--- title: Kırmızı Medrese slug: kirmizi-medrese-8bfcc url: /detay/kirmizi-medrese-8bfcc type: article language: Türkçe entity: primary: Kırmızı Medrese type: article disambiguation: Kırmızı Medrese: Cizre'nin tarihi 14. yy. medresesi. Kırmızı tuğlalardan yapılmış, etkileyici mimarisiyle görülmeye değer. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Coğrafya slug: cografya-2 url: /kategori/cografya-2 - name: İslam slug: islam url: /kategori/islam tags: - CizreBeyliği - MedresaSor - kırmızımedrese - KültürMirası - Şırnak - Cizre author: Rukiye Asan created_at: 2025-04-04T21:56:36.823482+03:00 updated_at: 2025-04-17T10:04:01.944120+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/04/TQYHcWN9xbpo9Z564bd2O3AB0aLNCeVv.jpg --- # Kırmızı Medrese ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Kırmızı Medrese ![kirmizimedrese.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/04/nssSi24UCMSXqj6SzbUJu4pnjTXlTMZ9.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Yapım Tarihi(leri)(Metin) | 14. Yüzyıl | | Dönem(ler) | Cizre Beyliği | | Kurucu(lar) | II. Han Şeref Bey | | Malzeme(ler) | Kırmızı tuğla,moloz taş,kesme taş | | Konum | Şırnak,Dağ Kapı Mahallesi,Cizre | ## Article Content **Kırmızı Medrese**, Cizre Beyliği döneminde II. [Han](/tr/detay/han-2/llms.txt) Şeref [Bey](/tr/detay/bey-5/llms.txt) tarafından 14. yüzyılda inşa ettirilmiş tarihi bir yapıdır. Şırnak’ın Cizre ilçesinde, [Dağ](/tr/detay/dag-3/llms.txt) [Kapı](/tr/detay/kapi-cdb6b/llms.txt) Mahallesi’nde, şehrin batısındaki sur kalıntılarının [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt) konumlanmıştır. Adını, yapımında kullanılan kırmızı tuğlalardan alan [medrese](/tr/detay/medrese/llms.txt), “Medrasa Sur” olarak da bilinir. Dönemin [bölge](/tr/detay/bolge-2/llms.txt) âlimlerinin yetiştiği bir yüksek [öğrenim](/tr/detay/ogrenim/llms.txt) kurumu olarak işlev görmüş, medrese, mescit ve [türbe](/tr/detay/turbe-3/llms.txt) [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) unsurları bünyesinde barındıran bir külliye niteliğindedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/04/GWWBabU0JLENt4LysdNExhk9XkSr0OpY.jpg) *Kırmızı Medrese (Cizre Ticaret ve Sanayi Odası)* ### **Tarihçe** Kırmızı Medrese’nin inşası, II. Han Şeref Bey’in (Hanşeref) Cizre’yi 1508 yılında geri almasıyla ilişkilendirilir. Çeşitli doğrulanmayan kaynaklara göre, II. Şeref, Cizre’yi Akkoyunlulardan geri almak için [dua](/tr/detay/dua-4/llms.txt) etmiş ve “*Yarabbi, ben tekrar Cizre’yi alabilsem sana bir cami inşa edeceğim”* demiştir. Bu duasının kabul edilmesi üzerine medreseyi yaptırdığı belirtilir. Cizre, 1475’te Akkoyunluların eline [geçmiş](/tr/detay/gecmis-750335/llms.txt) ve Cizre emirleri [sürgün](/tr/detay/surgun-2/llms.txt) edilmişti; ancak II. Şeref, Boti Aşireti ve [çevre](/tr/detay/cevre/llms.txt) halkının desteğiyle şehri geri almıştır. Medrese, Cizre surunun üzerine inşa edilerek surla bütünleşik bir [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt) haline gelmiştir. 