--- title: Kum Zambağı (Pancratium maritimum L.) slug: kum-zambagi-pancratium-maritimum-l-a65f6 url: /detay/kum-zambagi-pancratium-maritimum-l-a65f6 type: article language: Türkçe entity: primary: Kum Zambağı (Pancratium maritimum L.) type: article categories: - name: Biyoloji slug: biyoloji url: /kategori/biyoloji - name: Ekoloji, Botanik Ve Zooloji slug: ekoloji-botanik-ve-zooloji url: /kategori/ekoloji-botanik-ve-zooloji tags: - KorumaAltında - AkdenizFlorası - KıyıBitkileri - kum zambağı - Zambak author: nisa nur bağlantı created_at: 2026-02-18T14:19:57.006498+03:00 updated_at: 2026-03-09T21:15:16.618599+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/02/18/rBagO5zueheEk8HEGnGxdfjQwUMyEzgi.jpg --- # Kum Zambağı (Pancratium maritimum L.) ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Kum Zambağı (Pancratium maritimum L.) ![thumbs_b_c_0deadb352603f6c4bf498898d4a9c1c5.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/02/18/786zhXbFgRQJva8UmD3QELJbhRhduMYZ.jpg) *Kum Zambağı* | Field | Value | |-------|-------| | Yaşam Alanı(ları) | Deniz seviyesinden 60 metreye kadar olan kıyı kumulları | | Familya(lar) | Amaryllidaceae (Nergisgiller) | | Yapı(lar) | Çok yıllık,Soğanlı | | Üreme Yöntemi | Tohum ,Soğan | | Çiçeklenme Dönemi | Ağustos - Eylül | | Türkiye Dağılımı | Akdeniz, Ege, Marmara sahilleri ,Karadeniz sahilleri | | Meyve/Tohum | Üç bölmeli kapsül ,Meyve içinde siyah tohumlar | ## Article Content **Kum zambağı** (*Pancratium maritimum L.*), Amaryllidaceae ([Nergisgiller](/tr/detay/nergis-narcissus-4d30d/llms.txt)) familyasının Pancratium cinsine ait, dünyada 21 türü bulunan ve [Türkiye'de](/tr/detay/kizilirmak-deltasi-kus-cenneti-20154/llms.txt) doğal olarak yetiştiği kayıt altına alınan tek türdür.[^1] ### **Habitat ve Yayılış Alanları** ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/22/oxE9ugErEyTcjwsaHp7kwepsQbz05S33.jpg) *Kum Zambağının Deniz Kenarında Yayılışı (AA)* [Kum zambağı](/tr/detay/zambak-3459a/llms.txt); Akdeniz, Atlantik Okyanusu, Karadeniz ve Hazar Denizi kıyılarındaki kumul alanlarda doğal yayılış gösterir. Fransa, İspanya, İtalya, Yunanistan, İsrail, Lübnan ve Kıbrıs bu türün doğal yaşam alanları arasındadır. Türkiye'de Kırklareli, İstanbul, Bolu, [Bartın](/tr/detay/bartin-il-3/llms.txt), Sinop, Samsun, Giresun, Trabzon, Antalya, Adana, Muğla (Sarıgerme) ve Çanakkale sahillerinde bulunur. [^2] Deniz mesafesi ortalama 60 metreye kadar olan, denize paralel kumullarda yaşar ve kıyı ekosistemi dışındaki iklim bölgelerine uyum sağlayamaz. Ekstrem iklim koşullarına, deniz meltemlerine, sürekli yüksek hava nemine, güçlü radyasyona, aşırı kuraklığa ve tuzluluğa (abiyotik stres koşullarına) karşı yüksek dayanıklılık gösterir. ### **Üreme ve Tozlaşma Biyolojisi** Dünya genelinde çiçek açma zamanı haziran-ekim ayları iken, Türkiye'de genellikle ağustos-eylül aylarında çiçeklenir. Yabancı tozlanan bir bitki olup, tozlaşması genellikle Lepidoptera takımı ve Sphingidae familyası üyesi kelebekler tarafından, rüzgâr hızının 2-2.5 m/s'yi aşmadığı durumlarda gerçekleştirilir. Çoğaltımı generatif (tohumla) ve vejetatif (soğanla) yollarla yapılmaktadır. Tohumların doğal koşullarda çimlenme oranının düşük olması ve soğan oluşumunun uzun zaman alması nedeniyle, bitki büyüme düzenleyicileri (Giberellik asit - GA3, EBR 24-epi BL vb.) kullanılarak çimlenmeyi ve soğan oluşumunu artırmaya yönelik laboratuvar çalışmaları mevcuttur. 