--- title: Kemah Doğal Kaynak Tuzu slug: kemah-dogal-kaynak-tuzu-c6070 url: /detay/kemah-dogal-kaynak-tuzu-c6070 type: article language: Türkçe entity: primary: Kemah Doğal Kaynak Tuzu type: article disambiguation: Kemah Doğal Kaynak Tuzu: Munzur Dağları'ndan gelen, geleneksel yöntemlerle üretilen, doğal ve lezzetli tuz. categories: - name: Gastronomi slug: gastronomi url: /kategori/gastronomi - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur tags: - Kemah Doğal Kaynak Tuzu - Doğal Kaynak Tuzu - Erzincan - Tuz author: Sabiha Meyra Şahinler created_at: 2025-07-17T23:59:36.884231+03:00 updated_at: 2025-07-20T16:58:37.837937+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/07/17/xVncK56TZiusId8kQcc2qxG8dhyAl80l.jpeg --- # Kemah Doğal Kaynak Tuzu ## KURE Information Cards ![a8d73814-4750-4654-8575-8d30eb9c417d (2).jpeg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/07/20/C5nKW8BYC2aNKo1QNoRIesG5tDFzQUvQ.jpeg) *Kemah Doğal Kaynak Tuzu* | Field | Value | |-------|-------| | Tescil Numarası(Metin) | 880 | | Coğrafi Sınır(lar) | Erzincan ili Kemah ilçesi | | Coğrafi İşaret Türü(leri) | Menşe adı | | Başvuru Yapan/Tescil Ettiren(ler) | Kemah İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü | | Tescil Ettirenin Adresi | Çarşı Mahallesi Kemal Cantürk Cad. 2. Sok. No:34 Kemah ERZİNCAN | | Coğrafi İşaretin Adı | Kemah Doğal Kaynak Tuzu | | Başvuru Tarihi(Metin) | 18.01.2021 | | Başvuru No | C2021/019 | | Tescil Tarihi(Metin) | 03.09.2021 | | Ürün / Ürün Grubu(ları) | Kaynak tuzu / Yiyecekler için çeşni/lezzet vericiler,soslar ve tuz | ## Article Content Kemah doğal kaynak tuzu, Erzincan’ın Kemah ilçesinde, Munzur Dağları’nın jeolojik yapısından kaynaklanan doğal kaynak sularının buharlaştırılmasıyla elde edilen, menşe adıyla tescillenmiş bir [tuz](/tr/detay/sodyum-klorur-nacl-df38c/llms.txt) türüdür. Yer altı sularının [kaya tuzu](/tr/detay/cankiri-rock-salt-b56a2/llms.txt) yataklarından geçerek yüzeye çıkmasıyla oluşan bu tuzlu su, doğal koşullarda (güneş ışığı ve rüzgâr etkisiyle) kristalize edilerek üretime dönüştürülür.  ### **Köken** Kemah doğal kaynak tuzu, Erzincan ili Kemah ilçesinde Munzur Dağları’nın jeolojik yapısından kaynaklanan doğal tuzlu su kaynaklarının değerlendirilmesiyle elde edilen bir kaynak tuzudur. Bu ürün, menşe adıyla tescillenmiş olup, üretim bölgesine özgü doğal koşullarda geleneksel yöntemlerle üretilmektedir. Coğrafi sınır olarak yalnızca Erzincan’ın Kemah ilçesi esas alınmıştır. ### **Jeolojik ve Ekolojik Özellikler** Kemah doğal kaynak tuzu, Munzur Dağları’nda jipsli araziler üzerinde yer alan Kemah formasyonu içinde bulunan [kaya tuzu](/tr/detay/cankiri-kaya-tuzu-58cb8/llms.txt) yataklarından kaynaklanan tuzlu suların buharlaştırılması yoluyla üretilmektedir. Kaya tuzlarının yer altı sularıyla teması sonucu oluşan tuzlu suyun yüzeye çıkması ve ardından güneş enerjisi ile buharlaştırılması, tuzun oluşum sürecini belirleyen temel etkenlerdendir. Bölge, kuzeyde Karadağ ve güneyde kalker formasyonlu Munzur Dağları ile çevrili olup bu da nemli hava kütlelerinin geçişini engelleyerek buharlaşma koşullarını güçlendirmekte ve kristalizasyon sürecini desteklemektedir. Kurak dönemlerdeki düşük yağış oranı ve yüksek sıcaklık değerleri, buharlaşmayı artırmakta ve üretimin verimini yükseltmektedir. ### **Ürünün Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri** Kemah doğal kaynak tuzu, amorf kristalize yapıda olup, fiziksel olarak kübik kristal formlarda oluşur. Kolayca ufalanabilir, ağızda hızlıca eriyebilir bir yapıya sahiptir. Tat olarak dil yakıcı özelliktedir ve kokusuzdur. Renk ve görünüm bakımından parlaklık gösterir. Kimyasal bileşimi yaklaşık %40 sodyum (Na) ve %60 klor (Cl) içermekte, nem oranı ise %1,6 ile %2,3 arasında değişmektedir. Özgül ağırlığı 2,1-2,35 gr/cm³ arasında ölçülürken sertliği 2,5 mg/l düzeyindedir. Tuzun tuzluluk oranı (bomemetre derecesi), kaynağın debisine bağlı olarak %14 ila %24 arasında değişkenlik göstermektedir. ### **Üretim Süreci** Kemah