--- title: Kasımiye Medresesi slug: kasimiye-medresesi-11083 url: /detay/kasimiye-medresesi-11083 type: article language: Türkçe entity: primary: Kasımiye Medresesi type: article disambiguation: Mardin'deki Kasımiye Medresesi: Artuklu mimarisinin nadide örneği, tarihi medrese, gezilecek yer. categories: - name: Mimari slug: mimari url: /kategori/mimari - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm tags: - SelçukluMimarisi - AnadoluMimarlığı - MardinTarihi - KasımiyeMedresesi - ArtukluMimarisi - camii - medrese - Mardin - OsmanlıMirası author: Muhammed Samed Acar created_at: 2025-04-06T01:24:43.444727+03:00 updated_at: 2025-04-17T10:01:06.531804+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/05/z3XRXw99JkivRnfBgS9RohD8nrJGCbmJ.jpg --- # Kasımiye Medresesi ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Kasımiye Medresesi ![medrese1.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/05/QF8M5LmY2xt1PZdEK4Trx60sPfb34zhm.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Malzeme(ler) | Düzgün kesme taş ve tuğla | | Konum | Mardin/Türkiye (Şehir merkezinin güneybatısı) | | Yapılışı | Tamamlanış: Akkoyunlu Dönemi (1457–1502),Başlangıç: Artuklu Dönemi (13. yüzyıl) | | Önem | Mardin’de taş işçiliğinin örneklerinden; Artuklu ve Akkoyunlu mimarisini yansıtan anıtsal bir yapı. | | Tahmini İnşa Tarihi | 1469 (inşa kitabesi bulunmamaktadır) | | Plan(lar) | Açık avlulu,tek eyvanlı medrese,iki katlı | | Tür(ler) | Açık medrese,külliye (cami ve türbe ile birlikte),tek eyvanlı,iki katlı | ## Article Content **Kasımiye Medresesi**, [Mardin](/tr/detay/mardin-il-4/llms.txt) il merkezinin güneybatısında, Mezopotamya Ovası’na hâkim bir konumda [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan, günümüze kadar ayakta kalabilen tarihi bir [medrese](/tr/detay/medrese/llms.txt)dir. Yapımına [Artuklu](/tr/detay/artuklular/llms.txt) Dönemi’nde (13. yüzyıl) başlanmış, ancak [Timur](/tr/detay/timur-2/llms.txt) yönetimindeki [Moğol](/tr/detay/mogollar-2/llms.txt) akınları nedeniyle inşası yarım kalmıştır. [Medrese](/tr/detay/medrese/llms.txt), 15. yüzyılın sonlarında [Akkoyunlu ](/tr/detay/akkoyunlular-2/llms.txt)Hükümdarı Cihangiroğlu [Kasım](/tr/detay/kasim-748438/llms.txt) Padişah ([Sultan](/tr/detay/sultan-2/llms.txt) Kasım) döneminde, 1457-1502 yılları arasında tamamlanmıştır. Kesin bir inşa tarihi bilinmemekle [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt), 1469 yılına tarihlenmektedir ve bu nedenle Sultan Kasım’ın adıyla anılmaktadır. [Medrese](/tr/detay/medrese/llms.txt)de inşa kitabesi bulunmaması nedeniyle tarihi bilgilerde bazı belirsizlikler taşımaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/05/QaNyKEvTkGlYwndVT71eyhDqsnocA9CJ.jpg) *Kasımiye Medresesi (T.C. Mardin Artuklu Üniversitesi)* ### **Mimari Özellikler** **Kasımiye Medresesi**, açık [medrese](/tr/detay/medrese/llms.txt) tipinde, tek bir [avlu](/tr/detay/avlu-2/llms.txt) etrafında düzenlenmiş, iki katlı ve tek [eyvan](/tr/detay/eyvan-sozluk/llms.txt)lı bir yapıdır. İki teras [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt) inşa edilmiş olup düzgün kesme [taş](/tr/detay/tas/llms.txt) ve tuğladan yapılmıştır.