--- title: Midyat (İlçe) slug: midyat-ilce-dd407 url: /detay/midyat-ilce-dd407 type: article language: Türkçe entity: primary: Midyat (İlçe) type: article disambiguation: Midyat: Tarihi Mardin ilçesi, mağaraları ve benzersiz mimarisiyle büyüleyici. Güneydoğu Anadolu'nun incisi. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Coğrafya slug: cografya-2 url: /kategori/cografya-2 tags: - İlçe - Midyat - Mardin author: Muhammed Samed Acar created_at: 2025-04-09T18:33:22.979848+03:00 updated_at: 2025-04-17T09:51:36.095720+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/09/7xaODJDWH0YvGSMhkGFXG6kG83HhHmtK.jpg --- # Midyat (İlçe) ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Midyat (İlçe) ![4-890463867-1.jpeg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/09/tDrVUuqSjhJ7m53dwxVuBmD6QqGmISuS.jpeg) *Midyat (District)* | Field | Value | |-------|-------| | Yüz Ölçümü(Metin) | 10.000 km²’den fazla | | Uzaklık(lar) | Mardin’e yaklaşık 1.5 saat mesafede | | Adının Kökeni | “Ayna” (Farsça Arapça Süryanice karışımı), “Matiate” (Mağaralar Kenti Asur yazıtlarında M.Ö. 9. yüzyıl) | | Komşu İlçeler | Doğuda Dargeçit, Batıda Ömerli, Kuzeybatıda Savur, Kuzeyde Gercüş (Batman), Güneyde Nusaybin, Güneydoğuda İdil (Şırnak) | | Konum | Mardin,Türkiye,Güneydoğu Anadolu Bölgesi | ## Article Content Midyat, Türkiye’nin Güneydoğu [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt) Bölgesi’nde, Mardin iline bağlı bir ilçedir. Tarihi, kültürel zenginlikleri ve kendine özgü mimarisiyle dikkat çeken Midyat, [adeta](/tr/detay/adeta-7cdd7/llms.txt) bir açık hava müzesini andırır. İlçenin yüzölçümü 10.000 km²’den fazladır ve Mardin’e yaklaşık 1,5 saatlik mesafede [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alır. #### **Tarihçe** Midyat’ın tarihi, çok eski dönemlere dayanır ve farklı uygarlıkların izlerini taşır. İlçenin adı konusunda çeşitli görüşler bulunmaktadır. Bazı kaynaklara göre Midyat, Farsça, Arapça ve Süryanice karışımından türeyen ve “[ayna](/tr/detay/ayna-2/llms.txt)” anlamına gelen bir kelimeden gelmektedir. Başka bir rivayete göre ise “Mağaralar Kenti” anlamındaki “Matiate” kelimesinden türemiştir. Bu [görüş](/tr/detay/gorus-2/llms.txt), Asur yazıtlarında M.Ö. 9. yüzyılda “Matiate” isminin geçtiğini ve Asur İmparatoru II. Asurbanipal’in M.Ö. 879 yılında “Matiate’yi ve köylerini buyruğum altına aldım” dediğini belirtir. Midyat’ın ilk yerleşim yerinin mağaralar olduğu, Elath ([Şeyh](/tr/detay/seyh-3/llms.txt) Eles) mevkiinde Romalılar döneminden kalma izlerle desteklenir. 1973 Mardin İl Yıllığı’na göre, Orta [Asya](/tr/detay/asya-2/llms.txt)’dan [göç](/tr/detay/goc-2/llms.txt) eden Eti Türkleri, M.