--- title: Kızıltepe (İlçe) slug: kiziltepe-ilce-0d22d url: /detay/kiziltepe-ilce-0d22d type: article language: Türkçe entity: primary: Kızıltepe (İlçe) type: article disambiguation: Mardin'in Kızıltepe ilçesi: Tarihi, coğrafi konumu ve zengin kültürüyle Güneydoğu Anadolu'nun incisi. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Coğrafya slug: cografya-2 url: /kategori/cografya-2 tags: - İlçe - Kızıltepe - Mardin author: Muhammed Samed Acar created_at: 2025-04-09T19:13:38.015287+03:00 updated_at: 2025-04-17T09:51:19.822774+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/09/2bFWtFBnq9gqlGzJQH4XpOGbGdkOTYmb.jpeg --- # Kızıltepe (İlçe) ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Kızıltepe (İlçe) ![4-890460129-1.jpeg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/09/60DEqvdacTyLzCsbdclyIgGIQbXxN384.jpeg) *Kızıltepe (District)* | Field | Value | |-------|-------| | Yüz Ölçümü(Metin) | 1.218.400 dekar | | Rakım(lar)(Metin) | 400 metre | | Kuruluş Yılı(Metin) | 1931 (ilçe statüsü) | | Eski Adları | Dunaysır, Koçhisar (Mardin Koçhisarı) | | Coğrafi Koordinatlar | Mardin’in güneybatısında; doğuda Mardin ve Nusaybin, batıda Derik ve Ceylanpınar, kuzeyde Mazıdağı, güneyde Suriye Arap Cumhuriyeti ile çevrili | | Konum | Mardin İli,Türkiye,Güneydoğu Anadolu Bölgesi | ## Article Content Kızıltepe, Türkiye’nin Güneydoğu [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt) Bölgesi’nde, Mardin iline bağlı bir ilçedir. Mezopotamya’nın verimli toprakları üzerinde [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan ilçe, [sarı](/tr/detay/sari/llms.txt) taşların egemen rengi ve [buğday](/tr/detay/bugday-2/llms.txt) başaklarının zengin coşkusuyla dikkat çeker. Tarihi, coğrafi konumu ve ekonomik potansiyeliyle bölgenin [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) yerleşim merkezlerinden biridir. 1931 yılında “Kızıltepe” adıyla ilçe statüsü kazanmıştır. ### **Tarihçe** Kızıltepe’nin bilinen en eski adı Dunaysır’dır. Milattan önceki dönemlere uzanan tarihiyle, Mezopotamya’daki önemli yerleşim yerlerinden biri olmuştur. [Artuklular](/tr/detay/artuklular/llms.txt) döneminde, Diyarbakır-Musul ve Urfa-Musul yolları üzerinde stratejik bir konaklama ve [ticaret](/tr/detay/ticaret-3/llms.txt) merkezi olarak gelişme göstermiştir. 13. yüzyılın başlarında Eyyubiler tarafından birkaç kez yağmalanmış, ardından Selçuklu, İlhanlı, Memluk, Karakoyunlu, Akkoyunlu ve Timur yönetimlerine girmiştir. 15. yüzyılda [Karakoyunlular](/tr/detay/karakoyunlular-2/llms.txt) ile [Akkoyunlular](/tr/detay/akkoyunlular-2/llms.txt) arasında el değiştirmiş, 16. yüzyılda ise Safevilerin egemenliğine geçmiştir. [Mayıs](/tr/detay/mayis-748394/llms.txt) 1515’te, Bıyıklı Mehmet [Paşa](/tr/detay/pasa-2/llms.txt) komutasındaki Osmanlı ordusu tarafından fethedilmiş; o dönemde İran hakimiyetinde, [Şah](/tr/detay/sah-3/llms.txt) İsmail’in kayınbiraderi Karahan [Bey](/tr/detay/bey-5/llms.txt)’in yönetimindeydi. 