--- title: Malabadi Köprüsü slug: malabadi-koprusu-c6d9d url: /detay/malabadi-koprusu-c6d9d type: article language: Türkçe entity: primary: Malabadi Köprüsü type: article disambiguation: Malabadi Köprüsü: Diyarbakır'ın tarihi taş köprüsü. Dünyanın en geniş açıklıklı kemerlerinden biri! categories: - name: Mimari slug: mimari url: /kategori/mimari - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - EvliyaÇelebi - BatmanÇayı - DiyarbakırSilvan - ArtukluMimarisi - Malabadiköprüsü - TarihiKöprü - Taşköprü author: Mehmet Tahir Özbey created_at: 2025-04-05T22:40:34.949824+03:00 updated_at: 2025-04-17T10:01:18.275548+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/05/BcdHX7jqSmOvxhUszZLL1iPvzsqx1Lr7.jpg --- # Malabadi Köprüsü ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Malabadi Köprüsü ![Silvan-_-Malabadi-Koprusu.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/05/tdtEOy7PLf03t5yJdbJWQ6bakWmOA8uY.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Yapım Tarihi(leri)(Metin) | 1147 | | Mimari Özellik(ler) | Kemer Açıklığı: 38.60 m (dünyada taş köprüler arasında en geniş),Barınak Odaları: Kemerin iki yanında kervan ve yolcular için,Yapı: Tek sivri kemer toplam 5 gözlü renkli taşlar,Yükseklik: 19 m (su seviyesinden kilit taşına),Genişlik: 7.20 m,Uzunluk: 150 m | | Yaptıran | Hüsamettin Timurtaş (Artuklu hükümdarı) | | Kültürel Değer | Albert Gabriel: “Modern statik öncesi hayranlık uyandırıcı”,Evliya Çelebi: “Ayasofya’nın kubbesi altına girer”,Artuklu mimarisinin şaheseri,UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde | | Önemli Özellikler | Dehlizlerle kervan seslerini iletme (rivayet),Kagir kapı ve Nahçıvan çeliği korkuluklar (Evliya Çelebi’ye göre),İki yana eğimli kuzey-güney yönünde | | Benzerlik | Mostar Köprüsü ile “ikiz” kabul edilir | | Fonksiyon | Ulaşım, barınak, kontrol noktası | | Tarihi Köken | Mervaniler döneminde (992-1085) daha eski bir köprü mevcut, tahrip olmuş | | Konum | Diyarbakır,Batman Çayı üzerinde,Kozluk sınırlarında),Silvan (yarısı Batman | ## Article Content Malabadi Köprüsü, Diyarbakır ilinin Silvan ilçesi sınırlarında, [Batman](/tr/detay/batman-4/llms.txt) Çayı üzerinde konumlanan tarihî bir [taş](/tr/detay/tas/llms.txt) köprüdür. Türkiye ve [Yakın](/tr/detay/yakin-750943/llms.txt) [Doğu](/tr/detay/dogu-751789/llms.txt) coğrafyasındaki taş köprüler arasında, [kemer](/tr/detay/kemer-2/llms.txt) açıklığı en geniş olan örnek olarak bilinmektedir. Günümüzde ayakta olan [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt), Artuklu hükümdarlarından Hüsameddin Timurtaş (Timurtaş bin İlgazi bin Artuk) tarafından 1147 yılında inşa ettirilmiştir. Bununla [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt), aynı mevkide Mervaniler dönemine (992–1085) tarihlenen daha eski bir köprünün bulunduğu, ancak bu yapının zamanla tahrip olarak günümüze ulaşmadığı kaynaklarda belirtilmektedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/05/ReCGRjQ7Y0W5eDwFh3lgNAnZ74j39Da6.jpg) *Malabadi Köprüsü (Diyarbakır Valiliği)* #### **Mimari Özellikler** Malabadi Köprüsü, kuzey-güney doğrultusunda uzanan ve iki yana eğimli bir tasarıma sahip olup, mimari formu ve mühendislik çözümlemeleri açısından dikkat çekici bir yapı örneğidir. [Köprü](/tr/detay/kopru-3/llms.txt), 