--- title: Kuantum ve Nöral Kriptografi slug: kuantum-ve-noral-kriptografi url: /detay/kuantum-ve-noral-kriptografi type: article language: Türkçe entity: primary: Kuantum ve Nöral Kriptografi type: article disambiguation: Kuantum ve Nöral Kriptografi: Büyük veri güvenliğini sağlayan gelişmiş şifreleme yöntemlerini keşfedin. categories: - name: Fizik slug: fizik url: /kategori/fizik - name: Savunma Sanayi Teknolojileri slug: savunma-sanayi-teknolojileri url: /kategori/savunma-sanayi-teknolojileri tags: - quantum cryptography - neural cryptography - Kriptografi - kuantum author: Kübra Cin created_at: 2025-03-01T10:28:05.147385+03:00 updated_at: 2025-06-02T11:08:02.824840+03:00 --- # Kuantum ve Nöral Kriptografi ## Article Content Büyük [Veri](/tr/detay/veri-2/llms.txt)'deki artış eğilimine bağlı olarak Siber Güvenlik tehditleri ve saldırılarının da hızla artması ağ, [altyapı](/tr/detay/altyapi-3/llms.txt) ve veri gizliliğinde yüksek güvenlik önlemlerine ihtiyaç oluşturmuştur. Bu noktada verileri güvence altına almak ve mantıksal sonuçlar elde etmek için verileri analiz etmek, günümüzde [çözüm](/tr/detay/cozum/llms.txt) aranan konuların başında gelmektedir. Ortaya çıkan ve artan güvenlik sorunlarına karşı alınan şifreleme önlemleri incelenmiş ve şifreleme yaklaşımlarının esas olarak nöral ve [kuantum](/tr/detay/kuantum/llms.txt) kriptografi alanlarında gerçekleştirildiği görülmüştür.  **Nöral Kriptografi** Nöral Kriptografi makine öğrenmesinde [beyin](/tr/detay/beyin-3/llms.txt) hücrelerinin [çalışma](/tr/detay/calisma/llms.txt) sistemine benzer şekilde işletilen çok katmanlı bir sistemdir. Temelde Yapay Sinir Ağı (ANN) ile bir dizi girdi ve bunlara karşılık gelen çıktılarla matematiksel bir ilişki [geliştirmek](/tr/detay/gelistirmek/llms.txt) ve bunları sınıflandırmak [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt) kuruludur. Bu kriptografi tekniği üç aşamada gerçekleşir: birincisi [bağlantı](/tr/detay/baglanti-2/llms.txt), ikincisi öğrenme ve sonuncusu aktivasyon aşamasıdır. İlk katman olan bağlantı adımında nöronlar arasındaki ilişki [korelasyon](/tr/detay/korelasyon-2/llms.txt) bazlı olarak kurulur ve veriler çeşitli parametreler kullanarak bilgiyi değerlendiren sinapslar aracılığıyla ikinci katmana aktarılır. İkinci katman olan öğrenme adımında, verinin değerlendirilmesi için kontrolü yapılır ve saklanan parametreler gözden geçirilir. Üçüncü katman olan Aktivasyon adımında ise gözden geçirilmiş girdilerden çıktılar alınır.  **Kuantum Kriptografi** Heisenberg'in Belirsizlik İlkesi, foton polarizasyonu ve dolanıklık ilkelerine dayalı olarak kuantum kriptografi oluşturulmaktadır.  Temelde [Kuantum Dolanıklık](/tr/detay/kuantum-dolaniklik-f06f3/llms.txt) ve [Anahtar](/tr/detay/anahtar-bea58/llms.txt) Dağılım Protokol teknikleri ile veri iletimi ve şifrelemesini gerçekleştirir. BB84 protokolü, aynı zamanda Kuantum Anahtar Dağıtım Protokolü (QKD) olarak da bilinir ve 1984'te ortaya çıkmış olup, Heisenberg'in Belirsizlik İlkesi, foton polarizasyonu ve dolaşıklık ilkelerine dayanır. En çok tercih edilen protokol olan "Kuantum Anahtar Dağıtımı" (QKD), doğrudan kullanıcı verilerini şifrelemez, ancak gizli tutulması gereken verilerin kullanılmasına [olanak](/tr/detay/olanak/llms.txt) tanır. En çok tercih edilen protokol olan "Kuantum Anahtar