--- title: Julian Rotter slug: julian-rotter-5aa76 url: /detay/julian-rotter-5aa76 type: biography language: Türkçe entity: primary: Julian Rotter type: biography disambiguation: Julian Rotter: Sosyal öğrenme kuramının öncüsü, kontrol odağı kavramıyla tanınır. Psikolojiye büyük katkıları olan Amerikalı klinik psikolog. categories: - name: Psikoloji slug: psikoloji url: /kategori/psikoloji tags: - rotter - Psikoloji author: Nida Üstün created_at: 2025-04-16T19:44:42.699588+03:00 updated_at: 2025-05-01T18:44:29.575977+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/16/ljbQW3lqv73zVuU0yolf6Uc2gQRErMNu.jpg --- # Julian Rotter > Julian Rotter, bireyin davranışlarını çevresel koşullara ve bireysel beklentilere göre açıklayan sosyal öğrenme teorisiyle tanınan bir psikologdur. ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Julian Rotter ![image-28.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/16/TFtbDxHkYij6acuIGwtaYD58l3JqvubJ.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | custom_key_760204 | | | custom_key_760203 | | | En Bilinen Eseri | Social Learning and Clinical Psychology (1954) | | Çalışma Alanı | Sosyal öğrenme, Kişilik psikolojisi, Klinik psikoloji | | custom_key_760204 | 2014-01-06 | | custom_key_760203 | 1916-10-22 | | Meslek(ler) | Psikolog,Akademisyen | ## Article Content **Julian Rotter** (22 [Ekim](/tr/detay/ekim-748436/llms.txt) 1916, Brooklyn, New York – 6 [Ocak](/tr/detay/ocak-2/llms.txt) 2014, Mansfield, Connecticut), Amerikalı klinik psikolog ve sosyal öğrenme kuramının kurucusudur. Bireylerin davranışlarını [sadece](/tr/detay/sadece-e8b50/llms.txt) içsel dürtülerle değil, aynı zamanda [sosyal çevre](/tr/detay/sosyal-cevre-41caf/llms.txt) ve bilişsel beklentiler doğrultusunda değerlendiren ilk psikologlardan biridir.   Rotter, psikolojiye kazandırdığı “kontrol odağı” (locus of control) kavramıyla bireylerin başarı, motivasyon ve psikolojik sağlık üzerindeki [düşünce](/tr/detay/dusunce-750495/llms.txt) yapılarını incelemiş; sosyal öğrenme kuramı ile davranışın nedenlerini yalnızca dışsal uyarıcılarla değil, bilişsel değerlendirmelerle de açıklayarak psikoloji literatüründe [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir paradigma değişimi başlatmıştır. ### **Gençliği ve Eğitimi** ##### **Çocukluk ve Gençlik** Julian Rotter, Brooklyn’de doğdu. Yahudi bir ailenin çocuğuydu. Büyük Buhran döneminin ekonomik zorlukları, Rotter’ın insan davranışlarına olan ilgisinin temelini oluşturdu. Ergenlik çağında Freud’un ve [Alfred Adler](/tr/detay/alfred-adler-750678/llms.txt)’in eserleriyle tanışarak psikolojiye yönelme kararı aldı. ##### **Eğitim Hayatı** Rotter, Brooklyn College’da kimya eğitimi aldıktan sonra psikolojiye yönelerek Alfred Adler’in öğrencisi Solomon Machover’dan dersler aldı. Daha sonra Indiana Üniversitesi’nde [Kurt](/tr/detay/kurt/llms.txt) Lewin’in etkisindeki sosyal psikoloji anlayışıyla tanıştı. Ohio State University’de George Kelly'nin danışmanlığında doktorasını tamamladı. ### **Kariyeri ve Başarıları** ##### **Kariyer Süreci** İkinci [Dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) Savaşı sırasında Amerikan Ordusu’na bağlı olarak klinik psikoloji alanında çalıştı. [Savaş](/tr/detay/savas-3/llms.txt) sonrası