--- title: Mariana Çukuru slug: mariana-cukuru-b287f url: /detay/mariana-cukuru-b287f type: article language: Türkçe entity: primary: Mariana Çukuru type: article disambiguation: Mariana Çukuru: Dünyanın en derin noktası! 11.000 metreden fazla derinliğiyle keşfedilmeyi bekliyor. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur tags: - Derinlik - Biyolojik çeşitlilik - Mariana Çukuru - Tektonik - okyanus author: Sümeyye Akkanat Terzioğlu created_at: 2025-05-14T23:05:39.960404+03:00 updated_at: 2025-05-26T15:41:25.257591+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/19/ZVDumJUnW6ZLW0xZhEgitdSqt1VrgXSJ.png --- # Mariana Çukuru ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Mariana Çukuru ![25 May 2025 13_03_46.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/25/r1KBhFG0sk5ICOIxtnDta49dVPHAJ73m.png) | Field | Value | |-------|-------| | Uzunluk(lar)(Metin) | ~2.550 km | | Derinlik(ler)(Metin) | ~10.994 metre (Challenger Deep) | | Önemli Özellik | Dünya’nın en derin noktası | | İlk İnsanlı Dalış | 1960 (Trieste, Jacques Piccard ve Don Walsh) | | Oluşum Mekanizması | Dalma-batma zonu (Pasifik Levhası - Filipin Levhası) | | Konum | Büyük Okyanus,Mariana Adaları’nın doğusu | ## Article Content **Mariana Çukuru**, Dünya'nın bilinen en derin okyanusal noktasıdır. Büyük Okyanus'un batısında, Mariana Adaları takımadasının doğusunda yer almaktadır. Yaklaşık olarak 10.994 metre derinliğiyle (Challenger Deep), okyanus tabanının en düşük noktası olarak kaydedilmiştir. Çukur, yaklaşık 2.550 kilometre uzunluğa ve ortalama 69 kilometre genişliğe sahiptir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/05/22/fYcvSrYm2dlc8NuHVKO28QDa19bMz6jf.png) *Mariana Çukuru (Yapay Zeka Tarafından Oluşturulmuştur)* ### **Jeolojik Yapı ve Oluşum Süreci** [Mariana Çukuru](/tr/detay/mariana-trench-2f7a9/llms.txt), okyanus tektoniği çerçevesinde [Pasifik Levhası](/tr/detay/pasifik-okyanus-d5eb2/llms.txt)'nın Filipin Levhası altına dalmasıyla meydana gelen bir dalma-batma zonunun ürünüdür. Bu süreçte, ağır ve yoğun Pasifik levhası daha hafif olan Filipin levhasının altına kayarak çukurun oluşmasına neden olmuştur. Bu tür tektonik olaylar, yer kabuğunun sürekli yeniden şekillenmesine katkı sağlar. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/05/25/uTPXbcFmg3Y3wqcFoyeeoKUM5HVH300I.png) *Mariana Çukuru (Yapay Zeka Tarafından Oluşturulmuştur)* ### **Derinlik Ölçümleri ve Araştırma Tarihçesi** Mariana Çukuru’nun ilk sistematik derinlik ölçümü, 1875 yılında İngiliz Kraliyet Donanması’na ait *HMS Challenger* keşif gemisi tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada yaklaşık 8.184 metre derinliğe ulaşıldığı rapor edilmiştir. 23 Ocak 1960 tarihinde, İsviçreli oşinograf Jacques Piccard ve ABD Donanması subayı Teğmen Don Walsh, **“***Trieste***”** adlı batiskafla Challenger Deep’e iniş gerçekleştirmiştir. Bu görev sırasında yaklaşık 10.916 metre derinliğe ulaşılmıştır. 20. yüzyılda geliştirilen sonar teknolojisi ve batimetrik haritalama yöntemleriyle yapılan ölçümler, çukurun 11.000 metreden daha derin olduğunu ortaya koymuştur. 2010 yılında, *ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi (NOAA)* ile *New Hampshire Üniversitesi*’ne bağlı *Coastal and Ocean Mapping Merkezi* tarafından yürütülen çok huzmeli sonar çalışmaları sonucunda, çukurun en derin noktası olan Challenger Deep’in yaklaşık 10.994 metre derinlikte olduğu tespit edilmiştir. Bu değer, güncel literatürde yaygın olarak referans alınmaktadır. 2012 yılında, Kanadalı yönetmen ve deniz araştırmacısı [James Cameron](/tr/detay/james-cameron-bfcff/llms.txt), kendi tasarımı olan “Deepsea Challenger” adlı tek kişilik [denizaltıyla](/tr/detay/denizalti-a8e4f/llms.txt) aynı noktaya dalış gerçekleştirmiştir. Bu dalış sırasında çukurun yapısı, canlı çeşitliliği ve çevresel özelliklerine dair çeşitli görsel ve fiziksel veriler toplanmıştır. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=-WS5uErRSYE) *James Cameron Dünyanın Tabanına İndi (euronews)* ### **Biyolojik Çeşitlilik ve Ekosistem** Aşırı basınç (yaklaşık 1.100 atmosfer), düşük sıcaklık (0-2 °C arası) ve sürekli karanlık gibi ekstrem çevre koşullarına rağmen Mariana Çukuru’nda [biyolojik yaşam](/tr/detay/okyanuslarda-yasayan-canlilar/llms.txt) tespit edilmiştir. Özellikle barotolerant mikroorganizmalar (yüksek basınca dayanıklı bakteriler), bazı çok hücreli omurgasızlar ve ekstremofil türler çukurun farklı derinliklerinde yaşamaktadır. Çukurda keşfedilen organizmaların çoğu kemosentetik süreçlerle beslenmektedir; bu canlılar, enerji ihtiyaçlarını güneş ışığı yerine kimyasal reaksiyonlardan elde eder. Bu habitatlarda yaşamını sürdüren türlerin analizi, Dünya dışı yaşam formlarının olasılığını ve [okyanusların](/tr/detay/okyanuslar-dunyanin-mavilikleri/llms.txt) biyolojik sınırlarını anlamada yeni perspektifler sunmaktadır. Özellikle derin deniz çamurlarında bulunan mikroorganizmalar, antibiyotik üretimi gibi biyoteknolojik uygulamalar açısından da önemli olmaktadır. ### **Bilimsel Önemi ve Güncel Araştırmalar** Mariana Çukuru, yalnızca jeolojik ve biyolojik yönleriyle değil, aynı zamanda iklimsel süreçlerin anlaşılmasında da bilimsel açıdan büyük öneme sahiptir. Derin okyanus çukurları, Dünya'nın karbon döngüsünde önemli rol oynayan organik materyalin nihai olarak depolandığı alanlar arasında yer alır. Bu nedenle, küresel iklim değişikliğiyle ilgili çalışmalarda derin denizlerin karbon yutağı işlevi ayrıntılı şekilde araştırılmaktadır. NASA, [NOAA](/tr/detay/ulusal-okyanus-ve-atmosfer-idaresi-noaa-806ca/llms.txt) (National Oceanic and Atmospheric Administration) ve JAMSTEC (Japan Agency for Marine-Earth Science and Technology) gibi uluslararası araştırma kurumları tarafından yürütülen projeler kapsamında, Mariana Çukuru'nun yüksek çözünürlüklü haritalandırılması, su kimyası analizleri, biyolojik örnekleme ve [mikroplastik](/tr/detay/mikroplastikler-2c6b4/llms.txt) yoğunluğu gibi birçok alanda sürekli gözlem ve inceleme yapılmaktadır. ### **Hukuki Statü ve Koruma Alanı** Mariana Çukuru, *Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi* (UNCLOS) uyarınca açık deniz (high seas) alanı kapsamında değerlendirilir. Bu nedenle, belirli bir ülkenin egemenlik alanı dışında yer almakla birlikte, uluslararası çevre hukuku bağlamında çeşitli koruma önlemleri geliştirilmiştir. 2009 yılında Amerika Birleşik Devletleri, çukurun belirli bir bölümünü “Mariana Trench Marine National Monument” (Mariana Çukuru Deniz Milli Anıtı) olarak ilan etmiş ve bölgeyi çevresel koruma altına almıştır. Bu statü kapsamında ticari balıkçılık, madencilik ve diğer insan kaynaklı faaliyetler sınırlandırılmıştır. Koruma politikaları, deniz ekosistemlerinin sürdürülebilirliği açısından önem taşımaktadır. ## Academic Sources and References 1. Deep Sea Challenge. “Deepsea Challenge Expedition.” Deep Sea Challenge. Son erişim 14 Mayıs 2025. https://deepseachallenge.com/the-expedition/.Euronews (Türkçe). “James Cameron Dünyanın Tabanına İndi.” YouTube. Son erişim 14 Mayıs 2025. https://www.youtube.com/watch?v=-WS5uErRSYE.Görü, Nazlı Ecem. “Dünyanın En Derin Çukuru: Mariana.” Bilimup. Son erişim 14 Mayıs 2025. https://www.bilimup.com/dunyanin-en-derin-cukuru-mariana.National Oceanic and Atmospheric Administration. “Mariana Trench Marine National Monument.” NOAA Fisheries. Son erişim 14 Mayıs 2025. https://www.fisheries.noaa.gov/pacific-islands/habitat-conservation/mariana-trench-marine-national-monument.United Nations. United Nations Convention on the Law of the Sea: Agreement Relating to the Implementation of Part XI of the Convention. New York: United Nations, 1982. https://www.un.org/depts/los/convention\_agreements/texts/unclos/unclos\_e.pdf.