Dağıtımı" (QKD) süperpozisyon, dolaşıklık ve kopyalanamazlık teoremine dayanır; bu nedenle, saldırgan ne veritabanını kopyalayabilir ne de ona müdahale edebilir. Kuantum kriptografi, şifrelenmiş fiber ağları kullanır. Bu ağlarda, süperpozisyon durumundaki fotonlar, anahtar oluşturulup şifresi çözülene kadar ikili ve sıfır qubit'leri belirlemek amacıyla gönderilir. BB84 protokolünü kullanarak gönderilen qubit'lerin bir kuantum kanalı aracılığıyla iletilmesi ve Grover Algoritması kullanılarak NoSQL veritabanlarında kuantum ortamında arama yapılması, büyük verinin güvenliğini sağlama konusunda etkildir. Heisenberg'e göre, bazı fiziksel özelliklerin aynı anda [mutlak](/tr/detay/mutlak-2/llms.txt) hassasiyetle bilinmesi mümkün değildir ve bir parçacığın doğruluğu arttıkça, diğerinin doğruluğu azalmak zorundadır. Buna göre Belirsizlik İlkesi, bir kuantum durumunun ölçülmesinin mümkün olmadığını, aksi takdirde tüm sistemin çökeceğini ortaya koymaktadır. BB84 protokolünde, [mesaj](/tr/detay/mesaj-2/llms.txt) iletimi iki şekilde gerçekleşir: Foton iletimi ve [klasik](/tr/detay/klasik/llms.txt) veri iletimi. Foton iletiminde, gönderici, fotonların durumlarını belirlemek için önceden hazırlanmış bir diziyi kullanır. Aynı zamanda, alıcı da fotonları ölçmek ve temel belirlemek amacıyla aynı uzunluktaki başka bir dizi hazırlar. Bu iletimin [ana](/tr/detay/ana-751169/llms.txt) noktası, iki dolaşık mesajın gönderilmesidir. Dolanık iki fotonu tanımlarken biri olmadan diğerini tanımlamak imkansızdır; niteliksel özellikleri birbirine karışmıştır. Eğer ışık hızından daha [hızlı](/tr/detay/hizli/llms.txt) değilseniz, foton iletimi mesajına müdahale ederek [gerçek](/tr/detay/gercek-2/llms.txt) mesajı okumanız imkansızdır. Bu nedenle, iki mesaj yola çıktığında, iletişimin çökmesini önlemek için tek [yöntem](/tr/detay/yontem-2/llms.txt) iki mesajın da yalnızca aynı anda açılabilmesidir. Günümüzde özellikle Birleşik Krallık [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) yüksek güvenli iletişim ihtiyaç duyan birçok büyük şirket, kuantum kriptografi ile mesaj iletimine başlamıştır.  ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/03/01/BHLkayBS95Xlm28yQMP5h7HOsv9dVkKh.png) Her iki kriptografi tekniği de yüksek güvenlik kapasiteleri nedeniyle [ortak](/tr/detay/ortak/llms.txt) bir noktada birleşse de, kuantum kriptografisinin sınırlı çalışma alanı ve sinirsel kriptografinin gizli anahtarının şifrelenmesi & şifresinin çözülmesi konularında birbirlerinden ayrılmaktadır. Literatürde kabul gören bir diğer [düşünce](/tr/detay/dusunce-750495/llms.txt) ise, büyük verinin yüksek hacmi, heterojenliği ve hızlı çoğalması nedeniyle veri kalitesi ile güvenliği arasında potansiyel çatışmaların olabileceğidir. ## Academic Sources and References 1. H. Singh, D.L.Gupta, A.K.Singh, “Quantum Key Distribution Protocols: A Review”, IOSR Journal of Computer Engineering(IOSR-JCE) e-ISSN: 2278-0661, p- ISSN: 2278-8727 Volume 16, Issue 2, Ver. XI (Mar-Apr. 2014), PP 01-09 2. M. Niemiec, “Error Correction in Quantum Cryptography Based on Artificial Neural Networks”,IEEE,2018 pp. 174-192. 3. Özbilen, A., Yavanoğlu, U., & Cin, K. (Eds.). (2019). Neural and Quantum Cryptography in Big Data: A Review [2019 IEEE International Conference on Big Data]. IEEE. https://doi.org/10.1109/BigData47090.2019.9006238