--- title: Kars (İl) slug: kars-il-2 url: /detay/kars-il-2 type: article language: Türkçe entity: primary: Kars (İl) type: article disambiguation: Kars (İl): Doğu Anadolu'nun tarihi şehri. Osmanlı ve Rus geçmişi, doğal güzellikleriyle büyüleyici. categories: - name: Coğrafya slug: cografya-2 url: /kategori/cografya-2 tags: - Ani Harabeleri - Osmanlı - il - Kars - iklim - Tarım - şehir author: Bilal Utku Karakoç created_at: 2025-02-10T15:48:38.598466+03:00 updated_at: 2025-04-17T12:12:14.228331+03:00 --- # Kars (İl) ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Kars ![MapChart_Map (1).jpeg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/02/10/WFeo1XSZhfUfvT7zHSac17x0FOfAQ1bo.jpeg) | Field | Value | |-------|-------| | Yüz Ölçümü(Metin) | 10.193 km² | | Vali(ler) | Ziya Polat | | Ülke(ler) | Türkiye | | Plaka Kodu(Metin) | 36 | | İklim(ler) | Karasal İklim | | Bölge(ler) | Doğu Anadolu Bölgesi | | Nüfus(Metin) | 272.300 (2024) | | Belediye Başkanı(ları) | Prof. Dr. Ötüken Senger | | Alan Kodu(ları)(Metin) | 474 | ## Article Content [Kars](/tr/detay/kars-2/llms.txt), Türkiye’nin kuzeydoğusunda, [Doğu](/tr/detay/dogu-751789/llms.txt) [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt) Bölgesi’nin [Erzurum](/tr/detay/erzurum-2/llms.txt)-Kars bölümünde [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan bir ildir. Tarih boyunca çeşitli medeniyetlerin egemenliğine giren [şehir](/tr/detay/sehir-3/llms.txt), Osmanlı döneminde [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir askeri [merkez](/tr/detay/merkez/llms.txt) olmuş ve 19. yüzyılda Osmanlı-Rus savaşlarının merkezlerinden biri haline gelmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/10/kMsd35FC8TzTvjAKnhv1kLMbIYfiZAVK.jpeg) *Kars - TRT Haber* ### **Tarihçe** #### **Antik Çağ ve Orta Çağ** Kars’ın tarihi, yapılan arkeolojik araştırmalara göre Yontma [Taş](/tr/detay/tas/llms.txt) Devri’ne kadar uzanmaktadır. Bölgedeki höyüklerde ve taş aletlerde Paleolitik ve Kalkolitik dönemlere ait buluntulara rastlanmıştır. Urartular, M.Ö. 9. yüzyılda bölgeye hakim olmuş, ardından Kimmerler ve İskitler tarafından istila edilmiştir. [Bölge](/tr/detay/bolge-2/llms.txt) daha sonra Medler, Persler, Partlar ve Roma İmparatorluğu’nun egemenliğine girmiştir. Bizans ve Sasani mücadeleleri sırasında sık sık el değiştiren Kars, 1064 yılında [Selçuklular](/tr/detay/selcuklular/llms.txt) tarafından fethedilmiştir. Moğolların 13. yüzyıldaki istilasının ardından Kars, İlhanlılar, [Karakoyunlular](/tr/detay/karakoyunlular-2/llms.txt), [Akkoyunlular](/tr/detay/akkoyunlular-2/llms.txt) ve [Safevîler](/tr/detay/safeviler-2/llms.txt)’in kontrolüne geçmiştir. 16. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nun topraklarına dahil edilmiştir. #### **Osmanlı ve Rus Egemenliği** Kars, Osmanlı döneminde askeri bir üs olarak [önem](/tr/detay/onem/llms.txt) kazanmış ve 19. yüzyılda Osmanlı-Rus savaşlarının önemli cephelerinden biri olmuştur. 1855 Osmanlı-Rus Savaşı’nda, Kars halkı ve Osmanlı ordusu tarafından yapılan savunma sonucunda, Osmanlılar önemli bir zafer kazanmış ve bu zafer nedeniyle Kars’a "Gazi" unvanı verilmiştir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından Kars, 40 yıl boyunca Rus yönetimi altında kalmış ve bu süreçte şehirde yeni imar faaliyetleri gerçekleştirilmiştir. 1917 Bolşevik Devrimi sonrası Kars önce İngilizler, sonra Ermeniler tarafından işgal edilmiştir. #### **Cumhuriyet Dönemi** 30 [Ekim](/tr/detay/ekim-748436/llms.txt) 1920’de [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt) ordusu Kars’ı tekrar ele geçirmiştir. 