--- title: Kırkharman (Akpınar) Kilisesi slug: kirkharman-akpinar-kilisesi-0d0a4 url: /detay/kirkharman-akpinar-kilisesi-0d0a4 type: article language: Türkçe entity: primary: Kırkharman (Akpınar) Kilisesi type: article disambiguation: Kırkharman (Akpınar) Kilisesi: Giresun'da tarihi bir yapı. 19. yy Rum kilisesi, İpek Yolu üzerinde. Koruma altındaki önemli bir kültür mirası. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Mimari slug: mimari url: /kategori/mimari - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm tags: - kırkharman - Kırkharman Kilisesi - tarihi yapı - Giresun - İpek Yolu - Akpınar - Restorasyon author: Murat Şen created_at: 2025-07-22T14:47:39.682235+03:00 updated_at: 2025-07-29T12:46:39.643754+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/07/22/8mfiKeMscmyhRcOf8rzIP4wU1ArLifFa.jpg --- # Kırkharman (Akpınar) Kilisesi ## KURE Information Cards ![thumbs_b_c_83eded767a06e3fdeaafcd1f7ffe5221.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/07/29/hwiHJPeI44TndjXE50EPozCOkBtR1vIi.jpg) *Kırkharman Kilisesi* | Field | Value | |-------|-------| | Yapım Dönemi | 19. Yüzyıl (Yaklaşık 1850), Rum-Ortodoks Dönemi | | Koruma | Trabzon Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 03.07.2003 Tarih ve 4739 Sayılı Kararı | | Yapı(lar) | Taş Yapı,Beşik Tonoz Tavan,Üç Nefli Bazilikal Plan | | Konum | Yağlıdere,Türkiye,Giresun | ## Article Content **Kırkharman Kilisesi** veya yerel adıyla **Akpınar Kilisesi**,[ Giresun](/tr/detay/giresun-il-5/llms.txt) ili [Yağlıdere](/tr/detay/yaglidere-ilce-1fda0/llms.txt) ilçesine bağlı Akpınar Köyü sınırlarında yer alan tarihî bir yapıdır. Bu yapı, Trabzon Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu’nun 3 Temmuz 2003 tarihli ve 4739 sayılı kararı ile taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmiştir. [Kilise](/tr/detay/akdamar-ahtamar-kutsal-hac-kilisesi/llms.txt), özellikle İpek Yolu güzergâhı üzerinde yer alması nedeniyle hem stratejik hem de kültürel açıdan önemli kabul edilmektedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/07/22/bFL81tjsHeBZ5aHOFHZYzrtA7RYtuQ4C.jpg) *Kırkharman Kilisesi - (Kültür Portalı)* ### **Tarihçe** Yapının tarihi 19. yüzyıla, muhtemelen 1850 yılına dayandırılmaktadır. Rum-Ortodoks halkı tarafından inşa edildiği, ardından 1923 mübadelesinden sonra kullanılmaz hale geldiği belirtilmektedir. Mübadeleden sonra yaklaşık 96 yıl boyunca işlevsiz kalan kilise, Doğu Karadeniz bölgesinde en uzun süreli ayakta kalabilmiş tarihi dini yapılardan biri olarak dikkat çekmektedir. ### **Mimari Özellikler** Kilise, üç nefli bazilikal plan tipine sahiptir: orta nef ve yan nefler uzunlamasına düzenlenmiştir. Yapının yapımında yığma taş sistemi kullanılmış; malzeme olarak moloz taş, ince yonu taş ve kesme taş tercih edilmiştir. Tavan örtüsü, beşik tonoz formunda üç ayrı bölmeye ayrılmış olup yığma taş tekniğiyle inşa edilmiştir. İç mekân stabilitesi için ise yarım daire planlı kemerler yerleştirilmiştir. İç mekân tercihi (kiriş-yay kemerler, üçlü klozet düzeni, Ion başlıklı payeler) geleneksel mimariyi yansıtır. Yapının taşıyıcı elemanları arasında yer alan dört paye, İon tarzı sütun başlıklarıyla bezenmiş detaylarıyla dikkat çeker. Yapıda narteks bölümünün bulunmadığı, batı cephesinde dikdörtgen giriş kapısı, kapı çevresinde dikdörtgen taş söve bulunduğu ve kapı üzerinde boş niş yer aldığı kayıt altına alınmıştır. Kuzey ve güney cephelerde tek sıra dikdörtgen pencereler, batıda iki sıra pencereler ve doğuda apsis cephesinde üç açıklık yer almaktadır. Çatısı, orijinal olarak kırma çatı formundayken günümüzde betonla yenilenmiş kırma çatı biçimindedir. Giriş örtüsü kemeri ise halen ayakta durmaktadır. Kilise planı, klasik bazilika planından sapmadan yerel taş ustalığıyla yoğurulmuştur. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/07/22/sRynFdQi2c5auBHiRyxNzmn9qbKpmEdF.jpg) *Kırkharman Kilisesi - (Kültür Portalı)* ### **Kullanım ve Koruma Süreci** 1923 sonrasında işlevi tamamen sona eren kilise uzun süre hayvan barınağı olarak kullanılmıştır; yapının iç kısmında çeşitli tahribatların meydana geldiği bildirilmiştir. Yaklaşık 169 yıl boyunca restore edilmeden ayakta kalması, Doğu Karadeniz’in en dikkat çekici tarihi yapıları arasında olmasına yol açmıştır. 2016–2019 yılları arasında Giresun Valiliği Turizm Altyapı Hizmet Birliği (GİRTAB), İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ve Giresun Üniversitesi işbirliğiyle yapı koruma altına alınmış, içi temizlenmiş ve ahır/depo işlevinden çıkarılmıştır. Bu sırada Giresun Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’nden Doç. Dr. Gazanfer İltar, kilisenin tarihî bağlamı, mimari değeri ve restorasyon planları hakkında bilgi sağlamıştır. ### **Çevresel ve Demografik Bağlam** Kilisenin bulunduğu **Kırkharman yaylası**, mübadele öncesi 50 haneyi barındıran bir köyken, günümüzde yalnızca 2 hanenin sürekli yaşadığı bir mozaik alan haline gelmiştir; yaz aylarında kısmen daha fazla kişi bu yaylada bulunabilmektedir. Mübadeleden sonra köy boşalmıştır. ### **Turizm ve Geleceğe Yönelik Planlar** [Kırkharman Kilisesi](/tr/detay/kirkharman-akpinar-kilisesi-98f0e/llms.txt), yalnızca mimari yapısı açısından değil İpek Yolu üzerinde yer alması nedeniyle de kültür turizmi açısından stratejik öneme sahiptir. Restore edilerek kültür turizmine katkı sunması hedeflenmektedir. Ayrıca kilise çevresindeki yaz-kış yaşanan nüfus hareketliliği ve coğrafi konumu, turizm beklentilerini şekillendirmektedir. ### **Kültürel ve Tarihî Önemi** Kırkharman Kilisesi, Giresun bölgesindeki Rum-Ortodoks varlığının somut izlerini taşıyan nadir yapısal örneklerden biridir. Özellikle 1850 civarında inşa edilmesi ve mübadele sonrası işlevsiz hale gelmesi, tarihsel bir kırılma noktası olarak değerlendirilebilir. 169 yıllık süre boyunca ayakta kalabilmesi, mimari sağlamlık ve yerel toplulukların yapıya müdahale eksikliğine bağlanabilir. ## Academic Sources and References 1. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. “Yağlıdere Akpınar Kırkharman Kilisesi.” Kültür Portalı. Erişim 29 Temmuz 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/giresun/gezilecekyer/yaglidere-akpinar-kirkharman--kilisesiKaradeniz Kültür Envanteri. “Kırkharman Kilisesi – Doğu Karadeniz Kültür Envanteri.” Giresun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. Erişim 29 Temmuz 2025. https://karadeniz.gov.tr/kirkharman-kilisesiAnadolu Ajansı. “Definecilere Geçit Verilmeyince Kilise Ayakta Kaldı.” aa.com.tr, 19 Kasım 2016. Erişim 29 Temmuz 2025. https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/definecilere-gecit-verilmeyince-kilise-ayakta-kaldi/688945 ## Related Articles - [El Nazar Kilisesi](//detay/el-nazar-kilisesi-22466/llms.txt) - [Aya Elenia Kilisesi](//detay/aya-elenia-kilisesi-1cd58/llms.txt) - [St. Pavlus (Mor Petrus-Yuhanna) Kilisesi](//detay/st-pavlus-mor-petrus-yuhanna-kilisesi-9c2ab/llms.txt) - [Adır Kilisesi](//detay/adir-kilisesi-1e4d3/llms.txt)