1847’de Cizre Beyliği’nin ortadan kalkmasıyla medrese [harap](/tr/detay/harap/llms.txt) olmuş, ancak toplumsal hafızada önemini korumayı sürdürmüştür. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/04/jJLsqyMtmdShmvQ8KJ7cU9YsvibC4oH2.jpg) *Kırmızı Medrese (Kültür Portalı)* ### **Mimari Özellikler** Kırmızı Medrese, kuzey-güney doğrultusunda [dikdörtgen](/tr/detay/dikdortgen-748450/llms.txt) planlı (38.00 x 28.00 m) ve açık avlulu bir yapıdır. [Avlu](/tr/detay/avlu-2/llms.txt), 15.16 x 18.95 m ölçülerinde olup dört yönden revaklar ve medrese hücreleriyle çevrilidir. Tek katlı ve iki eyvanlı olan yapının giriş eyvanı [doğu](/tr/detay/dogu-751789/llms.txt) duvarının ortasında [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alır; karşısında ise batıda, öğrenci odalarının merkezinde [ana](/tr/detay/ana-751169/llms.txt) [eyvan](/tr/detay/eyvan-2/llms.txt) bulunur. Güney kanadı mescit, [baş](/tr/detay/bas-2/llms.txt) müderris odaları ve türbe olarak düzenlenmiş; diğer kanatlar ise müderris ve öğrenci odalarına ayrılmıştır. Toplamda yaklaşık 2 bin metrekarelik bir alanı kapladığı belirtilir. Medresenin mihrabı beyaz taştan yapılmış olup 2.82 x 3.78 m ölçülerindedir. Mihrabın köşegen açısı 55 [derece](/tr/detay/derece-3/llms.txt), çevresi iç bükey üçgenler ve ters U şeklinde sıralı motiflerle süslenmiştir. Mihrab boşluğu yarım [daire](/tr/detay/daire-2/llms.txt) planlıdır ve üstü basık tuğla [kubbe](/tr/detay/kubbe-2/llms.txt) ile örtülüdür. Güneybatıda yer alan [kare](/tr/detay/kare-748449/llms.txt) planlı baş müderris odası, zarif motiflerle bezelidir ve [Şeyh](/tr/detay/seyh-3/llms.txt) [Ahmed](/tr/detay/ahmed/llms.txt) El-Cezeri ile Şeyh İbrahim Sori gibi [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) isimler tarafından kullanılmıştır. Yapının güney cephesinin ortasında, ters kubbeli ve beş kenarlı bir taşıntı yapan Şeyh Ahmed El-Cezeri’nin türbesi bulunur. Türbe, içten sekizgen planlı, iki katlı bir yapıdır; alt kat gömü odası, üst kat ise ziyaret alanına sahiptir ve sivri kemerli nişlerle hareketlendirilmiştir. Medrese, ağırlıklı olarak kırmızı tuğla malzemeden inşa edilmiştir; dış cephelerin alt kesimlerinde düzgün kesme [taş](/tr/detay/tas/llms.txt), bazı bölümlerde ise moloz taş kullanılmıştır. [Batı](/tr/detay/bati-4/llms.txt) kanadı, yarım daire şeklindeki üç kuleyle desteklenmiştir. Mescit, türbe ve medrese bölümleri, kapılar ve üslup açısından birbirini tamamlayan [teknik](/tr/detay/teknik-2/llms.txt) özellikler ve bezemelerle bir bütünlük sergiler. ### **Çevresi ve Kompleks** Kırmızı Medrese, farklı dönemlere ait önemli yapıların bulunduğu bir alan içinde yer alır. Güneyinde, Hz. Nuh Tufanı’ndan sonra inşa edildiğine inanılan Hz. Nuh Türbesi ile Cizreli mucit İsmail Ebu’l İzz El-Cezeri’ye ait türbe bulunmaktadır. Daha güneyde Mîr [Abdal](/tr/detay/abdal-2/llms.txt) Medresesi