--- title: Melih Cevdet Anday slug: melih-cevdet-anday-97f28 url: /detay/melih-cevdet-anday-97f28 type: biography language: Türkçe entity: primary: Melih Cevdet Anday type: biography disambiguation: Melih Cevdet Anday: Garip Akımının öncü şairi. Hayatı, şiiri ve Garip Hareketi hakkında bilgi edinin. categories: - name: Edebiyat slug: edebiyat url: /kategori/edebiyat tags: - Garip Hareketi - Türk edebiyatı - Şiir - Roman - Melih Cevdet Anday author: Yahya B. Keskin created_at: 2025-06-29T14:15:34.496262+03:00 updated_at: 2025-06-29T15:36:25.222370+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/06/29/h60SvIUsRhwqu5bFrQPKjkXwjbYFm2nd.jpg --- # Melih Cevdet Anday > Asıl adı Muzaffer Melih olan Melih Cevdet Anday, Türk edebiyatında özellikle şiir alanında etkili olmuş önemli bir şair, yazar ve çevirmendir. ## KURE Information Cards ![thumbs_b_c_74b933878288e7c273ebb473b8b83952.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/06/29/c4yeQK3yR1BGh9zroFqvcWtgBdQ94GHv.jpg) *Melih Cevdet Anday* | Field | Value | |-------|-------| | custom_key_873628 | | | custom_key_873629 | | | custom_key_873623 | | | custom_key_873621 | | | Ölüm Yeri(Metin) | İstanbul | | Doğum Yeri(Metin) | Çanakkale | | custom_key_873628 | Suna Beğensel Akkan,Yaşar Gedikoğlu,Sabahat Tertemiz | | custom_key_873629 | İdris Anday | | Edebi Dönem | Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı | | custom_key_873623 | 2002-11-28 | | custom_key_873621 | 1915-07-05 | | Edebi Akım(lar) | Toplumcu Gerçekçilik,Garip Akımı | | Meslek(ler) | Şair,Çevirmen,Deneme Yazarı,Oyun Yazarı | ## Article Content 1915 tarihinde Çanakkale'de dünyaya gelmiştir. Asıl adı **Muzaffer Melih**'tir. İbrahim Cevdet ve Hatice Nadide çiftinin dördüncü oğludur. İstanbul-Fatih nüfusuna kaydı doğumundan iki yıl sonra, 03.10.1333 tarihinde yapıldığı için, bazı kaynaklarda doğum yeri İstanbul olarak belirtilir. Köklü ve imtiyazlı bir aileden gelir. Büyük dedesi Mehmet Raşit Paşa, Osmanlı ordusunda Mirlivalığa (Tuğgeneral) kadar yükselmiştir ve Osmanlı Devleti'nin ilk eczacı paşası olma özelliğine sahiptir. Büyük amcası Mukim Paşa, II. Abdülhamit'in özel doktoru idi. Mehmet Kadri [Anday](/tr/detay/and-metin/llms.txt) (d. 1290/1874), tıp eğitimi için gittiği Fransa'da İttihat ve Terakki'nin gizli yazışmalarını düzenleyen önemli bir isimdir. Melih Cevdet'in yetişmesinde ve ailenin Anday soyadını almasında belirleyici olmuştur. Mehmet Kadri Anday, Türk Tıp Tarihi'ndeki ilk çocuk hastalıkları uzmanı ve Çocuk Hekimleri Encümeni'nin (Pediatri Kurumu) kurucu başkanıdır. ### **Eğitim Hayatı** İlkokul öğrenimine 1923'te Kadıköy, Mühürdar'da, 35. İlk Mektep'te başlamıştır. Ortaokula Kadıköy Sultanisi'nde devam etmiş, ilk kalem denemelerini "Tepegöz Hayri" adıyla bu yıllarda yapmıştır. 1930'da babasının tayini sebebiyle Ankara'ya gitmiş, ortaokulu ve liseyi **Ankara Erkek Lisesi'nde tamamlamıştır**. Bu okulda **Orhan Veli ve Oktay Rifat ile **tanışmış ve *Sesimiz* dergisinin yazar kadrosuna katılmıştır. 1934'te liseden mezun olduktan sonra Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne, daha sonra aynı üniversitenin Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'ne kaydolmuş ancak yükseköğrenimini tamamlamamıştır. ### **Edebiyata Başlangıcı ve Garip Hareketi** Yazım hayatına lise yıllarında şiirle başlamıştır. İlk şiirleri olan "Sarı-Siyah" ve "Hatırlama"yı *İnkılâp* dergisinde yayımlamıştır. Lise arkadaşlarıyla çıkardıkları *Sesimiz* dergisi de yazın yaşamının ilk yıllarında önemli bir süreli yayındır. Anday'ın bu dergideki ilk yazısı yedinci sayıda yer alır. 