---
title: Kalem (Sözlük)
slug: kalem-sozluk
url: /detay/kalem-sozluk
type: dictionary
language: Türkçe
entity:
  primary: Kalem (Sözlük)
  type: dictionary
  disambiguation: Kalem: Anlamı, kökeni ve kullanım alanları. Yazı aracı, resim malzemesi, daha fazlası!
  categories:
    - name: Edebiyat
      slug: edebiyat
      url: /kategori/edebiyat
  tags:
    - aşı
    - Yazı
    - sözlük
    - kalem
    - Bürokrasi
author: Kerem Akıl
created_at: 2025-01-17T10:24:04.965230+03:00
updated_at: 2025-04-17T12:51:09.038409+03:00
---

# Kalem (Sözlük)

<!-- CONTEXT: Article Content for "Kalem (Sözlük)" -->

## Article Content

### **Tanım**

1. **İsim:** Yazı yazma, çizim yapma gibi işlerde kullanılan çeşitli araçlar:
2. *"Kâğıt, kalem, mürekkep, hepsi masanın üstündedir."* - Falih Rıfkı Atay
3. **İsim:** Resmî kuruluşlarda yazı işlerinin yürütüldüğü yer:
4. *"Kalemindeki odacıya aylığını kırdırırmış."* - Sermet Muhtar Alus
5. **İsim:** Yontma işlerinde kullanılan ucu sivri veya keskin araç:
6. *Taşçı kalemi, oymacı kalemi.*
7. **İsim:** Bir listede veya hesapta sırayla yazılmış maddelerden her biri:
8. *Beş kalem ilaç, üç kalem yiyecek.*
9. **İsim, Mecaz:** Bazı deyimlerde "yazı":
10. *Kaleme almak.*
11. **İsim, Mecaz:** Yazar veya yazı yeteneği olan kişi:
12. *Peyami Safa, edebiyatımızın usta kalemlerindendir.*
13. **İsim:** Aşı yapmak için bir ağaçtan kesilen ince çubuk.
14. **İsim:** Kaşlara, gözlere veya dudaklara makyaj yapmak için kullanılan boyama aracı.
15. **Sıfat:** Kalem biçiminde olan şey:
16. *"Bizde ise pek iyi bilirim, üç kalem pirzola isteyeni kasap tersler."* - Melih Cevdet Anday

### **Köken**

Arapça *ḳlm* kökünden gelen *ḳalam* (قلم), “kamış, kamış [kalem](/tr/detay/kalem-3/llms.txt)” anlamına gelir.

- Bu sözcük Aramice/Süryanice *ḳalamos* (קֶלֶמוס) “kamış” sözcüğünden türetilmiştir.
- Aramice kelime ise Eski Yunanca *kálamos* (κάλαμος) “kamış” kelimesinden alıntıdır.
- Kur’an’da “yazı aracı” anlamında sıkça kullanılmıştır. *Al-İmran 44* ayetinde "kamış çubuk" anlamında yer alır. (Jeffery, *Foreign Vocabulary of the Qur'an*, s. 242.)
- Latince *calamus* “kamış, kalem,” Yunancadan alıntıdır.

Eski Habeşçe (Ge’ez) *ḳalamā*

- “kalem” 5. yüzyılda Süryanice üzerinden alınmıştır.
- Sanskritçe *kalama* (aynı anlamda) MÖ 1. ile MS 6. yüzyıl arasına tarihlenir ve muhtemelen Ortadoğu kökenlidir.
- Osmanlı Türkçesinde "büro" anlamında 18. yüzyıl sonlarından itibaren kullanılmıştır.

### **Bağlantılı Kavramlar**

- **Türevler:** Çalakalem, ceffelkalem, kalem aşısı, kalem efendisi, kalemiye, kalemlik, kurşun kalem, mahkeme kalemi.
- **İlgili Kelimeler:** Bukalemun, kalamar (karamela, şalümo), kalemkâr, kalemşor, kalemtıraş, kındıra.

### **Kullanım Alanları**

- **Edebiyat:** Yazı yazma ve eser üretiminde temel araçtır.
- **Resmî İşler:** Bürokrasi ve yazışmalarda kullanılan temel bir kavramdır.
- **El Sanatları:** Yontma, oymacılık gibi işlerde kullanılır.
- **Makyaj ve Güzellik:** Kaş, göz ve dudak makyajı için araç olarak kullanılır.
- **Tarım:** Ağaç aşılamada kullanılır.

### **Örnek Cümleler**

- Kalem ve kâğıt, yazarın vazgeçilmez araçlarıdır.
- Tarih boyunca, kalem sanatı medeniyetlerin kültürel gelişimini yansıtmıştır.
- Makalem, akademik bir dergide yer almak üzere kaleme alındı.
- Bahçıvan, meyve ağaçlarını aşılarken ince bir kalem kullandı.

<!-- CONTEXT: Academic Sources and References for "Kalem (Sözlük)" -->

## Academic Sources and References

1. "KALEM." Nişanyan Sözlük. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/kalem. Erişim Tarihi: 17 Ocak 2025.
2. "KALEM." Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr/. Erişim Tarihi: 17 Ocak 2025.