--- title: Mağusa Limanı (Türkü) slug: magusa-limani-turku-6c540 url: /detay/magusa-limani-turku-6c540 type: article language: Türkçe entity: primary: Mağusa Limanı (Türkü) type: article disambiguation: Mağusa Limanı Türküsü: Kıbrıs'ın acılı tarihi, halk müziğinin dokunaklı sesi. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Müzik slug: muzik url: /kategori/muzik - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - KıbrısTürkHalkEdebiyatı - Mağusa - MağusaLimanıTürküsü - Kıbrıs - Gazimağusa author: Nurten Yalçın created_at: 2025-04-08T23:29:25.652147+03:00 updated_at: 2025-04-17T09:53:27.165783+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/08/1Ws7cImOafKYLwQOXjVByuk9x2ycDpKT.png --- # Mağusa Limanı (Türkü) ## Article Content **Mağusa Limanı Türküsü**, Kıbrıs [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt) [halk](/tr/detay/halk-2/llms.txt) edebiyatı içerisinde [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) tutan, tarihî ve sosyal arka planıyla dikkat çeken bir ağıttır. [Türkü](/tr/detay/turku-3/llms.txt), farklı [tarihsel](/tr/detay/tarihsel-2/llms.txt) bağlamlar ve anlatılarla şekillenmiş, zamanla çeşitli varyantlara sahip olmuş bir halk ezgisidir. Bu ağıt, yalnızca bireysel bir trajediyi dile getirmekle kalmayıp aynı zamanda Kıbrıs Türklerinin İngiliz sömürge döneminde yaşadıkları sıkıntılara ve toplumsal dayanışma kültürüne de ışık tutmaktadır. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=dJ5W2w9yq5g) [İbrahim Kalın - Mağusa Limanı (Official Video)](https://www.youtube.com/watch?v=dJ5W2w9yq5g) ### **Tarihi Arka Plan ve Olay Örgüsü** Mağusa Limanı Türküsü'nün merkezinde yer alan [trajik](/tr/detay/trajik/llms.txt) [olay](/tr/detay/olay/llms.txt), 1943 yılında Mağusa Limanı'nda İngiliz sömürge askerleri tarafından öldürülen [Arap](/tr/detay/arap/llms.txt) Ali isimli bir liman işçisinin ölümüyle ilgilidir. Arap Ali, Limasol’un Arnavut Mahallesi’nde doğmuş, siyahi bir [baba](/tr/detay/baba-2/llms.txt) ile beyaz bir annenin oğludur. Cesur ve mert yapısıyla tanınan Arap Ali, İngiliz sömürgesi altındaki Kıbrıs’ta bir meyhanede yaşanan olayda, Hint kökenli İngiliz askerlerinin bir sivile yönelik şiddetine karşı çıkmış, ardından askerlerin kurduğu pusu sonucu süngülenerek öldürülmüştür​. ### **Ağıtın ve Türkünün Doğuşu** Bu trajik olay, Kıbrıs Türk toplumunda büyük bir [yankı](/tr/detay/yanki-2/llms.txt) uyandırmış ve Arap Ali için bir ağıt yakılmıştır. Bu ağıt, [zaman](/tr/detay/zaman-2/llms.txt) içinde anonimleşerek halk arasında türkü formuna dönüşmüş, çeşitli varyantlarıyla halk müziği repertuarında yer edinmiştir. Ağıtın en eski varyantı, Mahmut İslamoğlu tarafından Zehra İbrahim İbrahim’den derlenmiş ve 1979 yılında yayımlanan *Kıbrıs Türküleri ve Oyun Havaları* adlı eserde yer almıştır​. ### **Türkünün Varyantları** Mağusa Limanı Türküsü’nün bilinen en az dört varyantı mevcuttur. Bu varyantlardan biri “Mağusa Limanı Limandır Liman” nakaratıyla bilinmektedir. Başka bir varyantta