1933 Nisan'ından Mayıs 1936'ya kadar farklı süreli yayınlarda 4 [şiir](/tr/detay/siir-2/llms.txt) yayımlamıştır. Edebiyat kamuoyu karşısına 15 İkinciteşrin (Kasım) 1936 tarihinden itibaren şiir ve yazılarının yayımlanmaya başladığı ***Varlık ***dergisi ile çıkmıştır. Kasım 1936'da *Varlık* dergisinde yayımlanan **"Ukde" isimli şiiri, Garip üçlüsünün bu dergide yayımlanan ilk şiiri olma özelliğini taşır**. [Garip](/tr/detay/garip-hareketi-i-yeni-f9098/llms.txt) üçlüsü (Orhan Veli, [Oktay Rifat](/tr/detay/oktay-rifat-horozcu-29478/llms.txt), Melih Cevdet Anday) Nahit Sırrı Örik tarafından *Varlık* dergisinin sahibi [Yaşar Nabi Nayır](/tr/detay/yasar-nabi-nayir-8c564/llms.txt)'a önerilmiş ve "şiirimize getirdikleri yeni hava" ile tanıtılmıştır. Yazdıkları şiirler, ilk kez 15 Eylül 1937 tarihli *Varlık* dergisinde "Şiirler" genel başlığı altında yayımlanmıştır. Bu sayfa, o tarihte yurt dışında olan Melih Cevdet'e ithaf edilmiştir. Anday'ın Kasım 1937'de yurt dışından dönmesiyle üç şairin ismi *Varlık* dergisinde bir arada görülmeye başlamıştır. Mayıs 1941'de [Orhan Veli](/tr/detay/kanik-orhan-veli/llms.txt)'**nin üçlünün şiirlerini *Garip* adıyla kitaplaştırmasıyla "Garip" ismiyle anılmaya başlamışlardır**. ### **Profesyonel Hayatı** Devlet memurluğundaki ilk görevi, 1 Eylül 1936'dan 17 Ekim 1938'e kadar süren Devlet Demiryolları 2-5 Memurluğudur. Dönemin Millî Eğitim Bakanı [Hasan Âli Yücel](/tr/detay/yucel-hasan-ali/llms.txt)'in önerisiyle Maarif Matbaası Teknik Büro Şefliği (1942), fotoğrafçılık, Çocuk Neşriyatı İhtisas Müşavirliği (1943), Karşılaştırıcılık ve Müdür Muavinliği gibi çeşitli görevlerde bulunmuştur. 1946 seçimlerinden sonra Ankara Genel Kitaplık Memurluğuna atanmış, bu görevinden 1951'de istifa ederek 21 yıl aradan sonra **İstanbul'a dönmüştür**. Eylül 1953'ten itibaren *Akşam* gazetesinin "Sanat ve Edebiyat" sayfasını yönetmiş, ardından Yapı Kredi Bankası'nın Doğan Kardeş Yayınları'nda kısa bir süre çalışmıştır. 1957'den itibaren *Tercüman* gazetesinde kendi adıyla, daha sonra **Yaşar Tellidede** takma adıyla köşe yazıları yazmıştır. Romanlarını da **Murat Tek** imzasıyla tefrika etmiştir. Çeşitli gazetelerde (*Büyük Gazete, Yeni Tanin, İkdam, Vakit, Yeni Memleket, Vatan, Yeni İstanbul, Ulus, Dünya*) köşe yazarlığına devam etmiştir. 1954'te başladığı İstanbul Belediyesi Konservatuvarı'nda Tiyatro, Avrupa Edebiyatı, Diksiyon ve Fonetik öğretmenliği yapmıştır. 10 Şubat 1961'den 29 Nisan 1997'ye kadar **Cumhuriyet gazetesinde köşe yazarlığı yapmış** ve birçok romanını bu gazetede tefrika etmiştir. Türk Edebiyatçılar Birliği Başkanlığı (1963), TRT Yönetim Kurulu Üyeliği (1964-1969) ve UNESCO Genel Merkezi'nde Eğitim Müşavirliği (1979-1980) görevlerinde bulunmuştur. "Tepegöz Hayri, Murat Tek, Yaşar Tellidede, Gani Girgin, Zater, Niyaz Niyazoğlu, Laf Ebesi, H. Mecdi Velet, M.C.A., Melih Cevdet, M. C. Anday, M. Cevdet Anday, Melih C., Melih C. Anday" gibi imzaları kullanmıştır. ### **Evlilikleri ve Aile Hayatı** Millî Eğitim Bakanlığı'nda birlikte çalıştığı ilk eşi Sabahat Tertemiz ile Ekim 1945'te evlenmiştir. Sabahat Hanım'ı 1956'da kaybetmiştir. Üç yıl sonra Yaşar Gedikoğlu ile evlenmiş, bu evlilikten İdris adında bir oğlu dünyaya gelmiştir. Yaşar Hanım'dan 1983'te boşanmıştır. Üçüncü ve son eşi Suna (Beğensel) Akkan ile 16 Haziran 1983'te evlenmiştir. ### **Edebi Akımlar ve Şiir Anlayışı** **Garip Dönemi**: *Garip* kitabıyla vezinsiz, kafiyesiz, günlük dile yaslanan şiir anlayışının temsilcilerinden biri olmuştur. **Garip'ten Kopuş ve Değişim**: Tohum adlı şiirinin yayımlanmasıyla başlayan Garip'ten kopuşu, 1960'lı yıllarda belirginleşmiştir. Anday'ın şiirde ulaşmak istediği nokta, 1960'tan sonra bir değişim ile kendini göstermiş ve **son şiir kitabı *Yağmurun Altında* **ortaya çıkmıştır. 