--- title: Kerkük Zindanı Türküsü slug: kerkuk-zindani-turkusu-5de89 url: /detay/kerkuk-zindani-turkusu-5de89 type: article language: Türkçe entity: primary: Kerkük Zindanı Türküsü type: article categories: - name: Müzik slug: muzik url: /kategori/muzik - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - Kerkük Zindanı - Kerkük Katliamı - Cem Karaca - Kerkük author: Elif Laçin created_at: 2026-03-29T02:31:09.548825+03:00 updated_at: 2026-04-18T16:25:19.961184+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/03/28/OVfo6xAGJWusrZPequXuTMURF8ggZWhh.jpg --- # Kerkük Zindanı Türküsü ## KURE Information Cards ![New folder_2025 Temmuz_02_20250702_2_69782876_114713864.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/03/29/7H5xpfiUpbeElHU8HLbmLxvTRhQf7Qak.jpg) *Kerkük Zindanı Türküsü* | Field | Value | |-------|-------| | Ses Genişliği | 9 Ses | | Karar Sesi | La | | Makamsal Dizi | Kürdi | | Yöre | Kerkük | | Söz Yazarı | Fahrettin Ergeç | | Repertuvar Numarası | 522 | ## Article Content **Kerkük Zindanı**, [Irak Türklerinin](/tr/detay/irak-2/llms.txt) yakın tarihindeki olaylardan biri olan **14 Temmuz 1959 Kerkük Katliamı**'nın toplumsal hafızadaki yansıması olarak kabul edilen bir [türküdür](/tr/detay/turku-3/llms.txt). Eser, hem tarihsel bir tanıklık hem de Türk halk müziğinin modern yorumlarıyla geniş kitlelere ulaşmış kültürel bir simge niteliğindedir. ### Tarihsel Arka Plan: 14 Temmuz 1959 Kerkük Katliamı Irak'ta cumhuriyetin ilan edilmesinin birinci yıl dönümü kutlamaları, [Kerkük](/tr/detay/kerkuk-2/llms.txt)’te etnik ve ideolojik gerilimlerin çatışmaya dönüştüğü bir kırılma noktası olmuştur. 14 Temmuz 1959 günü komünist ve Kürt gruplardan oluşan kortej ile kendi kutlamalarını yapan Türkler arasında Hassa Suyu bölgesinde gerginlik yaşanmıştır. Ardından ellerinde **urganlar** taşıyan yaklaşık **60 kişilik** Kürt milis grup bölgeye gelmiştir.[^1] Kortej, Türklere ait **14 Temmuz Kahvehanesi** önüne ulaştığında taraflar arasında tartışma çıkmış; bilinmeyen bir yerden açılan ateşten sonra askerler ve HDG mensupları silahlarına sarılmıştır. Olaylarda çok sayıda Türk öldürülmüş, **cesetlerin caddelerde sürüklendiği** ve Türklere ait 70 iş yerinin yağmalandığı aktarılmıştır.[^2] Aynı sırada bazı silahlı gruplar karakollara yönelerek silah ele geçirmiş, ardından “Türkler Kürt kardeşlerimizi katletti” şeklindeki **kışkırtıcı söylemlerle **Türklerin yoğun yaşadığı bölgelere doğru harekete geçmiştir. [^3] **15 Temmuz’da** olaylar daha da ağırlaşmıştır. Güvenliği sağlamak için şehre giren bazı askerî birlikler, Kale yönünden ateş açıldığı iddiasıyla Türk yerleşimlerini ve Türklere ait bazı yapıları bombalamışlardır. Tümen komutanlığı kapısına sığınan kişiler katledilmek üzere sürüklenerek götürülmüşlerdir.[^4] Tanıklıklarda bazı kişilerin **öldürüldükten sonra teşhir edildiği**, bazılarının ise **diri diri gömülerek öldürüldüğü** anlatılmaktadır.