[^1]  Güney cephesinde ovaya açık bir konuma sahip olan [medrese](/tr/detay/medrese/llms.txt), [Mardin](/tr/detay/mardin-il-4/llms.txt)’deki en büyük yapılardan biridir. Taş işçiliği ve süsleme motifleriyle dikkat çeken [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt), cami ve [türbe](/tr/detay/turbe-3/llms.txt) ile birlikte bir külliye olarak tasarlanmıştır. Anıtsal [taç](/tr/detay/tac-2/llms.txt) kapısı, bitkisel ve geometrik motiflerin kompozisyonuyla süslenmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/06/U448KDv0gU39sI6kf9zNhp4oAUr2Axke.jpg) *Giriş eyvanı (T.C. Mardin Artuklu Üniversitesi)* [Medrese](/tr/detay/medrese/llms.txt)ye, güney cephesindeki taç kapıdan beşik tonozlu bir koridorla girilir. Büyük revaklı avlunun etrafında, iki kat üzerine dizilmiş toplam yirmi üç [oda](/tr/detay/oda-2/llms.txt) (on biri alt katta, on ikisi üst katta) bulunmaktadır. Avlunun kuzeyinde, ikinci katı da kesen büyük bir [eyvan](/tr/detay/eyvan-sozluk/llms.txt) ve önünde [kare](/tr/detay/kare-748449/llms.txt) formlu bir [havuz](/tr/detay/havuz-2/llms.txt) yer alır. Bu havuz, [çeşme](/tr/detay/cesme-3/llms.txt) sularının aktarmalı bir tasarımla akıtıldığı bir unsurdur. Eyvanın [selsebil](/tr/detay/selsebil-sozluk/llms.txt)li yapısı, Mardin mimarisinde iklimlendirme ve görsel amaçlarla [yaygın](/tr/detay/yaygin-748456/llms.txt) olsa da, burada [astronomi](/tr/detay/astronomi-3/llms.txt) derslerinde yıldız yansımalarından faydalanıldığı rivayet edilir. Batıda [bağımsız](/tr/detay/bagimsiz-2/llms.txt) bir mescit, doğuda ise iki kat boyunca yükselen bir cami bulunmaktadır. Avlunun güneybatısında, dilimli [kubbe](/tr/detay/kubbe-2/llms.txt) ile örtülü türbe odasında sembolik iki[ sanduka](/tr/detay/sanduka/llms.txt) yer alır; bu sandukaların Sultan Kasım ve kız kardeşine ait olduğu düşünülmektedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/06/Bs68NnBa2ESXF13Ngx6NabNUUfgXledq.png) *3D plan (T.C. Mardin Artuklu Üniversitesi)* Derslik kapılarının bir metreden biraz fazla olan yüksekliği, “Öğrenci hocasının huzuruna girerken başını eğsin, hürmette kusur etmesin” anlayışını yansıtır. Kapılardaki sembollerin, o dönemde hangi derslerin verildiğini ifade ettiği kabul edilir.[^2]  Medrese, Hanefî ve Şâfiî mezheplerine göre eğitim vermek üzere planlanmış; bu doğrultuda iki mescit inşa edilmiştir. ### **Tarihçe ve Kullanım** **Kasımiye Medresesi**, [Artuklu](/tr/detay/artuklular/llms.txt) mimarisinin son örneklerinden biri olarak kabul edilir. [Akkoyunlu](/tr/detay/akkoyunlular-2/llms.txt) döneminde tamamlanan yapı, 16. yüzyılda Mardin’in vakıfları en zengin ve geliri en yüksek kuruluşu olmuştur. Gelirleri gayrimenkul kiraları ve [köy](/tr/detay/koy-3/llms.txt)-mezra malikâne hisselerinden sağlanmış; giderleri ise medrese çalışanlarının maaşları ile hocaların ve öğrencilerin iaşe masrafları olarak iki gruba ayrılmıştır. I. [Dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) Savaşı’na kadar kesintisiz eğitim veren medrese, [savaş](/tr/detay/savas-3/llms.txt) sırasında ve sonrasında bir [süre](/tr/detay/sure-750120/llms.txt) asker konağı olarak kullanılmıştır. Osmanlı son döneminde [vakıf](/tr/detay/vakif-4/llms.txt) gelirlerinin azalması, savaş ve [göç](/tr/detay/goc-2/llms.txt) [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) nedenlerle kapanmış, [uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) süre metruk kalmıştır. 