2n=22 diploid kromozom sayısına sahip, çok yıllık ve soğanlı bir bitkidir. Soğanları küremsi oval şekilde, kahverengi, 14-16 cm çevre uzunluğunda ve tuniklidir. Yaklaşık 40-45 cm boylanabilen bitki, uca doğru sivrilen, şerit şeklinde ve mavimsi yeşil renkli yapraklara sahiptir. Çiçekleri beyaz renkli, kokulu olup 3-15 adet arasında değişen sayılarda bir umbel (çiçek kurulu) oluşturur. Çiçekler, yaprak bulundurmayan yeşil renkli silindir biçimli bir sap üzerinde, borazan biçiminde, 2-6 cm uzunluğunda ve 3-5 cm genişliğindedir. Tohumlar, olgunlaştıkça kuruyan, üçe bölünen ve açık kahverengiye dönen meyve kapsülleri içinde yer alan siyah renkli yapılardır. ### **Kimyasal Kompozisyon ve Tıbbi Kullanım Potansiyeli** Bitki içerdiği alkaloidler bakımından tıbbi ve aromatik özelliklere sahiptir.[^3] Yaprak, kök, çiçek, meyve ve soğanlarında Amaryllidaceae alkaloidleri (likorin, galantamin, tazettin, narsiklasin, pankratistatin, ungeremin vb.) tespit edilmiştir. Bu kimyasal bileşikler sitotoksik, antitümör, antimalaryal (sıtmaya karşı), analjezik (ağrı dindirici), antibakteriyel ve antifungal etkiler göstermektedir. Kum zambağından elde edilen bileşiklerin kolon kanseri, prostat kanseri, Alzheimer ve AIDS gibi hastalıkların tedavisi üzerine farmakolojik araştırmalarda değerlendirildiği ve bitkinin tekstil endüstrisinde de kullanım alanları bulunduğu kaydedilmiştir. ### **Tehditler ve Koruma Statüsü** [Kum zambağı](/tr/detay/kirmizi-orumcek-zambagi-lycoris-radiata-eb3d1/llms.txt) popülasyonları; kıyıların plaj olarak turizme açılması, sahil şeritlerindeki yapılaşma, yoğun kentleşme, bitkilerin süs bitkisi olarak kullanılmak amacıyla sökülmesi ve [soğanlarının](/tr/detay/ada-sogani-58b72/llms.txt) toplanması gibi insan kaynaklı baskılar nedeniyle tehlike altındadır. [^4] Türkiye'de doğadan sökülerek ihraç edilmesi yasaklı türler listesinde yer almaktadır. Koruma çalışmaları kapsamında plajların araç trafiğine kapatılması, doğal alanların etrafının çitlerle çevrilmesi gibi önlemler alınmakta ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından **"Kum Zambağı Tür İzleme Projesi"** yürütülmektedir. Çevre Kanunu uyarınca türü koparmanın veya habitatına zarar vermenin ciddi cezai yaptırımları bulunmakta olup, bu miktar 387 bin 141 TL olarak belirlenmiştir. [^5]Türün devamlılığı ve kumul alanların rehabilitasyonu için in vitro (doku kültürü) mikroçoğaltım tekniklerinin geliştirilmesi ve bölge halkı ile turistlerin ekoturizm bilinciyle hareket etmesi hedeflenmektedir. *Uyarı: Bu maddede yer alan içerik, yalnızca genel ansiklopedik bilgi amacı taşımaktadır. Buradaki bilgiler tanı koyma, tedavi etme ya da tıbbi yönlendirme amacıyla kullanılmamalıdır. Sağlıkla ilgili konularda karar vermeden önce mutlaka bir hekime veya uzman sağlık personeline danışmanız gerekmektedir. Bu bilgilerin tanı veya tedavi amacıyla kullanılması sonucunda doğabilecek durumlardan madde yazarı ve KÜRE Ansiklopedisi herhangi bir sorumluluk kabul etmez.