[^5] Ayrıca özellikle Türk toplumunun **önde gelen** isimlerinin hedef alınması, olayın yalnızca can kaybı doğuran bir saldırı değil; aynı zamanda korku salmayı ve toplumsal hafızada derin iz bırakmayı amaçlayan bir toplu şiddet hareketi olduğunu göstermektedir. Ölü sayısına ilişkin farklı rakamlar bulunmaktadır. Resmî kayıtlarda **32 kişinin öldüğü** belirtilirken, bazı anlatımlarda bu sayının **daha yüksek** olduğu ayrıca **yaklaşık 50 Türk seçkinin (bazıları diri diri gömülmüştür) de hayatını kaybettiği** ileri sürülmektedir. Ayrıca kaybolan ya da **toplu gömüldüğü** düşünülen kişilerden de söz edilmektedir.[^6] Bu nedenle 14 Temmuz 1959 olayları, Kerkük Türkmenlerinin hafızasında yalnızca bir çatışma değil; **katliam, kayıp ve toplumsal yıkım** olarak yer etmiştir. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=Rl5sko9sUjg) *Kerkük Zindanı (Cem Karaca Koleksiyonu)* ### **Türkünün Yazılışı ve Ortaya Çıkışı** Türkünün söz yazarı **Fahrettin Ergeç**, katliamdan sonra Türkiye’ye göç etmek zorunda kalmış ve yaşadığı acıları “**Kerkük Zindanı**” adlı şiirinde dile getirmiştir. Bu şiir daha sonra türküye dönüşmüş, Irak Türkmenlerinin kimlik mücadelesinin sembollerinden biri haline gelmiştir. Uzun süre yasaklı kalan eser, Türkiye’de kamuoyuna ancak **Cem Karaca’nın 1999 yılındaki yorumuyla** ulaşabilmiş ve geniş kitlelerce tanınmıştır.[^7] ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/03/29/0r6lNumkZTbCTIghYg2IcyMUC6518H4y.png) *Kerkük Zindanı (Repertükül)* ### Kerkük Zindanı > *Kerkük'ün zindanına attılar meni* > *Mazlumlar sürüsüne kattılar meni* > *Bir yanımı dağladılar ateşle annem* > *Ne suçum ne günahım yaktılar meni* > *Türkmen obalarından göçen anneler* > *Ne yuvaları kalmış ne de haneler* > *Gök kubbeyi sarsar mazlum feryadım* > *Elbette bir gün güler bize de seneler*[^8] ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/03/29/PPRLj755JKvjJkHJcxUPmkHhjPotXC3l.png) *Kerkük Zindanı (Repertükül)* ### Biçimsel ve Müzikal Özellikleri Eserin **repertuvar numarası 522**’dir. Söz yazarı **Fahrettin Ergeç'tir.** Türkü, **Kürdî makamsal dizi** içerisinde yer almaktadır. **Karar sesi** ve **bitiş sesi La**’dır. **Usûlü 2/4** olarak belirtilmiştir. Eserin **en pes sesi Sol**, **en tiz sesi La** olup **ses genişliği 9 ses** olarak kaydedilmiştir. ### Kültürel Önemi Türkü, Irak Türklerinin tarihsel travmalarını ve kimlik mücadelesini müzikal bir hafıza olarak taşımaktadır. Aynı zamanda Türkiye’de halk müziği ve protest müzik geleneği içinde, zulme karşı direnişin sesi olarak önem kazanmıştır. [Cem Karaca](/tr/detay/cem-karaca-2/llms.txt)’nın yorumuyla türkü, halk edebiyatı unsurları ve Anadolu rock tavrı ile birleşmiş, hem tarihsel bir belge hem de sanatsal bir ifade aracı haline gelmiştir. ## Academic Sources and References 1. Anadolu Ajansı. "Kerkük’e bağlı Altunköprü nahiyesindeki Türkmenler, yerel yönetimin 'dışlayıcı politikalarını' protesto etti." 3 Temmuz 2025. Erişim tarihi 29 Mart 2026.https://www.aa.com.tr/tr/dunya/kerkuk-e-bagli-altunkopru-nahiyesindeki-turkmenler-yerel-yonetimin-dislayici-politikalarini-protesto-etti/3620352. 