ise “Bohcamı aldım çıktım, karım dedi gitme” [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) kişisel ve dramatik öğeler ön plana çıkar. Türkünün [Kerkük](/tr/detay/kerkuk-2/llms.txt) ve [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt)’da da benzer biçimlerde söylendiği bilinmektedir. Kerkük varyantında Arap Ali’nin ölümü, cinayete [kurban](/tr/detay/kurban-2/llms.txt) giden bir delikanlının feryadı olarak anlatılırken, Anadolu’da ise “Mezarımın Taşı Urfa’ya Karşı” veya “Karakoldan Çıktım” gibi benzeşen yapılarla karşılaşılmaktadır​. ### **1916 Varyantı ve Çanakkale Bağlantısı** TİKA tarafından desteklenen ve 2023 yılında tanıtımı yapılan “Mağusa Limanı Ağıtı 1916” projesi kapsamında, türkünün en eski varyantının [Çanakkale](/tr/detay/canakkale-2/llms.txt) Savaşı esirleri için yazıldığı ortaya konmuştur. Bu varyanta göre, İngilizler tarafından esir alınarak Kıbrıs’a getirilen Türk askerlerinin anısına yazılan ilk ağıt, zamanla unutulmuş, 1940’lı yıllarda Arap Ali’nin ölümüne uyarlanarak halk arasında yeniden [can](/tr/detay/can-3/llms.txt) bulmuştur​. ### **Yayılım ve Kültürel Etki** Türkü, yalnızca Kıbrıs’ta değil, Kerkük, Urfa, [Afyon](/tr/detay/afyon-2/llms.txt), Silifke, Aydın ve hatta Rodop gibi farklı coğrafyalarda da benzer temalarla yaşamış ve halk müziği repertuarına girmiştir. Bu yayılım, halk edebiyatında sıkça rastlanan varyantlaşma olgusunun tipik bir örneğidir. [Ortak](/tr/detay/ortak/llms.txt) temalar arasında; zalimlerin zulmüne karşı direniş, [gurbet](/tr/detay/gurbet-2/llms.txt), [ölüm](/tr/detay/olum-2/llms.txt) ve kahramanlık öne çıkar. Mağusa Limanı Türküsü, trajik bir ölümün ardından şekillenmiş, tarihî, kültürel ve coğrafi olarak zengin bir halk ezgisidir. Hem bireysel bir kahramanlık hikâyesi olarak hem de toplumsal belleğin taşıyıcısı bir ağıt olarak dikkat çeker. Çanakkale Savaşı’ndan Kıbrıs Türklerinin sömürge dönemine, Kerkük’ten Anadolu’ya uzanan çok katmanlı yapısıyla bu türkü, Türk halk edebiyatı içerisinde kıymetli bir sözlü [kültür](/tr/detay/kultur-2/llms.txt) mirasıdır. ## Academic Sources and References 1. Delen, Mahmut. “Türkülerde Türk’ün Coğrafyası.” Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 111 (Eylül 2024): 409–426. https://doi.org/10.60163/tkhcbva.1453647.İstanbul Gedik Üniversitesi. “Mağusa Limanı Türküsünün Hikayesi Nedir?” Gedik Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi (UZEMİGÜNSEM). Erişim 8 Nisan 2025. https://uzemigunsem.gedik.edu.tr/magusa-limani-turkusunun-hikayesi-nedir.Öznur, Şevket. “Kıbrıs Yöresine Ait Bir Ağıt: ‘Arap Ali’ ve Varyantları.” Zeitschrift für die Welt der Türken (2011).TİKA. “Mağusa Limanı Ağıtı TİKA Desteği ile Yeniden Seslendirildi.” Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA). Erişim 8 Nisan 2025. https://tika.gov.tr/detail-magusa\_limani\_agiti\_tika\_destegi\_ile\_yeniden\_seslendirildi/.YouTube. “İbrahim Kalın – Mağusa Limanı.” YouTube. Erişim 8 Nisan 2025. https://www.youtube.com/watch?v=dJ5W2w9yq5g.