--- title: İspir Kalesi slug: ispir-kalesi-936b3 url: /detay/ispir-kalesi-936b3 type: article language: Türkçe entity: primary: İspir Kalesi type: article categories: - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - Erzurum Gezilecek Yerler - ispir kalesi - Tarihi Mekanlar author: Emirhan Polat created_at: 2026-02-07T12:49:19.321615+03:00 updated_at: 2026-02-17T13:54:40.426739+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/02/07/pVxnJUJss9O74m3aITkefJNUD68uv2a4.jpg --- # İspir Kalesi ## KURE Information Cards ![ispir-kalesi1.jpeg.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/02/07/E7Cr9he41m9W0yjcCg4rqn8HEEeaVbra.jpg) *İspir Kalesi* | Field | Value | |-------|-------| | Ana Malzeme(ler) | Temelde nehir taşları,üst duvarlarda blok kesme taş | | Konum | Çoruh Nehri sol yakası,İspir,Erzurum | | Stratejik Detay | Çoruh Nehri'ne inen gizli su yolu | | Kilise Kalıntısı | Bizans dönemi; 13.80 X 24.00 m; duvar kalınlığı 90 cm | | Çilehane | 9.00 X2.30 m ölçülerinde, 12 basamaklı beşik tonozlu alan | | Minare İşlevi | Hem ezan yeri hem gözetleme kulesi | | Kale Mescidi | 12. yy Saltuklu yapısı; duvar kalınlığı 115 cm | | Alan Genişliği | Yaklaşık 125 X 135 | ## Article Content **İspir Kalesi**, [Erzurum](/tr/detay/erzurum-2/llms.txt) ilinin [İspir ilçesinde](/tr/detay/ispir-ilce-cc495/llms.txt), Çoruh Nehri’nin sol yakasında hakim bir tepe üzerinde yer alan tarihi bir yapıdır. Kalenin ilk olarak kimler tarafından inşa edildiğine dair somut bir bilgi bulunmamakla birlikte; coğrafi konumu, stratejik özellikleri ve Çoruh’a inen gizli su yolu gibi nitelikleri nedeniyle Urartular tarafından kurulmuş olabileceği kabul edilmektedir. Bazı kaynaklar ise yapımını 12. yüzyılda bölgede hüküm süren İlhanlılara dayandırmaktadır. Kalede günümüze ulaşan bir kitabe bulunmadığı için yapım tarihi kesin olarak belirlenememiştir. Yapı, 16. yüzyılda Osmanlı Padişahı Kanuni Sultan Süleyman tarafından onartılmıştır[^1]. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/07/VcMmGtugENRGGxOg58qaH5ZcyfT15Uyk.jpg) *İspir Kalesi (T.C. İspir Kaymakamlığı)* ### Mimari Özellikler [İspir Kalesi](/tr/detay/ispir-castle-0ef1c/llms.txt), yaklaşık 125x135 metrelik bir alan üzerinde, ana kayanın şekline göre planlanmış bir iç kale ile şehri kuşatan dış surlardan oluşmaktadır. Kalenin inşasında alt kısımlarda ve temellerde Çoruh Nehri'nden toplanan renkli taşlar kullanılırken üst duvarlarda muntazam kesme taşlar tercih edilmiştir. İç kaleye doğu yönünden basamaklı bir yol ile ulaşılmaktadır. Yapının sur duvarları ve burçları yonu taşı ve horasan harçlı bir örgüye sahiptir. Dış kalenin şehir tarafındaki duvarları büyük oranda yıkılmış olup günümüze fazla bir iz kalmamıştır. Kalenin batı yönündeki dik kayalıklarda, Çoruh Nehri'ne inen gizli bir su yolu kalıntısı mevcuttur. ### Kale İçindeki Yapılar ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/07/3vT1qODugCLtHGYVihU5jfLLMMCVnHwZ.jpg) *Kilisenin Duvarları (T.C. İspir Kaymakamlığı)* İç kale içerisinde dini ve idari amaçlı çeşitli yapılar ve kalıntılar bulunmaktadır. #### Kale Mescidi Yapım tarihi kesin olmamakla birlikte, 12. yüzyılda [Saltuklular](/tr/detay/saltuklular/llms.txt) tarafından inşa edildiği kabul edilir. Erzurum'daki [Kale Mescidi](/tr/detay/kale-4/llms.txt) ve Kesik Minare'yi yaptıran Alp İnanç Beygu tarafından 1124 dolaylarında inşa ettirilmiş olması muhtemel görülmektedir. Mescidin duvar kalınlığı 115 santimetredir.