16 [Mart](/tr/detay/mart-749833/llms.txt) 1921 Moskova Antlaşması ve 13 Ekim 1921 Kars Antlaşması ile Kars, Türkiye’nin bir parçası olarak uluslararası alanda resmen tanınmıştır. Cumhuriyetin ilanından sonra il statüsü kazanmış ve yönetim merkezi olarak varlığını sürdürmüştür. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/10/3ieLJ5r6i9OtCkRLdOEJAQPydTE58uLR.jpeg) *Kars Selimiye Camii - AA* ### **Coğrafya** #### **Konum ve Yüzölçümü** Kars, Doğu Anadolu Bölgesi’nin kuzeydoğusunda yer alır. Kuzeyinde [Ardahan](/tr/detay/ardahan-2/llms.txt), doğusunda Ermenistan, güneyinde Iğdır ve Ağrı, batısında Erzurum ile çevrilidir. İl, 10.193 km² yüzölçümüne sahiptir. #### **İklim** Kars’ta sert [kara](/tr/detay/kara-749397/llms.txt) iklimi görülmektedir. Kışlar [uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) ve soğuk, yazlar ise [kısa](/tr/detay/kisa/llms.txt) ve serindir. [Kış](/tr/detay/kis-4/llms.txt) aylarında sıcaklık -39°C’ye kadar düşebilir ve [kar](/tr/detay/kar-5/llms.txt) örtüsü 120 [gün](/tr/detay/gun-4/llms.txt) boyunca yerde kalabilir. #### **Bitki Örtüsü** Kars’ın [bitki](/tr/detay/bitki-2/llms.txt) örtüsü büyük ölçüde bozkırdan oluşmaktadır. Sarıkamış çevresinde çam ormanları bulunmaktadır. Bölgedeki yüksek yaylalar, çayırlarla kaplı olup hayvancılık için elverişlidir. #### **Dağlar ve Ovalar** Kars’ın önemli yükseltileri arasında **Allahuekber Dağları, Kısır Dağı, Akbaba Dağı ve Aladağ** bulunmaktadır. Kars Ovası, ilin en geniş tarım alanlarından biri olup, tarımsal [üretim](/tr/detay/uretim-750525/llms.txt) açısından önem taşımaktadır. #### **Akarsular ve Göller** İlde bulunan önemli akarsular **Aras Nehri, Arpaçay ve Kars Çayı**dır. Başlıca göller ise **Çıldır Gölü, Aygır Gölü ve Karzak Gölü**dür. ### **Ekonomi** #### **Tarım ve Hayvancılık** Kars’ta ekonomik faaliyetler büyük ölçüde tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. **Buğday, arpa ve şeker pancarı** bölgedeki başlıca tarım ürünleridir. Hayvancılık, ilin ekonomik yapısında önemli bir yer tutmakta olup, özellikle **büyükbaş hayvancılık** yaygındır. İlde üretilen **Kars Kaşarı ve Gravyer Peyniri**, Türkiye genelinde bilinen ürünler arasındadır. #### **Sanayi ve Ticaret** [Sanayi](/tr/detay/sanayi-2/llms.txt) sektörü sınırlı olup, mevcut sanayi kuruluşları ağırlıklı olarak **tarım ve hayvancılığa dayalı gıda işletmelerinden** oluşmaktadır. Kars Organize Sanayi Bölgesi, ilin sanayi altyapısını [geliştirmek](/tr/detay/gelistirmek/llms.txt) amacıyla kurulmuştur. #### **Turizm** Tarihi yapıları ve doğal güzellikleriyle turizm potansiyeline sahip olan Kars’ta, özellikle **Ani Harabeleri** önemli bir kültürel miras alanıdır. Sarıkamış Kayak Merkezi ise kış turizmi açısından değerlendirilmektedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/10/A7c9l4sjG108R59B7MQUQwmG22xXELDw.jpeg) *Sarıkamış Kayak Merkezi - TRT Haber* ### **Nüfus ve Demografi** TÜİK verilerine göre 2024 yılında Kars’ın nüfusu **272.300** kişi olarak belirlenmiştir. Nüfusun **%52,84’ü kentsel alanlarda, %47,16’sı kırsal kesimde** yaşamaktadır. Son yıllarda, il dışına [göç](/tr/detay/goc-2/llms.txt) nedeniyle [nüfus](/tr/detay/nufus/llms.txt) azalmaktadır. **İlçelere göre nüfus dağılımı:** 1. **Merkez:** 120.948 kişi 2. **Kağızman:** 43.331 kişi 3. **Sarıkamış:** 36.293 kişi 4. **Arpaçay:** 14.143 kişi 5. **Digor:** 18.528 kişi 6. **Selim:** 20.725 kişi 7. **Susuz:** 8.639 kişi 8. **Akyaka:** 9.693 kişi Göç nedeniyle nüfusun azalması, ilin ekonomik ve sosyal yapısını etkilemektedir. ### **Yönetim** #### **Vali** Kars, merkezi yönetim tarafından atanan [vali](/tr/detay/vali-4/llms.txt) tarafından yönetilmektedir. 