--- title: Kyzikos slug: kyzikos-3d75d url: /detay/kyzikos-3d75d type: article language: Türkçe entity: primary: Kyzikos type: article disambiguation: Kapıdağ Yarımadası'ndaki Kyzikos Antik Kenti: Tarihi liman kenti, Hadrian Tapınağı ve amfitiyatrosuyla ünlü. categories: - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Arkeoloji slug: arkeoloji url: /kategori/arkeoloji - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - kyzikos - Hadrian - Balıkesir - Antik kent - Erdek author: Meryem Şentürk Çoban created_at: 2025-04-03T15:02:42.481945+03:00 updated_at: 2025-08-04T10:26:32.740353+03:00 --- # Kyzikos ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Kyzikos Antik Kenti ![KYZIKOS_12.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/03/hCcrg0WPHz2dqZlH560mo9rReH0VMioA.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Kuruluş(Metin) | M.Ö. 756 – Miletos kolonizasyonu | | Mimari Yapılar | Hadrian Tapınağı, Amfi Tiyatro, Tiyatro, İki agora alanı, Bouleuterion, Gymnasium, Mozaikli yapılar, Sütunlu caddeler, Anıtsal mezarlar ve lahitler | | Konum | Kapıdağ Yarımadası,Türkiye (Eski adıyla Arktonnesos – “Ayı Adası”),Balıkesir,Erdek | ## Article Content Kyzikos Antik Kenti, günümüz Balıkesir ili Erdek ilçesi sınırlarında, Kapıdağ Yarımadası’nın güney ucuna [yakın](/tr/detay/yakin-750943/llms.txt) bir noktada, antik dönemde Arktonnesos (Ayı Adası) olarak bilinen bölgede [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan antik kenttir. İlk dönemlerde [ada](/tr/detay/ada-748824/llms.txt) konumunda olan Kapıdağ, M.S. 2. yüzyıldan sonra anakara ile birleşerek yarımada hâline gelmiştir. Antik kaynaklarda hem ada hem yarımada olarak anılması, coğrafi yapısının zamanla değiştiğini göstermektedir. Kentin stratejik limanları ve doğal limanlara sahip yapısı, onu [deniz](/tr/detay/deniz-750021/llms.txt) ticareti açısından [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir [merkez](/tr/detay/merkez/llms.txt) haline getirmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/03/sWr7lUkc2wxHaS28lLl6CUjuJTDzMgXz.jpg) *Kyzikos Antik Kenti'nden bir buluntu - Erdek Belediyesi* ### **Tarihçe** Kentin ilk yerleşimcileri, Thessalia’dan [göç](/tr/detay/goc-2/llms.txt) eden Dolionlar olarak kabul edilmekte ancak [kent](/tr/detay/kent/llms.txt) tarihinin M.Ö. 756 yılında [Miletos](/tr/detay/miletos/llms.txt) kolonizasyonu ile başladığı kabul edilmektedir. Kyzikos, [tarihsel](/tr/detay/tarihsel-2/llms.txt) süreçte Lydia, Pers, Makedon ve Roma hâkimiyetlerine girmiştir. M.Ö. 546’da Lydia Krallığı'nın yıkılması ile [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) kent Pers egemenliğine girmiştir. Büyük İskender’in [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt) Seferi sırasında ise direnişi dolayısıyla özel idari ayrıcalıklar kazanmıştır. Roma İmparatorluğu döneminde, özellikle M.S. 1. ve 2. yüzyıllarda, Kyzikos büyük bir gelişim göstermiştir. M.S. 117 ve 155 yıllarında iki büyük [deprem](/tr/detay/deprem-2/llms.txt) yaşamış ancak bu depremler sonrası onarımlar yapılmış ve kent yeniden yapılandırılmıştır. Özellikle İmparator Hadrian döneminde Hadrian Tapınağı [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) anıtsal yapılarla kent mimari ve kültürel açıdan zenginleşmiştir. M.S. 297 yılında Diocletianus’un [eyalet](/tr/detay/eyalet-2/llms.txt) düzenlemesi sonucu Kyzikos, Hellespontos Eyaleti'nin başkenti olmuştur. Bu statü, kentin idari ve siyasi önemini artırmıştır. Kyzikos bu dönemde dini, ticari ve kültürel bir merkez hâline gelmiş; sikkeleri, kamu yapıları ve anıtsal mimarisiyle Mysia bölgesinin en gelişmiş kentlerinden biri olmuştur. ### **Mimari Yapılar** #### **Hadrian Tapınağı** Kyzikos Antik Kenti’nin en görkemli yapılarından biri olan **Hadrian Tapınağı**, Korinth düzeninde, **dipteros** planlı (çift [sütun](/tr/detay/sutun/llms.txt) dizili) bir [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt) olarak inşa edilmiştir. 