[^2] - **Minare:** Taş malzemeden inşa edilen ince yapılı minare, aynı zamanda kalenin gözetleme kulesi olarak hizmet vermiştir. - **Çilehane:** Mescidin üst örtüsünün batısında, beşik tonozlu örtünün üzerinde 9x2.30 metre ölçülerinde, 12 basamakla inilen bir mekan bulunmaktadır. Bu alanın bir çilehane olabileceği değerlendirilmektedir.[^3] #### Kilise Kalıntısı İç kalenin en yüksek noktasında, doğu-batı doğrultusunda yaklaşık 13.80x24 metrelik bir alana oturan bazilikal düzenli bir kilise kalıntısı yer almaktadır. Harap durumdaki yapının duvar kalınlıkları yaklaşık 90 santimetredir. Bizans dönemine ait olduğu düşünülen yapıda düzgün kesme taş ve moloz taş kullanılmıştır.[^4] ## Academic Sources and References 1. Erzurum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. "İspir Kalesi Restorasyonu için çalışmalara başlandı." Erişim 7 Şubat 2026. https://erzurum.ktb.gov.tr/TR-298019/ispir-kalesi-restorasyonu-icin-calismalara-baslandi.html 2. Karabudak Ertem, Zeynep ve Hilal Turgut. "Kültürel Peyzaj Planlaması Kapsamında Tarihi Çevrelere Yönelik Kentsel Tasarım Önerileri: Tarihi İspir Kalesi ve İspir Evleri." Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 10, no. 3 (2020): 2076-2089.Erişim 7 Şubat 2026. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1124697 3. Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansı (KUDAKA). "İspir Kalesi." Erişim 7 Şubat 2026. https://kudaka.gov.tr/bolgemiz/erzurum/erzurum-gezilecek-yerler/ispir-kalesi 4. Türkiye Kültür Portalı. "İspir Kalesi - Erzurum." T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. Erişim 7 Şubat 2026. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/erzurum/gezilecekyer/spir-kalesi 5. İspir Kaymakamlığı. "İspir Kalesi." Erişim 7 Şubat 2026. https://www.ispir.gov.tr/ispir-kalesi 6. İspir Kaymakamlığı. "İspir Merkezindeki Tarihi Kalıntılar." Erişim 7 Şubat 2026. https://www.ispir.gov.tr/ispir-merkezindeki-tarihi-kalintilar ## Citations [^1]: Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansı (KUDAKA). "İspir Kalesi." Erişim 7 Şubat 2026. https://kudaka.gov.tr/bolgemiz/erzurum/erzurum-gezilecek-yerler/ispir-kalesi [^2]: Zeynep Karabudak Ertem ve Hilal Turgut. "Kültürel Peyzaj Planlaması Kapsamında Tarihi Çevrelere Yönelik Kentsel Tasarım Önerileri: Tarihi İspir Kalesi ve İspir Evleri." Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 10, no. 3 (2020): 2076-2089. doi: 10.21597/jist.710340. Erişim 6 Şubat 2026. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1124697 [^3]: İspir Kaymakamlığı, "İspir Kalesi," erişim 7 Şubat 2026, https://www.ispir.gov.tr/ispir-kalesi [^4]: Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansı (KUDAKA), "İspir Kalesi," erişim 7 Şubat 2026, https://kudaka.gov.tr/bolgemiz/erzurum/erzurum-gezilecek-yerler/ispir-kalesi ## Related Articles - [İspir (İlçe)](//detay/ispir-ilce-cc495/llms.txt)