2024 yılı itibarıyla Kars Valisi **Ziya Polat**’tır. Şehirde geçmişten günümüze görev yapmış valiler şunlardır: - Hasan Faiz Ergün (1923-1924) - Süleyman Sami Kepenek (1924) - İbrahim Etem Aykut (1924-1926) - Ahmet Şefik Bey (1926-1927) - Nazif Ergünbay (1926-1927) - Salih Selim Gündoğan (1931-1935) - Ahmet Cevdet Eroğlu (1935-1939) - Akif İyidoğan (1939-1940) - Cevat Ekmen (1941-1943) - Mehmet Hudai Karabatan (1943-1945) - Ahmet İhsan Aksoy (1943-1945) - Tahir Barlas (1945-1949) - Esat Onat (1949-1950) - Rıfat Bingöl (1950-1951) - Fevzi Tugay (1951-1953) - Niyazi Akı (1953-1954) - Hadii Uçar (1954-1955) - Muhlis Babaoğlu (1955-1957) - Asım Büyüklü (1957-1960) - Hilmi Dağcıoğlu (1960-1961) - Necdet Basan (1961) - Lütfü Hancıoğlu (1961-1962) - Fikret Erşanlı (1962-1964) - Ziya Kasnakoğlu (1964-1966) - Tahir Gecega (1966-1968) - Yusuf Ziya Eroğlu (1968-1970) - Münir Raif Güney (1970-1972) - Orhan Erbuğ (1972-1974) - Alaattin Hüsnü Özpiker (1974-1975) - Orhan Pirler (1975-1977) - Ahmet Başsoy (1977-1978) - Kemal Şenol (1978-1979) - Peyzi Basan (1979-1980) - Ünal Özgödek (1980-1982) - Muhittin Kesgin (1982-1985) - Hakkı Borataş (1985-1988) - Hasan Pakir (1988-1991) - Özdemir Hanoğlu (1991) - Sıtkı Aslan (1992-1993) - Hüseyin Atak (1993-1999) - Nevzat Turhan (1999-2006) - Ahmet Kara (2009-2012) - Günay Özdemir (2014-2016) - Rahmi Doğan (2016-2018) - Türker Öksüz (2018-2023) - **Ziya Polat (2023-Günümüz)** #### **Belediye** Kars [Belediye](/tr/detay/belediye-4/llms.txt) Başkanlığı, 2024 yılı itibarıyla **Ötüken SENGER** tarafından yürütülmektedir. Şehirde geçmişten günümüze görev yapmış belediye başkanları şu şekildedir: - **Akif Çiçek** (1920 - 1922) - **Cihangirzade İbrahim Bey** (1921 - 1927) - **H. Kurban Yurtsever** (1930 - 1931) - **İbrahim Cihangiroğlu** (1931 - 1932) - **Hayrullah Dağlı** (1932 - 1933) - **Hüseyin Han Tanınlı** (1933) - **Mehmet Bahadır** (1942 - 1946) - **Tahir Barlas** (1946 - 1950) - **Nevruz Gündoğdu** (1950 - 1953) - **Baki Gündoğdu** (1953 - 1954) - **Tanrıverdi Gökçay** (1953 - 1954) - **İsmail Hakkı Alaca** (1955 - 1957) - **Yusuf Ergüç** (1958 - 1960) - **Arif Taşçı** (1963 - 1970) - **Turan Çelebi** (1970 - 1977) - **Muzaffer Selçuk** (1977 - 1980) - **Arif Taşçı** (1980 - 1981) - **Sabri Koç** (1981 - 1983) - **Nurettin Kurtoğlu** (1983 - 1984) - **Selahattin Filtekin** (1984 - 1994) - **Tuncay Mutluer** (1994 - 1999) - **Naif Alibeyoğlu** (1999 - 2009) - **Nevzat Bozkuş** (2009 - 2014) - **Murtaza Karaçanta** (2014 - 2019) - **Ayhan Bilgen** (2019 - 2020) - **Türker Öksüz** (2020 - 2023) - **Ziya Polat** (2023 - 2024) - **Prof. Dr. Ötüken Senger** (2024 - Günümüz) ### **İlçeler** Kars, **8 ilçeden** oluşmaktadır: 1. **Merkez** 2. **Kağızman** 3. **Sarıkamış** 4. **Arpaçay** 5. **Akyaka** 6. **Selim** 7. **Digor** 8. **Susuz** ## Academic Sources and References 1. Kars Belediyesi. Kars Belediyesi Resmî Web Sitesi. Erişim 10 Şubat 2025. https://www.kars.bel.tr/. 2. Kars Ticaret Borsası. 2021-2025 Stratejik Planı. Kars: Kars Ticaret Borsası, 2021. 3. Kars Valiliği. T.C. Kars Valiliği Resmî Web Sitesi. Erişim 10 Şubat 2025. http://www.kars.gov.tr/. 4. Serhat Kalkınma Ajansı (SERKA). Kars Coğrafya. Erişim 10 Şubat 2025. https://www.serka.gov.tr/bolgemiz/kars/kars-cografya. 5. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. Kars İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Resmî Web Sitesi. Erişim 10 Şubat 2025. https://kars.ktb.gov.tr/.