1960'tan sonraki şiirleri anlamı kolay iletmeyen metinler olarak görüldüğü için Anday bu şiirlere ilişkin açıklayıcı "Ek"ler yazmıştır. Şiirdeki değişimini "İlk şiirlerim ölçülü uyaklı idi; sonra düzencesini (disiplinini) kendine özgü mantığında arayan şiire yöneldim" sözleriyle anlatmıştır. ### **Diğer Edebi Türlerdeki Eserleri** **Romanları**: 1960'larda roman türüne yönelmiştir. İlk dönem romanları (*Yağmurlu Sokak, Meryem Gibi, Birbirimizi Anlamalıyız*) gazetecilikten kaynaklanan günlük ihtiyaçla takma ad kullanarak *Tercüman* ve *Cumhuriyet*'te tefrika edilmiştir. Bu romanlarda [Cumhuriyet](/tr/detay/turkiye-2/llms.txt) döneminin toplumsal koşulları içinde birey olma/vatandaş olma evreleri ve günlük ilişkiler işlenir. Kendi imzasıyla yayımladığı ***Aylaklar***, romancılığında ikinci dönemi başlatmış ve sonraki romanları ***Gizli Emir***, ***İsa’nın Güncesi*** ve ***Raziye*** ile devam etmiştir. **Tiyatro Oyunları**: Tiyatro türünde de eserler vermiştir. Oyunlarında dramatik durumu oluşturan temel etkenler "zaman" ve "uzam"dır. Yayımlanmış tiyatro eserleri arasında ***İçerdekiler***, ***Mikado’nun Çöpleri*** ve ***Dört Oyun*** bulunmaktadır. *Mikado’nun Çöpleri* Bremen Radyosu’nda Almanca seslendirilmiş, *İçerdekiler* Macarca olarak Macaristan’da sahnelenmiştir. **Denemeleri**: Cumhuriyet devri Türk edebiyatı içerisinde bir deneme yazarıdır. Deneme kitapları arasında ***Doğu-Batı***, ***Konuşarak***, ***Yeni Tanrılar***, ***Dilimiz Üstüne Konuşmalar*** yer alır. **Çevirileri**: Birçok yabancı dilden (Rusça, İngilizce, Fransızca, Farsça, Arapça, Yunanca) değişik türlerde eserler çevirmiştir. Çevirilerini kimi zaman tek başına, kimi zaman ise Orhan Veli, Oktay Rifat, Erol Güney, Sabahattin Eyüboğlu, Mîna Urgan, Vedat Günyol, Hilmi Yavuz, Halit Çakır gibi arkadaşları ve ikinci eşi [Yaşar (Gedikoğlu) Anday](/tr/detay/melih-cevdet-anday-54343/llms.txt) ile birlikte yapmıştır. Çeviri eserleri arasında ***Don Juan***, ***Müfettiş (Revizor)***, ***Ölü Canlar (Myortve duşı)***, ***Batıdan Şiirler***, ***Fareler ve İnsanlar Üzerine***, ***Babalar ve Oğullar*** gibi eserler bulunur. **Gezi Yazısı**: ***Sovyet Rusya, Azerbaycan, Özbekistan, Bulgaristan, Macaristan*** adlı bir gezi yazısı kitabı bulunmaktadır. **Hatıra / Anı**: ***Akan Zaman Duran Zaman: Anı*** adlı bir hatıra kitabı vardır. ### **Vefatı** Solunum ve böbrek yetmezliği tanısıyla tedavi gördüğü Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Koşuyolu Hastanesi'nde, **28 Kasım 2002'de vefat etmiştir**. Mezarı, Büyükada Mezarlığı'ndadır. ## Academic Sources and References 1. Anadolu Ajansı. "Evrensel değerleri kalemine yansıtan şair ve yazar: Melih Cevdet Anday." Anadolu Ajansı. Erişim 29 Haziran 2025. https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/evrensel-degerleri-kalemine-yansitan-sair-ve-yazar-melih-cevdet-anday/2057976Durmuş, Mitat. “Melih Cevdet Anday (Muzaffer Melih Anday).” Atatürk Ansiklopedisi. Erişim 29 Haziran 2025. https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/302/Melih\_Cevdet\_Anday\_(Muzaffer\_Melih\_Anday) Durmuş, Mitat. “Melih Cevdet Anday.” TEİS – Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü (Ahmet Yesevi Üniversitesi). Erişim 29 Haziran 2025. https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/melih-cevdet-anday ## Related Articles - [KANIK, Orhan Veli](//detay/kanik-orhan-veli/llms.txt)