txt) bir ticaret merkezi olmanın ötesinde sosyal ve idari işlevleri de barındıran çok katmanlı bir mekândır. Restorasyon süreçlerinde, orijinal plan ve düzen büyük ölçüde korunmuş; ancak zamanla yapılacak müdahalelerle [modern](/tr/detay/modern-2/llms.txt) ihtiyaçlara uyum sağlanmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/15/9eUTuXhtocZh5iTdP4d6Wjcf7ZJFfvOi.jpg) *Günümüzde Mısır Çarşısı (T.C. istanbul Valiliği)* ### **Simgeler ve Dekoratif Öğeler** Mısır Çarşısı’nın mimari dokusunun yanı [sıra](/tr/detay/sira-3/llms.txt), esnafın dükkanlarını tanınır hale getirmek ve tüketici haklarını korumak amacıyla kullanılan çeşitli semboller, dekoratif unsurlar arasında önemli yer tutar. Dükkanların bazılarının ön bölümlerinde yer alan ahşap peyk sistemleri üzerinde, dükkanı simgeleyen semboller işlenmiştir. Bu semboller arasında yangın kulesi, küçük kayık, devekuşu yumurtası, makas, püskül gibi öğeler yer almaktadır. Her bir [sembol](/tr/detay/sembol-2/llms.txt), belirli bir dükkanın hangi esnaf grubuna ait olduğunu [göstermek](/tr/detay/gostermek-a35ee/llms.txt) ve tüketicilerin aradıkları ürünü kolayca bulmalarını sağlamak amacıyla kullanılmıştır. Bu dekoratif uygulamalar, yalnızca estetik bir dokunuş sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda çarşı içinde işlevsel bir [rehberlik](/tr/detay/rehberlik/llms.txt) sistemi olarak da hizmet vermiştir. Esnafın dükkanlarını tanımlamak için kullanılan semboller, çarşı ortamında geleneksel dayanışma ve işleyişin bir yansıması olarak, tüketici haklarının korunmasında da önemli rol oynamıştır. Böylece, Mısır Çarşısı’nın sembolik ve dekoratif öğeleri, hem kültürel mirasın korunmasına hem de günlük ticari faaliyetlerin düzenine katkıda bulunmuştur​ ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/15/jPcocLARfzbVqJoBGtBkyt1XxhJEY2rO.jpg) *Mısır Çarşısında Dükkan (T.C. İstanbul Valiliği)* ### **Kültürel ve Sosyal Rolü** Mısır Çarşısı, sadece ticari faaliyetlerin yürütüldüğü bir alan olmanın ötesinde, İstanbul’un kültürel ve sosyal yaşamının da önemli bir parçasını oluşturur. Tarih boyunca, çarşı [yerli](/tr/detay/yerli-2/llms.txt) halkın buluşma noktası olmasının yanı sıra, çeşitli millet ve kültürlerden insanları bir araya getiren interaktif bir platform işlevi görmüştür. Geleneksel “bereket duası” gibi uygulamalar ve esnafın, birden çok dilde (İspanyolca, Fransızca, Almanca, İngilizce, Latince, Arapça, Çince, Japonca ve Yunanca) hizmet verebilmesi, çarşının sosyal dokusunu zenginleştirmiş; kültürel çeşitliliği ve uluslararası etkileşimi ön plana çıkarmıştır​. ## Academic Sources and References 1. T.C. İstanbul Valiliği. “Baharat Ticaretinin Kalbi 400 Yıldır Mısır Çarşısı'nda Atıyor.” İstanbul Valiliği Resmi Web Sitesi. Erişim 13 Nisan 2025. https://www.istanbul.gov.tr/baharat-ticaretinin-kalbi-400-yildir-misir-carsisinda-atiyorT.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. “Mısır Çarşısı.” Türkiye Kültür Portalı. Erişim 13 Nisan 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/istanbul/gezilecekyer/misir-carsisiT.C. Fatih Kaymakamlığı. “Tarihi Mısır Çarşısı.” T.C. Fatih Kaymakamlığı Resmi Web Sitesi. Erişim 13 Nisan 2025. http://fatih.gov.tr/tarihi-misir-carsisi T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. “Çarşılar-Bedestenler.” İstanbul İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. Erişim 13 Nisan 2025. https://istanbul.ktb.gov.tr/TR-276803/carsilar-bedestenler.html ## Related Articles - [YENİCAMİ KÜLLİYESİ](//detay/yenicami-kulliyesi/llms.txt) - [Aynalı Çarşı](//detay/aynali-carsi-f398e/llms.txt) - [Kemeraltı Çarşısı](//detay/kemeralti-carsisi-82539/llms.txt)