1517’de Yavuz Sultan Selim’in Mısır Seferi ile Osmanlı topraklarına katılan Kızıltepe, Artuklular dönemindeki çarşı, [han](/tr/detay/han-2/llms.txt), [hamam](/tr/detay/hamam-2/llms.txt), cami ve medreseleriyle zengin bir [merkez](/tr/detay/merkez/llms.txt) olmasına rağmen, savaşlar ve yağmalar nedeniyle Osmanlı’ya yıkıntı bir [köy](/tr/detay/koy-3/llms.txt) olarak geçmiştir. Cumhuriyetin ilanından sonra, 1929’da “Koçhisar” adıyla Mardin’e bağlı ilçe olmuş, 1931’de ise adı “Kızıltepe” olarak değiştirilmiştir. İlçedeki başlıca tarihi yapılar, Artuklular döneminden kalan Kızıltepe Ulu Camii, Harzem Tacettin Mesud Medresesi (Ziyaret köyünde), Tarihi [Taşköprü](/tr/detay/taskopru-2/llms.txt), Tarassut Kulesi ve Şahkulubey Kümbeti’dir. ### **Coğrafi Yapı** Kızıltepe, Mardin ilinin güneybatısında konumlanmıştır. Doğusunda Mardin ve Nusaybin, batısında Derik ve Ceylanpınar, kuzeyinde Mazıdağı, güneyinde ise Suriye [Arap](/tr/detay/arap/llms.txt) Cumhuriyeti sınırlarıyla çevrilidir. Suriye sınırına uzaklığı 52 km, Mardin il merkezine ise 27 km’dir. İlçenin yüzölçümü 1.218.400 dekardır ve rakımı 400 metredir. [Toprak](/tr/detay/toprak-2/llms.txt) yapısı killi-tınlı özellikler taşır. Mezopotamya ovasının bereketli arazileri [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt) kurulu olan Kızıltepe, “Başaklar Diyarı” olarak da anılır. ### **İklim ve Bitki Örtüsü** Kızıltepe’de iklim, Akdeniz ve karasal iklim özelliklerini bir arada barındırır. Yazlar çok sıcak ve [kurak](/tr/detay/kurak-03cac/llms.txt), kışlar ise ılıman ve yağışlıdır. Yıllık yağış ortalaması 300-350 mm³ arasında değişir; bu düşük yağış miktarı nedeniyle [zaman](/tr/detay/zaman-2/llms.txt) zaman kuraklıklar yaşanır. [Nem](/tr/detay/nem-2/llms.txt) oranı oldukça düşüktür. [Bitki](/tr/detay/bitki-2/llms.txt) örtüsü, Mezopotamya’nın verimli topraklarında yetişen tarım ürünleriyle şekillenir; özellikle buğday, [pamuk](/tr/detay/pamuk-2/llms.txt) ve diğer tahıllar ön plandadır. Coğrafi tescilli [durum](/tr/detay/durum-5/llms.txt) buğdayı, ilçenin en önemli bitkisel ürünüdür. ### **Sosyal Yapı** Kızıltepe, [dinamik](/tr/detay/dinamik-3/llms.txt) bir sosyal yapıya sahiptir. 2013 verilerine göre nüfusu 225.888’dir; bu nüfusun %50,15’i (113.278) erkek, %49,85’i (112.610) kadındır. Ancak daha güncel bir [veri](/tr/detay/veri-2/llms.txt) olan ilçe merkez nüfusu 135.145, toplam [nüfus](/tr/detay/nufus/llms.txt) ise 212.905 olarak belirtilmiştir. İlçede biri merkez olmak üzere Dikmen, Gökçe, Şenyurt ve Yüceli kasabalarında toplam beş [belediye](/tr/detay/belediye-4/llms.txt) idaresi bulunur. Ayrıca 159 köye sahiptir. Kendine özgü [mutfak](/tr/detay/mutfak-2/llms.txt) kültürüyle dikkat çeken Kızıltepe’de, coğrafi tescilli durum buğdayından yapılan bulgur pilavı, içli köfte, ırok, sembusek, şanbörek, kaburga dolması [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) yemekler öne çıkar. İç göçlerle nüfusu artan ilçe, Mardin’in merkez ilçe nüfusunu ikiye