1964 ve 1990 yıllarında restorasyon girişimleri sonuçsuz kalmış, ancak 2008’de tamamlanan restorasyonla kültürel hizmete açılmıştır. Günümüzde **Cezerî Sanat Müzesi **olarak [faaliyet](/tr/detay/faaliyet-abc4c/llms.txt) göstermektedir. Medrese, yalnızca dinî ilimlerin (tefsir, [hadis](/tr/detay/hadis-2/llms.txt), fıkıh, [kelam](/tr/detay/kelam-5/llms.txt)) değil, aynı zamanda pozitif bilimlerin (tıp, astronomi, [matematik](/tr/detay/matematik-749282/llms.txt), kimya) de öğretildiği bir merkezdir. Birinci katta tabii ilimler, ikinci katta dinî ilimler okutulduğu rivayet edilir. Arapça temel eğitim dili olmuş; [felsefe](/tr/detay/felsefe-3/llms.txt), mantık, belagat gibi alet ilimleri de müfredatta yer almıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/05/mto8PC49yjCPKXCydMl0kF8sSFavaShf.jpg) *Kasımiye Medresesi (T.C. Mardin Artuklu Üniversitesi)* #### **Efsaneler ve İncelemeler** Medresenin selsebilli eyvanındaki duvarlarda, Sultan Kasım’ın amcası Uzun [Hasan](/tr/detay/hasan-2/llms.txt) tarafından burada katledildiği ve lekelerin [kan](/tr/detay/kan-3/llms.txt) izleri olduğuna dair rivayetler yaygındır. Ancak, bu lekeler bilimsel olarak incelenmiş (Kastle-Mayer, Adler, Luminol testleri ve X-Ray difraktometre analizi) ve bitkisel kökenli bir boya olduğu ortaya çıkmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/05/VuzcKWxw6PMzIf7a9FIG4Ly7TKhxrNlp.jpg) *Kasımiye Medresesi (T.C. Mardin Artuklu Üniversitesi)* #### **Konumu ve Ziyaret Bilgileri** **Kasımiye Medresesi**, [Mardin](/tr/detay/mardin-il-4/llms.txt)’in güneybatısında, [şehir](/tr/detay/sehir-3/llms.txt) stadyumunu geçtikten sonra itfaiye garajından sağa sapılarak 250 metre ileride ulaşılabilir bir konumdadır. Ziyaret saatleri kışın 08:30-17:30, yazın 08:30-19:00 arasındadır. Kasımiye Medresesi, mimari uyumu, taş işçiliği ve eğitim tarihindeki önemiyle Mardin’in dikkat çekici yapılarından biridir. Hem [Artuklu](/tr/detay/artuklular/llms.txt) hem de [Akkoyunlu](/tr/detay/akkoyunlular-2/llms.txt) dönemlerinin izlerini taşıyan bu külliye, günümüzde tarihî ve kültürel bir miras olarak değerini korumaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/05/6JjrNfn1j0BblpAmusISMXhffyEYtame.jpg) *Kasımiye Medresesi(T.C. Mardin Artuklu Üniversitesi)* ## Academic Sources and References 1. Artuklu Üniversitesi Turizm Fakültesi. “Kasimiye Medresesi.” Erişim 6 Nisan 2025. https://www.artuklu.edu.tr/turizm-fakultesi/kasimiye-medresesiTürkiye Kültür Portalı. “KASIMİYE MEDRESESİ | Kültür Portalı.” Erişim 6 Nisan 2025. https://kulturportali.gov.tr/turkiye/mardin/gezilecekyer/kasimiye-medresesiMardin Büyükşehir Belediyesi. “Medreseler.” Erişim 6 Nisan 2025. https://www.mardin.bel.tr/medreselerT.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. “Kasimiye Medresesi.” Erişim 6 Nisan 2025. https://mardin.ktb.gov.tr/TR-311570/kasimiye-medresesi.htmlTürk Maarif Ansiklopedisi. “Kasimiye Medresesi.” Erişim 6 Nisan 2025. https://turkmaarifansiklopedisi.org.tr/kasimiye-medresesi ## Citations [^1]: Türkiye Kültür Portalı, “KASIMİYE MEDRESESİ | Kültür Portalı,” Erişim 6 Nisan 2025, https://kulturportali.gov.tr/turkiye/mardin/gezilecekyer/kasimiye-medresesi [^2]: Artuklu Üniversitesi Turizm Fakültesi, “Kasimiye Medresesi,” Erişim 6 Nisan 2025, https://www.artuklu.edu.tr/turizm-fakultesi/kasimiye-medresesi