Ö. 2000’lerde Mezopotamya’ya yerleşmiş ve Midyat’ı bir [mağara](/tr/detay/magara-2/llms.txt) şehri olarak kurmuştur. Bu mağaralar, birbirine tünellerle bağlı barınaklar olarak kullanılmıştır. Daha sonra bölgeye Komuk Türkleri yerleşmiş ve Asurlarla [uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) süren savaşlar yaşamıştır. M.Ö. 500-100 yılları arasında Makedonyalılar, Persler ve Romalılar bölgeyi yönetmiştir. Midyat’ın asıl meskun hale gelmesi ise Selefkuslar dönemine (M.Ö. 180) rastlar. M.S. 5. yüzyıla kadar Hıristiyanlık bölgede hakim olmuş, 6. yüzyıldan itibaren İslamiyet’in yayılmasıyla [Arap](/tr/detay/arap/llms.txt) akınları başlamıştır. 7. yüzyılda Halit bin Velid orduları bölgeyi fethetmiş, Abbasiler döneminde ise imar faaliyetleri görülmüştür. Midyat köylerinin çoğu Harun El Reşit zamanında kurulmuş ve Mahalmiler topluluğu bu dönemde ortaya çıkmıştır. 11. yüzyılda [Artuklular](/tr/detay/artuklular/llms.txt) bölgeye hakim olmuş, Midyat bu dönemde parlak bir devir yaşamıştır. 1535’te Osmanlılar tarafından ele geçirilen Midyat, 1810’da ilçe statüsü kazanmış ve 1915’te Cevat [Paşa](/tr/detay/pasa-2/llms.txt) tarafından imar edilmiştir. #### **Coğrafi Yapı** Midyat, Yukarı Mezopotamya’nın bir parçası olan [Tur](/tr/detay/tur-750009/llms.txt) Abdin bölgesinde yer alır. Doğusunda Dargeçit, batısında Ömerli, kuzeybatısında Savur, kuzeyinde [Batman](/tr/detay/batman-4/llms.txt)’a bağlı Gercüş, güneyinde Nusaybin ve güneydoğusunda Şırnak’a bağlı İdil ilçeleri bulunur. [Bölge](/tr/detay/bolge-2/llms.txt), tepelik bir [arazi](/tr/detay/arazi-4/llms.txt) yapısına sahip olup, yüzölçümü 10.000 km²’yi aşar. Midyat’ın altında, tarih boyunca barınak olarak kullanılan birbirine tünellerle bağlı mağaralar bulunmaktadır. #### **İklim ve Bitki Örtüsü** Midyat, Akdeniz ve karasal iklim özelliklerinin birleştiği bir geçiş iklimine sahiptir. Yazları çok sıcak ve [kurak](/tr/detay/kurak-03cac/llms.txt), kışları ise yağışlı ve soğuktur. Bölgenin [bitki](/tr/detay/bitki-2/llms.txt) örtüsü, step karakteri taşır ve tarıma elverişli verimli topraklara sahiptir. Midyat’ta meşe, bitim, antepfıstığı [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) ağaçlar ile acur, kavun ve dünyanın en kaliteli üzümleri yetişir. #### **Sosyal Yapı** Midyat, farklı [kültür](/tr/detay/kultur-2/llms.txt) ve dinlerin bir arada yaşadığı bir [mozaik](/tr/detay/mozaik-2/llms.txt) yapıya sahiptir. Tarih boyunca Süryaniler, Türkler, Araplar ve diğer kavimler burada bir arada bulunmuştur. Bölgede Mahalmiler olarak bilinen [topluluk](/tr/detay/topluluk-751365/llms.txt), Türkçe, Süryanice ve Arapça karışımı bir dil olan Mahalmice’yi konuşur. Süryanilerin zamanla bölgeyi terk etmesiyle [şehir](/tr/detay/sehir-3/llms.txt) merkezi Estel’e kaymış, ancak Midyat’ın kültürel çeşitliliği varlığını sürdürmüştür. #### **Ekonomik Yapı** Midyat ekonomisi tarım, hayvancılık ve el sanatlarına dayanır. Verimli topraklarda [üzüm](/tr/detay/uzum-748904/llms.txt), antepfıstığı, kavun