katlamış durumdadır. ### **Ekonomik Yapı** Kızıltepe’nin ekonomisi ağırlıklı olarak tarım ve ticarete dayanır. Topraklarının %94’ü tarıma elverişlidir; özellikle pamuk tarımı son yıllarda büyük bir sıçrama göstermiştir. Coğrafi tescilli durum buğdayı, makarna üretiminde kullanılan değerli bir tür olarak Türkiye ve dünyada tanınır. Bulgur üretimi de ilçenin tarımsal ekonomisinde önemli yer tutar. GAP projesinin ilçeye ulaşmasıyla tarıma dayalı sanayinin gelişmesi beklenmektedir. E-24 Karayolu üzerinde yer alması ve havaalanının faaliyete geçmesi, ticaret sektörünü güçlendirmiştir. Mardin genelindeki tarıma dayalı [sanayi](/tr/detay/sanayi-2/llms.txt) işletmeleri ve fabrikalar, genellikle Kızıltepe ile merkez ilçe arasında konumlanır. İlçenin gelişme potansiyeli, tüm Mardin ilçeleri arasında en yüksek olanlardan biridir. #### **Turizm Potansiyeli** Kızıltepe, Artuklular döneminden kalan tarihi yapılarıyla turizm açısından potansiyel taşır. Kızıltepe Ulu Camii, Tarihi Taşköprü ve Şahkulubey Kümbeti gibi eserler, ilçenin [tarihsel](/tr/detay/tarihsel-2/llms.txt) zenginliğini yansıtır. Harzem Tacettin Mesud Medresesi ve Tarassut Kulesi de görülmeye [değer](/tr/detay/deger-2/llms.txt) yapılar arasındadır. Mezopotamya ovasındaki konumu ve sarı taşların oluşturduğu görsel estetik, ilçeyi doğal ve kültürel bir [cazibe](/tr/detay/cazibe-750146/llms.txt) merkezi haline getirme potansiyeline sahiptir. Ancak sürekli [savaş](/tr/detay/savas-3/llms.txt) ve yağmalar nedeniyle geçmişteki zenginliklerinin bir kısmını kaybetmiş olması, turizmin [henüz](/tr/detay/henuz/llms.txt) [tam](/tr/detay/tam/llms.txt) anlamıyla gelişmesini engellemiştir. #### **Demografik Yapı** Kızıltepe, 2013 itibarıyla 225.888 kişilik nüfusa sahiptir; bu nüfus cinsiyet açısından dengelidir (%50,15 erkek, %49,85 kadın). Daha güncel verilerde ise toplam nüfus 212.905, ilçe merkez nüfusu 135.145 olarak kaydedilmiştir. İlçede beş belediye ve 159 köy bulunur. İç göçlerle büyüyen Kızıltepe, Mardin’in en kalabalık ilçelerinden biri haline gelmiştir. Nüfus artışı, ekonomik ve sosyal yapıyı da etkileyerek ilçeyi bölgenin [çekim](/tr/detay/cekim/llms.txt) merkezlerinden biri yapmıştır. ## Academic Sources and References 1. Kızıltepe Belediyesi. “Coğrafi Durum,” Erişim 8 Nisan 2025. https://www.kiziltepe.bel.tr/cografi-durum. 2. Kızıltepe Belediyesi. “Tarihçe,” Erişim 8 Nisan 2025. https://www.kiziltepe.bel.tr/tarihce. 3. Kızıltepe Belediyesi. “Yemekler,” Erişim 8 Nisan 2025. https://www.kiziltepe.bel.tr/yemekler. 4. Kızıltepe Belediyesi. “İlçemiz,” Erişim 8 Nisan 2025. https://www.kiziltepe.bel.tr/ilcemiz. 5. Kızıltepe Kaymakamlığı. “Coğrafi Durum,” Erişim 8 Nisan 2025. http://kiziltepe.gov.tr/cografi-durum. 6. Mardin Valiliği. “Kızıltepe,” Erişim 8 Nisan 2025. http://www.mardin.gov.tr/kiziltepe. 7. Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. “Kızıltepe İlçesi,” Erişim 8 Nisan 2025. https://mardin.ktb.gov.tr/TR-56496/kiziltepe-ilcesi.html.