--- title: Kazakistan Cumhuriyet Günü slug: kazakistan-cumhuriyet-gunu-6e68c url: /detay/kazakistan-cumhuriyet-gunu-6e68c type: article language: Türkçe entity: primary: Kazakistan Cumhuriyet Günü type: article categories: - name: Siyaset Ve Uluslararası İlişkiler slug: siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler url: /kategori/siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - Cumhuriyet Günü - Alaş Orda - Kazakistan author: Duygu Şahinler created_at: 2025-10-24T15:18:39.841715+03:00 updated_at: 2025-10-25T07:57:37.067000+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/10/24/oKbS4qKmkgtSVpLPBmXkPmE1uI5aFb5c.png --- # Kazakistan Cumhuriyet Günü ## KURE Information Cards ![ChatGPT Image 24 Eki 2025 15_15_34.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/10/24/xk7mihVXbRurBVEahIz23rXZ5O8ASk86.png) *Kazakistan Cumhuriyet Günü(Yapay Zeka ile Oluşturulmuştur)* | Field | Value | |-------|-------| | Dayanak | 25 Ekim 1990'da Kabul Edilen Egemenlik Deklarasyonu | | Kutlama Günü | 25 Ekim | | Nitelik | Ulusal bayram | ## Article Content **Kazakistan Cumhuriyet Günü (Қазақстан Республика күні)** ülkede egemenliğin sembolü olan ulusal bir bayramdır ve her yıl **25 Ekim**’de kutlanır. Bugünün tarihi, **25 Ekim 1990**’da Kazak Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nden bağımsız Kazakistan Cumhuriyeti’ne dönüşüm sürecini başlatan **“Egemenlik Deklarasyonu”nun kabul edilmesi**ne dayanır; bu tarih ülkede **resmî bayram statüsünde** anılmaktadır. Deklarasyonda, 1995 Anayasası’nın 1. maddesine göre Kazakistan’ın demokratik, laik, hukuk devleti ve sosyal devlet olduğu; insanın yaşamı, hak ve özgürlüklerinin de en yüksek değer sayıldığı vurgulanır. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=HPoKGmfmjfI) [Kazakistan'da Resmî Cumhuriyet Günü Kutlaması, 24 Ekim 2025 (Телеканал Астана / Astana TV)](https://www.youtube.com/watch?v=HPoKGmfmjfI) ### **Hukuki Dayanak ve Statü Değişimleri** **25 Ekim 1990**: Kazak Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti,** Devlet Egemenliği Bildirgesini **kabul etti. Bildirge; Kazakistan’ın toprakları, vatandaşlığı, devlet bütçesi, uluslararası ilişkilerde bağımsızlığı ve devlet sembollerini teyit ederek egemenliği ilan etti. Egemenlik ve toprak bütünlüğü siyasi, hukuki ve ekonomik bakımdan vurgulandı. **18 Ekim 1995**: 5 yıl sonra Cumhurbaşkanı kararnamesiyle 25 Ekim, Cumhuriyet Günü ilan edildi. **22 Nisan 2009**: Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev’in kararnamesiyle Cumhuriyet Günü kutlamaları durduruldu. **29 Eylül 2022**: Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in kararıyla Cumhuriyet Günü yeniden ulusal bayram statüsüne kavuştu. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=C_uZwsv1ATA) [Kazakistan Cumhuriyet Günü Tanıtım Videosu (Kazislam)](https://www.youtube.com/watch?v=C_uZwsv1ATA) ### [Alaş Orda Hareketi](/tr/detay/alas-orda-hareketi-e6ef2/llms.txt)**'nin Kazakistan'ın Bağımsızlığıyla Olan İlişkisi** XX. yüzyılın başındaki Alaş hareketi, Kazak halkının yüzyıllar boyunca taşıdığı bağımsızlık ülküsüne siyasi ve fikri bir çerçeve kazandırdı. Bu fikirler, ilerleyen süreçte Kazak Cumhuriyeti’nin kurulmasıyla somut bir devlet düzenine dönüştü. Bu nedenle Cumhuriyet Günü, Alaş aydınlarının yürüttüğü özgürlük mücadelesinin tarihî devamlılığını ve onların fikri mirasının kalıcılığını görünür kılan bir gündür. Alaş fikri, Kazak toplumunun siyasi, kültürel ve ulusal yenilenmesinin merkezine yerleşmiş bir millî kurtuluş tasavvurudur. Nihai hedefi, kendi kendini yönetebilen bağımsız bir devlet kurmaktı. Bu, Kazak halkının egemenliği fiilen kendi eline alma yönündeki ilk ortak ve örgütlü girişimlerden birini temsil ediyordu. **Alihan Bökeyhan,** **Ahmet Baytursınov ve** **Mirjakıp Dulatov** başta olmak üzere Alaş aydınları, Avrupa’daki aydınlanma ve demokratik ilkelerden beslenerek ulusal devletin siyasi ve hukuki temellerini oluşturdular. 