38,60 metrelik açıklığa sahip sivri kemer formundaki tek bir [ana](/tr/detay/ana-751169/llms.txt) gözden oluşmakta ve bu özelliğiyle, [dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) üzerindeki taş köprüler arasında en geniş açıklığa sahip örneklerden biri olarak öne çıkmaktadır. Yaklaşık 150 metre uzunluğa, 7,20 metre genişliğe ve [su](/tr/detay/su-4/llms.txt) seviyesinden [kilit](/tr/detay/kilit-748694/llms.txt) taşına kadar 19 metre yüksekliğe sahip olan köprü, [renkli](/tr/detay/renkli-47aad/llms.txt) taş malzemeyle inşa edilmiş olup, çeşitli dönemlerde gerçekleştirilen onarımlar sayesinde günümüze ulaşmıştır. Yapı, üç ana bölümden oluşmaktadır: doğu ve [batı](/tr/detay/bati-4/llms.txt) uçlarında hafif eğimli yollarla [bağlantı](/tr/detay/baglanti-2/llms.txt) kuran kırık hatlı iki yan bölüm ve ortada, kayalık zemin [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt) oturtulmuş ana bölüm. Orta bölümde, 38,60 metrelik açıklığa sahip sivri kemerli ana gözün yanı [sıra](/tr/detay/sira-3/llms.txt), 3 metrelik açıklığa sahip sepet kulpu biçiminde [küçük](/tr/detay/kucuk-750344/llms.txt) bir kemer [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) almaktadır. Ayrıca, köprünün diğer kısımlarında iki sivri kemerli açıklık ve yola bağlantı noktasında bir açıklık daha bulunmaktadır. Böylece, yapı toplamda beş kemer gözünden oluşan bir [sistem](/tr/detay/sistem-2/llms.txt) sergilemektedir. Ana kemerin her iki yanında, iç cephede konumlanan iki [oda](/tr/detay/oda-2/llms.txt) bulunmaktadır. Bu yüksek tavanlı, tuğla örtülü ve geniş pencereli odalar, kervanlar ve yolcular için özellikle [kış](/tr/detay/kis-4/llms.txt) aylarında barınma amacıyla kullanılmıştır. [Söz](/tr/detay/soz/llms.txt) konusu odaların köprü nöbetçileri tarafından da kullanıldığı, ayrıca geçmişte bu mekânların yer altı geçitleri aracılığıyla yolun alt kısımlarına bağlandığı ve kervanların [ayak](/tr/detay/ayak-4/llms.txt) seslerinin uzak mesafelerden duyulabildiği yönünde rivayetler mevcuttur. Köprünün üst kısmında, geçişleri kontrol altına almak amacıyla 5 metre genişliğinde kagir bir ana [kapı](/tr/detay/kapi-cdb6b/llms.txt) ile iki yan kapı inşa edilmiştir. Bu kapılardan, günümüzde yalnızca Batman yönünde bulunan yan kapı ayakta kalmış; diğer kapı ise yıkılmıştır. Bu kapılar aracılığıyla merdivenler yardımıyla iç mekânlara ulaşım sağlanmaktadır. Seyyah Evliya Çelebi’nin aktardığına göre, köprünün korkulukları Nahçıvan çeliğinden yapılmış sanatlı kafeslerle süslenmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/05/zqtvcSzWmk83aX26voTXqWU0aLz8mI88.jpg) *Malabadi Köprüsü (Diyarbakır Valiliği)* #### **Tarihi ve Kültürel Önem** Malabadi Köprüsü, Artuklu dönemi mimarlık ve mühendislik anlayışının en seçkin örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir. Osmanlı seyyahı Evliya Çelebi, *Seyahatname* adlı eserinde köprüyü ayrıntılı biçimde tasvir etmiş; yapının büyüklüğünü “[Ayasofya](/tr/detay/ayasofya-2/llms.txt)’nın kubbesi köprünün altına rahatlıkla girer” ifadesiyle vurgulamıştır. Çelebi, köprünün her iki tarafında [kale](/tr/detay/kale-4/llms.txt) kapılarını andıran demir kapıların yer aldığını, bu kapıların ardında [han](/tr/detay/han-2/llms.txt) olarak kullanılan mekânların bulunduğunu ve yolcuların burada