2. Cem Karaca Koleksiyonu. “Kerkük Zindanı (1999) - Cem Karaca.” YouTube, 30 Ekim 2023. Erişim tarihi 29 Mart 2026.https://www.youtube.com/watch?v=Rl5sko9sUjg. 3. Delen, Mahmut. "Cem Karaca Şarkılarında Türk Halk Edebiyatı Unsurları." Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (SKAD) 10, no. 20 (2024): 50-60. Erişim tarihi 29 Mart 2026.https://dergipark.org.tr/tr/pub/skad/article/1452587. 4. Pamukçu, Gökhan. "Kerkük’te Etnik Çatışmanın Kökenleri ve 14 Temmuz 1959 Kerkük Katliamı." Bilge Strateji 11, no. 20 (2019): 93-116. Erişim tarihi 29 Mart 2026.https://dergipark.org.tr/tr/pub/bs/article/751663. 5. Repertükül. "Kerküğün Zindanına Attılar Meni." Erişim tarihi 29 Mart 2026.https://www.repertukul.com/KERKUGUN-ZINDANINA-ATTILAR-MENI-522. 6. Yasir, Mustafa. "Kerkük’ün tarih boyunca yaşadığı zulüm ve türkülerle hayatta kalma hikayesi." GZT. 30 Eylül 2021. Erişim tarihi 29 Mart 2026.https://www.gzt.com/kultur/kerkukun-tarih-boyunca-yasadigi-zulum-ve-turkulerle-hayatta-kalma-hikayesi-3388971. ## Citations [^1]: Gökhan Pamukçu, "Kerkük’te Etnik Çatışmanın Kökenleri ve 14 Temmuz 1959 Kerkük Katliamı," Bilge Strateji 11, no. 20 (2019): 109, erişim tarihi 29 Mart 2026,https://dergipark.org.tr/tr/pub/bs/article/751663. [^2]: Gökhan Pamukçu, "Kerkük’te Etnik Çatışmanın Kökenleri ve 14 Temmuz 1959 Kerkük Katliamı," Bilge Strateji 11, no. 20 (2019): 109, erişim tarihi 29 Mart 2026,https://dergipark.org.tr/tr/pub/bs/article/751663. [^3]: Gökhan Pamukçu, "Kerkük’te Etnik Çatışmanın Kökenleri ve 14 Temmuz 1959 Kerkük Katliamı," Bilge Strateji 11, no. 20 (2019): 109, erişim tarihi 29 Mart 2026,https://dergipark.org.tr/tr/pub/bs/article/751663. [^4]: Gökhan Pamukçu, "Kerkük’te Etnik Çatışmanın Kökenleri ve 14 Temmuz 1959 Kerkük Katliamı," Bilge Strateji 11, no. 20 (2019): 109, erişim tarihi 29 Mart 2026,https://dergipark.org.tr/tr/pub/bs/article/751663. [^5]: Gökhan Pamukçu, "Kerkük’te Etnik Çatışmanın Kökenleri ve 14 Temmuz 1959 Kerkük Katliamı," Bilge Strateji 11, no. 20 (2019): 110, erişim tarihi 29 Mart 2026,https://dergipark.org.tr/tr/pub/bs/article/751663. [^6]: Gökhan Pamukçu, "Kerkük’te Etnik Çatışmanın Kökenleri ve 14 Temmuz 1959 Kerkük Katliamı," Bilge Strateji 11, no. 20 (2019): 110, erişim tarihi 29 Mart 2026,https://dergipark.org.tr/tr/pub/bs/article/751663. [^7]: Mustafa Yasir, "Kerkük’ün tarih boyunca yaşadığı zulüm ve türkülerle hayatta kalma hikayesi," GZT, 30 Eylül 2021, erişim tarihi 29 Mart 2026,https://www.gzt.com/kultur/kerkukun-tarih-boyunca-yasadigi-zulum-ve-turkulerle-hayatta-kalma-hikayesi-3388971. [^8]: Repertükül, "Kerküğün Zindanına Attılar Meni," erişim tarihi 29 Mart 2026,https://www.repertukul.com/KERKUGUN-ZINDANINA-ATTILAR-MENI-522.