1917’de Orenburg’da toplanan Birinci ve İkinci Kazak Kurultayları, Alaş düşüncesinin kurumsal çerçevesini belirleyen dönüm noktaları oldular. Alaş kadrolarının “cumhuriyet” anlayışı, halk egemenliği ve kamusal sorumluluk temeline dayalı bir yönetim modeliydi. Bu yaklaşım, günümüz Kazakistan Cumhuriyeti’nin anayasal düzeninde de yansımasını buldu. 1995 Anayasası’nın 1. maddesi, Kazakistan’ı “demokratik, laik, hukuk devleti ve sosyal devlet” olarak tanımladı ve insanı, onun yaşamını, hak ve özgürlüklerini en üstün değer saydı.[^1]  25 Ekim 1990’da Devlet Egemenliği Deklarasyonunun kabulü, 1991’de bağımsızlığın ilanına giden yolda ilk hukuki eşik olarak görüldü. Bu bakımdan 25 Ekim Cumhuriyet Günü, modern ulusal devletin başlangıç noktası kabul edildi. ### **Kutlamalar ve Resmî Törenler** 25 Ekim Cumhuriyet Günü, Kazakistan genelinde bayraklarla donatılan caddeler, resmî törenler ve kutlama programlarıyla idrak edilmektedir. 25 Ekim 2024’te başkent Astana’daki Akorda’da geleneksel “ülke bayrağını göndere çekme” töreni yapılmıştır. Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev törene katılmış ve millî marş okunmuştur. Tokayev, “*Bu bayram, Kazakistan’ın egemenliğinin ve çok asırlık devletçiliğimizin yeniden canlanışının simgesidir.*” diyerek halkı tebrik etmiştir. Aynı gün ülke genelinde kutlamalar yapılmış, Astana’da havai fişek gösterisi ile kutlamalar sona ermiştir.[^2]  2025 yılında Cumhuriyet Günü arifesinde Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev'in kararıyla, ülkenin sosyoekonomik, kültürel ve manevi gelişimine önemli katkılarda bulunan, halklar arasındaki dostluk ve iş birliğini pekiştiren ve aktif kamu hizmeti yapan çok sayıda vatandaşa devlet ödülleri verilmiştir.[^3] ## Academic Sources and References 1. BAQ KZ. "Республика күні қарсаңында Тоқаев 138 еңбек әулеті өкілдерін марапаттады." Son Erişim: 24.10.2025. https://baq.kz/respublika-kuni-qarsanynda-toqaev-138-enbek-auleti-okilderin-marapattady-200024028/Қазақстан тарихы. "Алаш идеясы және Республика күні: тарихи-идеялық үндестік." Son Erişim: 24.10.2025. https://e-history.kz/kz/news/show/50000796Kazislam Youtube Kanalı. "Республика күні құтты болсын!" Son Erişim: 24.10.2025. https://www.youtube.com/watch?v=C\_uZwsv1ATAТелеканал Астана / Astana TV Youtube Kanalı. "Республика күні. Ұлттық мереке қарсаңында Президент үздіктерді марапаттады." Son Erişim: 24.10.2025. https://www.youtube.com/watch?v=HPoKGmfmjfITRT Avaz. "Kazakistan’da 25 Ekim Cumhuriyet Bayramı kutlanıyor." Son Erişim: 24.20.2025. https://www.trtavaz.com.tr/haber/tur/turkistandan/kazakistan-da-25-ekim-cumhuriyet-bayrami-kutlaniyor/671b8cb6593278c664565a6e ## Citations [^1]: Қазақстан тарихы. "Алаш идеясы және Республика күні: тарихи-идеялық үндестік." Son Erişim: 24.10.2025. https://e-history.kz/kz/news/show/50000796 [^2]: TRT Avaz. "Kazakistan’da 25 Ekim Cumhuriyet Bayramı kutlanıyor." Son Erişim: 24.20.2025. https://www.trtavaz.com.tr/haber/tur/turkistandan/kazakistan-da-25-ekim-cumhuriyet-bayrami-kutlaniyor/671b8cb6593278c664565a6e [^3]: BAQ KZ. "Республика күні қарсаңында Тоқаев 138 еңбек әулеті өкілдерін марапаттады." Son Erişim: 24.10.2025. https://baq.kz/respublika-kuni-qarsanynda-toqaev-138-enbek-auleti-okilderin-marapattady-200024028/ ## Related Articles - [Alaş Orda Hareketi](//detay/alas-orda-hareketi-e6ef2/llms.txt) - [Kazakistan Millî Marşı](//detay/kazakistan-milli-marsi-9b5f5/llms.txt)