ve Mem û Zîn Türbesi, güneydoğuda ise [Cizre Ulu Camii](/tr/detay/cizre-ulu-camii-752289/llms.txt) yer alır. Medresenin altında, Şeyh Ahmed El-Cezeri’nin türbesi ile Cizre emirlerine ait aile mezarlığı da mevcuttur. ### **Kültürel ve Tarihi Önemi** Kırmızı Medrese, Cizre’nin eğitim ve dini hayatında önemli bir rol oynamış, Şeyh Ahmed El-Cezeri gibi şair, [yazar](/tr/detay/yazar-749526/llms.txt) ve müfessirler ile Şeyh İbrahim Sori gibi âlimlerin yetişmesine [ev](/tr/detay/ev-2/llms.txt) sahipliği yapmıştır. Osmanlı modernleşmesi ve [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt) [ulus-devlet](/tr/detay/ulus-devlet-2/llms.txt) inşa süreci, [Kürtler](/tr/detay/kurtler-2/llms.txt) arasında medrese algısını etkilemiş; ancak Kırmızı Medrese, toplumsal hafızada kimlik, [kültür](/tr/detay/kultur-2/llms.txt) ve [tarihsel](/tr/detay/tarihsel-2/llms.txt) bağlamda önemli bir [sembol](/tr/detay/sembol-2/llms.txt) olarak varlığını sürdürmüştür. ### **Günümüzdeki Durum** Medresenin mescit ve türbe bölümleri nispeten [sağlam](/tr/detay/saglam-748210/llms.txt) kalmış, ancak medrese kısmı büyük ölçüde harap durumdadır. Kuzey ve kuzeydoğu revakları ile hücreler temel seviyesine kadar yıkılmıştır. Günümüzde mescit kısmı cami olarak kullanılmakta, türbe ise ziyarete açıktır. Etrafı [modern](/tr/detay/modern-2/llms.txt) binalarla çevrilmiş olan yapının restorasyonu, kültürel bir kazanım olarak değerlendirilmektedir. Mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne ait olan Kırmızı Medrese, Bitlis Eren Üniversitesi’ne tahsis edilmiş ve “[Araştırma](/tr/detay/arastirma-751311/llms.txt) Merkezi” olarak kullanılmak üzere planlanmıştır. ## Academic Sources and References 1. Ahi Evran Üniversitesi. “Cizre Kırmızı Medrese Bağlamında Tarih, Kimlik, Hafıza Oluşumu,” Erişim 4 Nisan 2025. https://unis.ahievran.edu.tr/yayin-detay/2\_CZSrDZS\_95/cizre-kirmizi-medrese-baglaminda-tarih-kimlik-hafiza-olusumu. 2. Cizre Kaymakamlığı. “Kırmızı Medrese,” Erişim 4 Nisan 2025. http://www.cizre.gov.tr/kirmizi-medrese. 3. Cizre Ticaret ve Sanayi Odası. “Cizre Kırmızı Medrese,” Erişim 4 Nisan 2025. https://cizretso.org/fotogaleriler/cizre-kirmizi-medrese/. 4. Kültür Portalı. “Kırmızı Medrese | Kültür Portalı,” Erişim 4 Nisan 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/sirnak/gezilecekyer/kirmizi-medrese. 5. Kültür Portalı. “Kırmızı Medrese | Kültür Portalı,” Erişim 4 Nisan 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/sirnak/gezilecekyer/kirmizi-medrese. 6. Şırnak Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi. “Tarihi Kırmızı Medrese Üniversitemize Tahsis Edildi,” Erişim 4 Nisan 2025. https://sirnakuzem.sirnak.edu.tr/tr/aktivite/tarihi-kirmizi-medrese-universitemize-tahsis-edildi/20534. 7. Şırnak İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. “Kırmızı Medrese,” Erişim 4 Nisan 2025. https://sirnak.ktb.gov.tr/TR-372121/kirmizi-medrese.html.