dönemde eğitimcilik görevini üstlendi ve 1963'te University of Connecticut'ta psikoloji bölüm başkanlığına getirildi. ##### **Öne Çıkan Başarılar** - **Sosyal Öğrenme Kuramı** (Social Learning Theory): Davranışların sadece ödül-ceza temelli değil; bireyin beklentileri ve değer sistemine göre şekillendiğini ileri sürdü. - **Kontrol Odağı (Locus of Control) Ölçeği:** İnsanların olayların kontrolünün kendi ellerinde mi yoksa dış güçlerde mi olduğuna dair algılarını ölçen bu ölçek, kişilik ve sağlık psikolojisinde önemli bir araç oldu. ### **Katkıları ve Eserleri** ##### **Teorik Katkılar** - **Beklenti-Değer Kuramı:** Davranışın temelini, bir davranışın sonucuna ilişkin beklenti ve bu sonuca verilen değer olarak tanımlar. - **Bireysel Farklılıklar:** Rotter, bireyin öğrenilmiş deneyimlerinden yola çıkarak farklı sosyal bağlamlarda farklı tepkiler verebileceğini savunur. ##### **Başlıca Eserleri** - *Social Learning and Clinical Psychology* (1954): Sosyal öğrenme kuramının kuramsal temelini oluşturmuştur. - *Applications of a Social Learning Theory of Personality* (1972): Kuramın kişilik psikolojisindeki uygulamalarını ele alır. - *Internal versus External Control of Reinforcement* (1966): Kontrol odağı ölçeğinin tanıtıldığı makaledir. ### **Kişisel Hayatı** ##### **Özel Yaşamı ve İlgi Alanları** Rotter, yaşamı boyunca sosyal [adalet](/tr/detay/adalet-5/llms.txt), psikolojik sağlık ve eğitimin geliştirilmesi konularına ilgi duydu. Eşi Dorothy Rotter da psikoloji alanında akademisyendi. Çift, [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) birçok çalışmaya imza attı. ### **Son Yılları ve Vefatı** ##### **Son Dönem** 1979 yılında emekli oldu ancak bilimsel faaliyetlerini sürdürmeye devam etti. Son yıllarında özellikle pozitif psikoloji ve sağlık psikolojisine olan ilgisi arttı. ##### **Vefatı** Julian Rotter, 6 Ocak 2014’te Connecticut’ta 97 yaşında hayata gözlerini yumdu. Ölümünden sonra Amerikan Psikoloji Derneği (APA), onu psikolojinin önemli figürlerinden biri olarak onurlandırdı. ##### **Mirası ve Etkisi** ##### **Etki Alanı** Rotter’ın sosyal öğrenme yaklaşımı, Bandura’nın gözlemsel öğrenme kuramına zemin hazırlamıştır. Kendi davranışlarını açıklamada “içsel kontrol odağı”na sahip bireylerin daha dirençli, motive ve [başarılı](/tr/detay/basarili-751316/llms.txt) oldukları bulgusu; eğitim, liderlik ve psikoterapi [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) alanlarda geniş uygulamalara [yol](/tr/detay/yol-3/llms.txt) açmıştır. ##### **İlham Kaynağı Olduğu İsimler** Albert Bandura, Walter Mischel, Martin Seligman gibi isimler, Rotter’ın kuramlarından etkilenmiştir. Klinik psikoloji, kişilik araştırmaları ve sağlık psikolojisinin gelişiminde derin izler bırakmıştır. ## Academic Sources and References 1. Lefrancois, Guy R. Theories of Human Learning: What the Old Man Said. Belmont: Wadsworth, 2012.Rotter, Julian B. Social Learning and Clinical Psychology. Englewood Cliffs: Prentice-Hall, 1954.Rotter, Julian B. “Generalized Expectancies for Internal versus External Control of Reinforcement.” Psychological Monographs, vol. 80, no. 1, 1966, pp. 1–28. https://doi.org/10.1037/h0092976Weiten, Wayne. Psychology: Themes and Variations. Belmont: Cengage Learning, 2016.