8x16 sütunlu bir plana sahip olan bu yapı, üç katlıdır ve inşa süreci İmparator Hadrian tarafından desteklenmiştir. Antik kaynaklarda bu tapınakta yer alan heykeller ve kabartmalar hakkında bilgiler yer almakta, tapınağın hem mimari hem de sanatsal açıdan [önem](/tr/detay/onem/llms.txt) taşıdığı anlaşılmaktadır. Tapınağın yalnızca Roma döneminde değil, sonrasında da kültürel bellekte yer edindiği görülmektedir. #### **Amfitiyatro** Kyzikos, Anadolu’daki üç amfitiyatrodan birine [ev](/tr/detay/ev-2/llms.txt) sahipliği yapmaktadır. [Elips](/tr/detay/elips-2/llms.txt) planlı bu yapı 155 x 180 metre ölçülerindedir. [Gladyatör](/tr/detay/gladyator-750992/llms.txt) dövüşlerinin yanı [sıra](/tr/detay/sira-3/llms.txt), mimari yapısı sayesinde [su](/tr/detay/su-4/llms.txt) oyunları (naumachia) için de kullanılmıştır. Yapının oturma sıraları, [sahne](/tr/detay/sahne-3/llms.txt) bölümü ve girişleri hâlâ izlenebilir durumdadır. #### **Tiyatro** Kentin tiyatrosu, Helenistik döneme tarihlenmektedir. Yaklaşık 55 metre çapında bir orkestraya sahiptir. Sahne binasında yer alan mimari bezeme parçaları, özellikle Antoninler Dönemi’ne ait süsleme özellikleri taşımaktadır. Bu yapı, kentteki kültürel etkinliklerin ve kamusal buluşmaların gerçekleştirildiği önemli alanlardan biridir. #### **Agoralar** Kentte iki agora alanı tespit edilmiştir. Bunlardan biri sur duvarına bitişik olarak güneyde, diğeri ise Hadrian Tapınağı’nın kuzeybatısında konumlanmıştır. Bu alanlar, ticari ve sosyal yaşamın merkezlerini oluşturmuş; aynı zamanda çeşitli mimari kalıntılarla birlikte değerlendirilmiştir. #### **Diğer Yapılar** Kyzikos’ta ayrıca: - Bouleuterion (meclis binası), - Gymnasium, - Mozaikli yapılar, - Sütunlu caddeler, - Anıtsal mezar yapıları bulunmaktadır. Bu yapılarda kullanılan mimari malzeme genellikle düzgün kesme taştan oluşmakta, özellikle kamu yapılarında yüksek işçilik izleri görülmektedir. ### **Arkeolojik Bulgular** Kyzikos’ta gerçekleştirilen kazı ve yüzey araştırmaları sonucunda çok sayıda lahit ve [mezar](/tr/detay/mezar-750492/llms.txt) taşı ortaya çıkarılmıştır. Özellikle M.S. 1.–3. yüzyıllara tarihlenen bu buluntular, Roma dönemine ait mezar geleneklerini ve [taş](/tr/detay/tas/llms.txt) işçiliğini göstermektedir. Kentteki anıtsal mezarlar, düzgün kesme taşla inşa edilmiş ve çeşitli yazıtlarla süslenmiştir. Mozaikli yapılarda elde edilen zemin süslemeleri ve mimari detaylar, [sanat](/tr/detay/sanat/llms.txt) tarihçileri tarafından Bizans ve Roma dönemlerine ait özellikler taşıdığı şeklinde değerlendirilmektedir. Ayrıca, antik sütun başlıkları, friz parçaları, kabartmalar, [seramik](/tr/detay/seramik-2/llms.txt) örnekleri ve mimari [plastik](/tr/detay/plastik-f496f/llms.txt) buluntular da kent yaşamına dair önemli veriler sunmaktadır. ### **Ekonomi ve Ticaret** Kyzikos, coğrafi konumu sayesinde hem [Marmara Denizi](/tr/detay/marmara-denizi-4b16b/llms.txt)’ni hem de Çanakkale Boğazı’nı kontrol edebilen önemli bir [ticaret](/tr/detay/ticaret-3/llms.txt) merkezidir. Kent, özellikle [zeytin](/tr/detay/zeytin/llms.txt), zeytinyağı ve şarap üretimi ile tanınır. M.Ö. 6. yüzyıldan itibaren altın ve [elektron](/tr/detay/elektron-2/llms.txt) sikkeler basması, onun ekonomik gücünü yansıtır. Bu sikkeler, yalnızca Anadolu’da değil, [Balkanlar](/tr/detay/balkanlar-2/llms.txt) ve Karadeniz kıyılarında da kullanılmıştır. Kentte üretilen şarabın kalitesini korumak için "Oinophylaks" (şarap muhafızı) görevlendirilmiştir. Kyzikos, antik dönemde politik, ekonomik ve dini açıdan büyük önem taşıyan bir kent olarak öne çıkmaktadır. Sahip olduğu mimari yapılar, ticari potansiyeli ve siyasi rolleriyle Mysia bölgesinin en gelişmiş kentlerinden biri olmuştur. Günümüzde yürütülen kazılarla birlikte kentin geçmişine dair bilgiler daha sistematik biçimde belgelenmeye devam etmektedir. ## Academic Sources and References 1. Balıkesir Valiliği. "Görkemli Yapıları ve Zenginliğiyle Ünlü: Kyzikos Antik Kenti." Güney Marmara Kalkınma Ajansı. Erişim Tarihi: 03.04.2025. https://balikesir.ktb.gov.tr/Eklenti/7845,kyzikosturk-ingpdf.pdf?0Koçhan, Nurettin. “Kyzikos, Hellespontus’da Bir Eyalet Merkezi.” Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, no. 31 (2014): 69–91.Meral, Korkmaz. "Kyzikos'tan Lahit Mezar Buluntuları" Höyük no. 5 (2012): 25-44. https://doi.org/10.37879/hoyuk.2012.16.T.C. Erdek Belediyesi. "Kyzikos Antik Kenti." Erişim Tarihi: 03.04.2025. https://www.erdek.bel.tr/kyzikos-antik-kentiT.C. Erdek Kaymakamlığı. "Kyzikos Antik Şehri." Erişim Tarihi: 03.04.2025. http://www.erdek.gov.tr/kyzkos-antik-sehri