gibi ürünler yetiştirilir. Bunun yanı [sıra](/tr/detay/sira-3/llms.txt), [gümüş](/tr/detay/gumus-2/llms.txt) işçiliği ve telkari sanatı ilçenin [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) ekonomik faaliyetlerindendir. Midyat çarşısında hâlâ birkaç telkari ustası bu geleneği sürdürmektedir. Turizm de son yıllarda ekonomik yapıda giderek daha fazla yer kaplamaktadır. #### **Turizm Potansiyeli** Midyat, [taş](/tr/detay/tas/llms.txt) konakları, kemerli geçitleri, Süryani kiliseleri ve camileriyle bir ortaçağ kentini andırır. İlçede gezilecek yerler arasında Midyat Evi, Estel Kültür Evi, [Belediye](/tr/detay/belediye-4/llms.txt) Müzesi, [Köşk](/tr/detay/kosk-2/llms.txt) Meydanı, Gümüşçüler Çarşısı, Gelüşke Hanı, [Mor](/tr/detay/mor-90070/llms.txt) Gabriel (Deyrulumur) Manastırı ve Beyazsu Mesire Alanı öne çıkar. Mor Gabriel Manastırı, M.S. 397’de inşa edilmiş ve Hz. [Ömer](/tr/detay/omer-2/llms.txt) döneminde koruma altına alınmıştır. Midyat’ta konaklama için Kasr-ı Nehroz, Shmayaa [Otel](/tr/detay/otel-749797/llms.txt) gibi [butik](/tr/detay/butik-751798/llms.txt) oteller ile Demirdağ Otel ve Matiat Otel gibi seçenekler bulunur. Yöresel yemekler arasında kitele, ırok, sembusek, kaburga dolması ve lebeniyye gibi lezzetler turistlerin ilgisini çeker. #### **Demografik Yapı** Midyat, tarih boyunca farklı etnik ve dini gruplara [ev](/tr/detay/ev-2/llms.txt) sahipliği yapmıştır. Süryaniler, Türkler ve Araplar bölgenin temel [nüfus](/tr/detay/nufus/llms.txt) unsurlarıdır. Ancak Süryanilerin göçüyle nüfus yapısı değişmiş, şehir merkezi Estel’e kaymıştır. Mahalmiler, bölgenin [özgün](/tr/detay/ozgun-750487/llms.txt) bir topluluğu olarak varlığını sürdürmektedir. Günümüzde ilçe, hem yerel halkın hem de turizmin etkisiyle canlı bir demografik [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt) sergiler. Midyat, zengin tarihi, kültürel dokusu ve doğal güzellikleriyle Türkiye’nin önemli turistik ve tarihi merkezlerinden biridir. Gümüş işçiliği, taş mimarisi ve yöresel mutfağıyla dikkat çeken bu ilçe, ziyaretçilerine eşsiz bir [deneyim](/tr/detay/deneyim-751286/llms.txt) sunar. ## Academic Sources and References 1. Mardin Kültür ve Turizm Müdürlüğü. “Midyat,” Erişim 9 Nisan 2025. https://mardin.ktb.gov.tr/TR-56515/midyat.html. 2. Mardin Valiliği. “Midyat,” Erişim 9 Nisan 2025. http://www.mardin.gov.tr/midyat. 3. Midyat Belediyesi. “Gezilecek Yerler ve Konaklama Mekanları,” Erişim 9 Nisan 2025. https://www.midyat.bel.tr/gezilecek-yerler-ve-konaklama-mekanlari. 4. Midyat Belediyesi. “Midyat Hakkında,” Erişim 9 Nisan 2025. https://www.midyat.bel.tr/midyat-hakkinda. 5. Midyat Belediyesi. “Yemekler,” Erişim 9 Nisan 2025. https://www.midyat.bel.tr/yemekler. 6. Tanıtma Genel Müdürlüğü. “Midyat,” Erişim 9 Nisan 2025. https://tanitma.ktb.gov.tr/TR-22723/midyat.html.