* ## Academic Sources and References 1. Aydınyer, Simge, Ömer Onuralp Özcan, Pınar Tuncer, Elifsu Yurt ve Selin İpek Çakırer. “Yok Ettiğimiz Bir Tür Daha: Kum Zambakları.” Doğa Koruma Merkezi, makale PDF. Erişim 22 Şubat 2026. https://dkm.org.tr/sites/other/dkm/uploads/yayinlar/makaleler/makale-17.pdf 2. Gümüş, Cevdet. “Kum Zambağı (Pancratium maritimum L.) Bitkisinde Yapılan Araştırmalar Üzerine Bir İnceleme.”Derim 32, no. 1 (2015): 89–105. Erişim 22 Şubat 2026. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/53041 3. Kelkit, Mehmet ve Arda Akçal. “The Effects of Some Plant Growth Regulators on Seed Germination of Sea Daffodil (Pancratium maritimum L.).” ÇOMÜ LJAR 1, no. 2 (2020): 130–135. Erişim 22 Şubat 2026. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1434594 4. Okul Dışı Öğrenme Ortamları. “Sarıgerme Kum Zambağı Yetişme Alanı.” Eğitim Bilişim Ağı (EBA). Erişim 22 Şubat 2026. https://okuldisiogrenme.eba.gov.tr/place-detail/sarigerme-kum-zambagii-yetisme-alani-2589 5. Türkiye Cumhuriyeti İletişim Başkanlığı. “Kum Zambağı Sayısı Arttı.” Yerel Basın Duyurusu, 25 Eylül 2024. Erişim 22 Şubat 2026. https://www.iletisim.gov.tr/turkce/yerel\_basin/detay/kum-zambagi-sayisi-artti ## Citations [^1]: Hülya Şereflişan, “The Effect of Different Shell Colors on Helix lucorum (Gastropoda: Helicidae) in Estivation Period,” Journal of Advances in VetBio Science and Techniques 6, no. 1 (2021): 1–8, erişim 22 şubat 2026, https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1434594 [^2]: Millî Eğitim Bakanlığı, “Sarıgerme Kum Zambağı Yetişme Alanı,” EBA Okul Dışı Öğrenme Ortamları, erişim 22 şubat 2026, https://okuldisiogrenme.eba.gov.tr/place-detail/sarigerme-kum-zambagii-yetisme-alani-2589 [^3]: Hülya Şereflişan, “The Effect of Different Shell Colors on Helix lucorum (Gastropoda: Helicidae) in Estivation Period,” Journal of Advances in VetBio Science and Techniques 6, no. 1 (30 Nisan 2021): 1–8, erişim 22 şubat 2026, https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1434594 [^4]: Hülya Şereflişan, “The Effect of Different Shell Colors on Helix lucorum (Gastropoda: Helicidae) in Estivation Period,” Journal of Advances in VetBio Science and Techniques 6, no. 1 (30 Nisan 2021): 1–8, erişim 22 şubat 2026, https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1434594 [^5]: Türkiye Cumhuriyeti İletişim Başkanlığı, “Kum Zambağı Sayısı Arttı,” erişim 22 şubat 2026, https://www.iletisim.gov.tr/turkce/yerel\_basin/detay/kum-zambagi-sayisi-artti ## Related Articles - [Bitkiler Nasıl Nefes Alır?](//cocuk-detay/bitkiler-nasil-nefes-alir-ebbbc/llms.txt) - [Hint yağı bitkisi (Ricinus communis L.)](//detay/hint-yagi-bitkisi-ricinus-communis-l-9e60b/llms.txt) - [Endofitik Bitkiler](//detay/endofitik-bitkiler-aef5b/llms.txt)