konakladığını belirtmiştir. Ayrıca, kemer altındaki odalarda oturanların [sohbet](/tr/detay/sohbet-2/llms.txt) ettiği, balık avladığı [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) canlı betimlemelere de yer vermiştir. Bununla birlikte, Evliya Çelebi yapının [Abbâsîler](/tr/detay/abbasiler/llms.txt) döneminde, [hayrat](/tr/detay/hayrat-2/llms.txt) amacıyla bir tüccar tarafından inşa ettirildiğini öne sürse de, [tarihsel](/tr/detay/tarihsel-2/llms.txt) ve epigrafik veriler köprünün Artuklu hükümdarı Timurtaş tarafından 1147 yılında yaptırıldığını kesin biçimde ortaya koymaktadır. Fransız [mimar](/tr/detay/mimar-2/llms.txt) ve [sanat](/tr/detay/sanat/llms.txt) tarihçisi Albert Gabriel de Malabadi Köprüsü’nü takdirle anmış; “[Modern](/tr/detay/modern-2/llms.txt) statik hesapların mevcut olmadığı bir dönemde bu açıklıkta böyle bir eserin inşa edilmesi hayranlık ve takdiri muciptir” sözleriyle yapının [teknik](/tr/detay/teknik-2/llms.txt) başarısına dikkat çekmiştir. Gabriel’e göre, [Balkanlar](/tr/detay/balkanlar-2/llms.txt), Türkiye ve Orta Doğu coğrafyasında bu açıklıkta ve bu yaşta başka bir köprü örneği bulunmamaktadır. Köprünün mimari ve kültürel değeri, 2016 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne dâhil edilmesiyle uluslararası düzeyde de tescillenmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/05/pTx5OxTCczfnL85LM4tk4eH5vyRXLvUY.jpg) *Malabadi Köprüsü (Diyarbakır Valiliği)* #### **Fonksiyonları ve Konumu** Malabadi Köprüsü, yalnızca ulaşımı sağlayan bir yapı olmanın ötesinde, çok işlevli bir mimari [eser](/tr/detay/eser-3/llms.txt) olarak dikkat çeker. Özellikle kervanlar ve yolcuların dinlenme, barınma ve dış tehditlere karşı korunma ihtiyaçlarını [karşılamak](/tr/detay/karsilamak/llms.txt) üzere tasarlanmış iç mekânlarıyla öne çıkar. Silvan-Bitlis güzergâhı üzerinde stratejik bir konuma sahip olan köprü, idari bakımdan iki farklı ilin sınırları içerisinde yer almaktadır; yapının bir bölümü Diyarbakır’ın Silvan ilçesinde, diğer bölümü ise Batman’ın Kozluk ilçesi sınırları içerisindedir. Yapısal formu ve estetik benzerlikleri nedeniyle [Bosna-Hersek](/tr/detay/bosna-hersek-2/llms.txt)’teki [Mostar Köprüsü](/tr/detay/mostar-koprusu-2/llms.txt) ile karşılaştırılmakta ve [zaman](/tr/detay/zaman-2/llms.txt) zaman onun "ikizi" olarak da anılmaktadır. Malabadi Köprüsü, mimari zarafeti ve mühendislik açısından sergilediği üstünlük sayesinde tarihsel yapılar arasında ayrıcalıklı bir konuma sahiptir. Batman Çayı üzerine inşa edilmiş olan bu anıtsal köprü, hem [yerli](/tr/detay/yerli-2/llms.txt) hem de yabancı ziyaretçiler için bölgenin görülmeye [değer](/tr/detay/deger-2/llms.txt) başlıca yapılarından biri olarak kabul edilmektedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/05/krrGoDZOIa5yZiw9xom4NWs1DbumCHmr.jpg) *Malabadi Köprüsü (Diyarbakır Valiliği)* ## Academic Sources and References 1. Batman Valiliği. “Malabadi Köprüsü.” Erişim 5 Nisan 2025. http://www.batman.gov.tr/malabadi-koprusu 2. Diyarbakır Valiliği. “Diyarbakır Malabadi Köprüsü.” Erişim 5 Nisan 2025. http://www.diyarbakir.gov.tr/diyarbakir-malabadi-koprusu 3. Silvan Belediyesi. “Artukluların Şah Eseri Malabadi Köprüsü.” Erişim 5 Nisan 2025. https://www.silvan.bel.tr/artuklularin-sah-eseri-malabadi-koprusu