--- title: İzmir (Smyrna) Agorası slug: izmir-smyrna-agorasi url: /detay/izmir-smyrna-agorasi type: article language: Türkçe entity: primary: İzmir (Smyrna) Agorası type: article disambiguation: İzmir (Smyrna) Agorası: Antik Smyrna'nın kalbi. Kazılarla ortaya çıkarılan tarihi agora, mimari ve tarihiyle büyüleyici. categories: - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Arkeoloji slug: arkeoloji url: /kategori/arkeoloji - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - Osmanlı Mezar Taşları - İzmir Agorası - Arkeoloji - Antik - Smyrna - Roma dönemi - izmir - Agora - Şeyhoğlu author: Meryem Şentürk Çoban created_at: 2025-03-13T11:09:57.258404+03:00 updated_at: 2026-01-05T14:01:14.862305+03:00 --- # İzmir (Smyrna) Agorası ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: İzmir (Smyrna) Agorası (Fotoğraf: Doğan Alpaslan Demir) ![pexels-izafi-18646387.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/03/13/nFHkbWI5jnupkJx5WaLx8kPZfAAUNch0.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Kuruluş(Metin) | M.Ö. 4. yy. | | Konum | İzmir/Konak | | Mimari Yapılar | Bazilika (Kuzey Galeri), Batı Galeri, Mozaikli Yapı, Sütunlu Avlu | ## Article Content İzmir (Smyrna) Agorası, İzmir'in [Namazgâh](/tr/detay/namazgah-2/llms.txt) semtinde [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) almaktadır. Agora, Antik Smyrna’nın [kent](/tr/detay/kent/llms.txt) merkezinde konumlanmış olup ticari, siyasi ve sosyal faaliyetlerin gerçekleştiği bir [devlet](/tr/detay/devlet-3/llms.txt) agorası niteliğindedir​. [Dikdörtgen](/tr/detay/dikdortgen-748450/llms.txt) planlı olan [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt), ortada geniş bir [avlu](/tr/detay/avlu-2/llms.txt) ve çevresinde sütunlu galeriler ile bir bazilikadan oluşmaktadır​. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/03/17/lnEYOoJle12P26McY1AkD3U9z7tBeyeY.jpg) *Agora (Fotoğraf: Meryem Şentürk Çoban)* ### **Tarihçesi ve Dönemlere Göre Gelişimi** İzmir Agorası'nın ilk inşası M.Ö. 4. yüzyılın sonunda, Büyük İskender döneminden hemen sonra gerçekleşmiştir. Helenistik [Dönem](/tr/detay/donem-3/llms.txt) boyunca yapısal değişikliklere uğramış ancak asıl büyük yenilenmeler Roma İmparatorluk Dönemi’nde gerçekleşmiştir​. Özellikle M.S. 2. yüzyıl sonu ve 3. yüzyıl başında bugünkü haliyle şekillenmiş ve en geç M.S. 7. yüzyıla kadar genel yapısını korumuştur​. Roma döneminde büyük ölçüde yenilenen agora, imparator Hadrianus döneminde inşa edilen sütunlu galerileri ve bazilikası ile [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir [kamusal alan](/tr/detay/kamusal-alan-2/llms.txt) olarak işlevini sürdürmüştür​. Bizans Dönemi'nde Smyrna, önemini büyük ölçüde kaybetmiş olmasına rağmen agora ve çevresi bir [süre](/tr/detay/sure-750120/llms.txt) daha kullanılmaya devam etmiştir. Osmanlı Dönemi’nde ise agoranın [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt) çeşitli yapılar inşa