doğal kaynak tuzunun üretimi, kimyasal katkı maddesi kullanılmadan, geleneksel yöntemlerle gerçekleştirilir. Yeryüzüne çıkan tuzlu su önce derecelendirme (konsantrasyon) havuzlarına alınır. Bu havuzlarda tuzluluk oranı kademeli olarak %28’den %36’ya kadar çıkarılır. Bu aşamada ağır metaller gibi olası kirleticiler çökeltilerek ayrıştırılır. Ardından, doğal kilden ve taşlardan yapılmış kristalizasyon havuzlarına alınan tuzlu su, güneş ışığı ve rüzgâr etkisiyle buharlaştırılır. Buharlaşma süreci sonucunda suyun yüzeyinde oluşmaya başlayan kübik tuz kristalleri, büyüdükçe dibe çöker. Havuzun tabanına çöken tuzlar kenarlara alınarak kurutulmaya bırakılır. Dinlendirme sürecinde tuzun nem oranı yaklaşık %2’ye düşürülür. Nihai ürün 1 mm³ ile 18 mm³ büyüklüğündeki kristallerden oluşur ve herhangi bir öğütme işlemine tabi tutulmadan 5 kg, 10 kg ve 20 kg’lık paketler hâlinde sunulur. Ürün, nem oranı en az %5 olan depo koşullarında muhafaza edilir. ### **Bulaşan Değerleri** Kemah doğal kaynak tuzu, katkı maddesi içermemektedir. Üründe bulunan bazı ağır metal kalıntılarına dair sınır değerler aşağıdaki gibidir: - Arsenik: 0,005 - 0,01 mg/kg - Bakır: 0,01 - 0,02 mg/kg - Kurşun: 0,1 - 0,19 mg/kg - Kadmiyum: 0,003 - 0,01 mg/kg - Cıva: 0,001 - 0,005 mg/kg Bu değerler, ürünün kontrollü koşullarda üretildiğini ve sağlık açısından uygunluk kriterlerine göre denetlendiğini göstermektedir. ### **Kullanım Alanları** Kemah doğal kaynak tuzu, özellikle gıda sektöründe, başta [peynir üretimi](/tr/detay/gaziantep-peyniri-antep-peyniri-antep-sikma-peynir/llms.txt) olmak üzere çeşitli gıda işleme süreçlerinde tercih edilmektedir. Kolay çözünebilen ve yoğun tat profiline sahip olması, ürünün mutfak kullanımı açısından önemini artırmaktadır. ### **Denetim ve Kontrol Mekanizması** Kemah doğal kaynak tuzunun üretimi ve pazarlanması, [Kemah İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü](/tr/detay/kemah-natural-resource-salt-39879/llms.txt) koordinatörlüğünde oluşturulan dört kişilik bir denetim kurulu tarafından izlenmektedir. Bu kurul, Kemah İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Binali Yıldırım Üniversitesi Kemah Meslek Yüksekokulu, Kemah Belediyesi ve Kemah Orman İşletme Şefliği temsilcilerinden oluşmaktadır. Denetimler yılda en az bir kez, özellikle mayıs-ekim döneminde, ihtiyaç duyulması hâlinde ise yılın herhangi bir zamanında yapılmaktadır. Denetim kriterleri arasında; kaynak suyun tuzluluk oranı, üretim yöntemi, fiziksel nitelikler, bulaşan seviyeleri, ambalajlama koşulları ve menşe adı ibaresinin uygun kullanımı gibi unsurlar yer alır. ### **Ambalaj ve İşaretleme** Kemah Doğal Kaynak Tuzu, “menşe adı” tescilinin bir gereği olarak, ürün ambalajı üzerinde "Kemah Doğal Kaynak Tuzu" ibaresi ile birlikte menşe adı amblemiyle sunulur. Ambalaj üzerine yerleştirmenin mümkün olmadığı durumlarda bu işaretlemeler, üretim alanında görünür bir şekilde bulundurulmak zorundadır. ## Academic Sources and References 1. Türk Patent ve Marka Kurumu. “Kemah Doğal Kaynak Tuzu.” Türk Patent ve Marka Kurumu. Erişim 20 Temmuz 2025. https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/3303Türk Patent ve Marka Kurumu. Kemah Doğal Kaynak Tuzu. Türk Patent ve Marka Kurumu. Erişim 20 Temmuz 2025. https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/c6fdb3b2-6a79-4325-adb7-3688e07f3cc3.pdf ## Related Articles - [Mardin Bulguru](//detay/mardin-bulguru-8ed84/llms.txt) - [Mardin Firkiye](//detay/mardin-firkiye-d36a3/llms.txt) - [Mardin Harire ](//detay/mardin-harire-d5370/llms.txt) - [Mardin Kebabı ](//detay/mardin-kebabi-b32a4/llms.txt) - [Mardin Kibe ](//detay/mardin-kibe-6ec44/llms.txt) - [Mardin Kiliçesi / Mardin Kiliçe Çöreği](//detay/mardin-kilicesi-mardin-kilice-coregi-0fe90/llms.txt) - [Mardin Sembusek ](//detay/mardin-sembusek-e81d3/llms.txt) - [Mardin Taşı](//detay/mardin-tasi-e6a88/llms.txt) - [Mardin İkbebet](//detay/mardin-ikbebet-1e2c9/llms.txt) - [Mardin İncasiyye ](//detay/mardin-incasiyye-12973/llms.txt)