edilmiş ancak [modern](/tr/detay/modern-2/llms.txt) dönemde gerçekleştirilen kazılar ile bu yapılar büyük ölçüde ortaya çıkarılmıştır​. ### **Mimari Yapılar** Agora, dört [ana](/tr/detay/ana-751169/llms.txt) galeri ve merkezi bir avludan oluşmaktadır. Kazılar sonucunda ortaya çıkarılan temel yapılar şunlardır: - **Bazilika (Kuzey Galeri):** Kamu işlemleri ve ticari faaliyetlerin gerçekleştiği bazilika, sütunlu mimarisi ile dikkat çekmektedir. Yapı, Roma döneminde büyük bir yenilemeden geçmiş ve çok katlı bir form kazanmıştır​. - **Batı Galeri:** Büyük ölçüde kazılmış olan Batı Galeri, agoranın ticari faaliyetlerinin yürütüldüğü bir alan olarak kullanılmıştır​. - **Mozaikli Yapı:** Batı Portiko’nun batısında, Bouleuterion’un güneyinde yer alan bu yapı, özellikle mozaik taban döşemeleri ile dikkat çekmektedir. Yapının tabanında iki farklı mozaik tabakası bulunmaktadır; ilki M.S. 2. yüzyıl sonu – 3. yüzyıl başına tarihlenirken, ikinci katman ise M.S. 4. yüzyıla aittir​. - **Sütunlu Avlu:** Agoranın merkezinde yer alan geniş açık alan, sütunlarla çevrili olup sosyal ve ticari buluşmalara ev sahipliği yapmıştır​. ### **Kazılar ve Arkeolojik Bulgular** Agora’daki ilk kazılar 1932 yılında Selahattin [Kantar](/tr/detay/kantar-2/llms.txt) ve Rudolf Naumann tarafından başlatılmış ancak 1941 yılında durdurulmuştur. 1996-1998 yıllarında İzmir Müzesi tarafından [kısa](/tr/detay/kisa/llms.txt) süreli kazılar gerçekleştirilmiş ancak sürekli kazı çalışmaları 2002 yılında yeniden başlamıştır. 2007 yılından itibaren Dokuz [Eylül](/tr/detay/eylul-748434/llms.txt) Üniversitesi adına Akın Ersoy başkanlığında kazı çalışmaları yürütülmektedir​. 2002-2003 yılları kazılarında toplam 913 adet sikke bulunmuştur. Bu sikkeler arasında Hellenistik Dönem’e (M.Ö. 330-30) ait 13 adet, Roma İmparatorluk Dönemi’ne (M.Ö. 27-M.S. 284) ait 52 adet, Geç Roma İmparatorluk Dönemi’ne (M.S. 284-498) ait 699 adet, Bizans Dönemi’ne (M.S. 491-1453) ait 9 adet, Osmanlı Dönemi’ne (M.S. 1299-1923) ait 27 adet ve [Avusturya](/tr/detay/avusturya-2/llms.txt) İmparatorluğu’na (M.S. 1816) ait 1 adet sikke tespit edilmiştir​. Mozaikli Yapı’da yapılan kazılar sırasında iki farklı [mozaik](/tr/detay/mozaik-2/llms.txt) tabakası ortaya çıkarılmıştır. Mozaiklerin birinci tabakası M.S. 2.-3. yüzyıllara, ikinci tabakası ise M.S. 4. yüzyıla tarihlendirilmektedir. Mozaiklerin desenleri arasında geometrik şekiller ve bitkisel süslemeler bulunmaktadır​. Ayrıca, agora alanında Osmanlı ve [Avrupa](/tr/detay/avrupa-2/llms.txt) seramikleri bulunmuş, bu buluntular Osmanlı Dönemi’nde agoranın günlük yaşamda nasıl kullanıldığına dair önemli ipuçları sunmuştur. Bulunan seramikler arasında Osmanlı [mutfak](/tr/detay/mutfak-2/llms.txt) eşyaları, Avrupa’dan ithal porselenler ve günlük kullanım kapları bulunmaktadır​. ### **Osmanlı Mezar Taşları** İzmir (Smyrna) Agorası'nda yapılan kazılarda, Osmanlı dönemine ait [mezar](/tr/detay/mezar-750492/llms.txt) taşları da [gün](/tr/detay/gun-4/llms.txt) yüzüne çıkarılmıştır. Osmanlı mezar taşları, 18. ve 19. yüzyıllara tarihlendirilmekte olup üzerlerindeki kitabeler ve süslemeler ile dikkat çekmektedir​. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/03/13/CBZ8fJWFHjenmItBoamZy3VqOkuKIpLJ.jpg) *Agora'da Bulunan Bir Mezar Taşı (Fotoğraf: Meryem Şentürk Çoban)* Bu mezar taşları arasında Osmanlı [hat](/tr/detay/hat/llms.txt) sanatı ile işlenmiş yazıtlar yer almakta olup bazılarında cami ve kent manzaralı motifler bulunmaktadır. Mermerden yapılan bu mezar taşlarının bir kısmı oldukça iyi korunmuş olup üzerlerindeki yazılar büyük ölçüde okunabilir durumdadır​. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/03/13/jOvBIyMOZ1OlqdaHrusd7YTuTrDPHYiT.png) *Agora'da Bulunan Bir Mezar Taşı (Fotoğraf: Meryem Şentürk Çoban)* Kazılarda ortaya çıkarılan Osmanlı dönemi buluntularının büyük bir kısmı, agoranın Osmanlı döneminde mezarlık alanı olarak da kullanıldığını göstermektedir. Ayrıca, bazı taşların çevresinde Osmanlı dönemi seramiklerine de rastlanmıştır. Bu da mezar alanlarının gündelik yaşam alanlarına [yakın](/tr/detay/yakin-750943/llms.txt) konumlandığını düşündürmektedir​. Smyrna Agorası'ndaki Osmanlı mezar taşları, dönemin estetik ve epigrafik özelliklerini yansıtan önemli arkeolojik buluntular arasında yer almaktadır. Bu taşlar, Osmanlı döneminde İzmir'in sosyal yapısı, kültürel dokusu ve mezar gelenekleri hakkında ipuçları sunmaktadır. İzmir (Smyrna) Agorası, antik dönemde hem siyasi hem de ekonomik açıdan önemli bir [merkez](/tr/detay/merkez/llms.txt) olmuştur. M.Ö. 4. yüzyılda inşa edilen yapı, özellikle Roma döneminde büyük bir gelişim göstermiş, Bizans ve Osmanlı dönemlerinde ise değişen kullanım biçimlerine [sahne](/tr/detay/sahne-3/llms.txt) olmuştur. Günümüzde süren kazı çalışmaları, agoranın tarihine ve mimarisine dair yeni bilgileri ortaya çıkarmaya devam etmektedir. ## Academic Sources and References 1. Araştırma EserlerDemirtaş, Nurgül. İzmir (Smyrna) Agora Kazısı 2002-2003 Yılları Sikke Buluntuları. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 4, Sayı 8, Temmuz 2014, 111-138.Ersoy, Akın, ve Sarp Alatepeli. Smyrna Agorası Mozaikli Yapı Mozaikleri. Journal of Mosaic Research 4 (2011): 17-26.Gök, Sevinç. "Osmanlı ve Avrupa Seramikleri Üzerinden Bir Okuma: Smyrna (İzmir) Agorası’ndaki Osmanlı Yerleşiminden Mutfak Kapları ile Günlük Yaşam Objeleri." Smyrna/İzmir Kazı ve Araştırmaları II, ed. Burak Yolaçan, Gözde Şakar ve Akın Ersoy, 119-152. İzmir: Ege Yayınları, 2017.FotoğraflarŞentürk Çoban, Meryem. "Agora." (Fotoğraf.)Şentürk Çoban, Meryem. "Agora'da Bulunan Bir Mezar Taşı." (Fotoğraf.)Şentürk Çoban, Meryem. "Agora'da Bulunan Hat Sanatı ile Süslenmiş Bir Mezar Taşı." (Fotoğraf.)Doğan, Alpaslan Demir. "İzmir (Smyrna) Agorası." (Fotoğraf.) https://www.pexels.com/tr-tr/fotograf/peyzaj-manzara-kent-simgesi-gorulecek-yer-18646387/)