--- title: İskender Lahdi slug: iskender-lahdi-2 url: /detay/iskender-lahdi-2 type: article language: Türkçe entity: primary: İskender Lahdi type: article disambiguation: İstanbul Arkeoloji Müzeleri'ndeki İskender Lahdi: Büyük İskender'e benzeyen figürleriyle ünlü, etkileyici bir Helenistik dönem kral lahdi. categories: - name: Arkeoloji slug: arkeoloji url: /kategori/arkeoloji tags: - antiktarih - sidonkralnekropolü - saydakazıları - antiklahit - osmanhamdibey - iskenderlahdi - istanbularkeolojimüzeleri - anıtmezar - sanattarihi author: Nazlı Kemerkaya created_at: 2025-02-06T21:07:43.482632+03:00 updated_at: 2025-04-17T12:20:17.709606+03:00 --- # İskender Lahdi ## Article Content İskender Lahdi, Geç [Klasik](/tr/detay/klasik/llms.txt) Dönemden Helenistik Döneme geçişin karakteristik ögelerini barındıran bir [kral](/tr/detay/kral-751332/llms.txt) lahdidir. 1887 yılında, [Osman](/tr/detay/osman-2/llms.txt) Hamdi [Bey](/tr/detay/bey-5/llms.txt)’in yürüttüğü kazılar sırasında Sidon (günümüzde [Lübnan](/tr/detay/lubnan-2/llms.txt)’ın [Sayda](/tr/detay/sayda-2/llms.txt) kenti) Krallık Nekropolü’nde bulunan bu [lahit](/tr/detay/lahit-sozluk/llms.txt), İstanbul Arkeoloji Müzeleri’ne getirilmiş ve o tarihten bu yana müzenin en [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) parçalarından biri olmuştur. Yüksek kaliteli kireçtaşı veya [mermer](/tr/detay/mermer-2/llms.txt) benzeri malzemeden yapılan lahit, işçiliği ve üzerindeki çok katmanlı [ikonografik](/tr/detay/ikonografi-sozluk/llms.txt) ögelerle dikkat çeker. Eserin üzerinde [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan kabartmaların bir bölümünde Büyük İskender’e benzer figürler görülmekle [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt), lahdin aslında Sidon Kralı Abdalonymos için yaptırıldığına dair güçlü kanıtlar bulunmaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/06/iziEPpCMMVakJDj3RNSzJOcsbmHpKL6j.jpeg) *İskender Lahdi, İstanbul Arkeoloji Müzeleri (Fotoğraf: Nazlı Kemerkaya)* #### **Tarih** İskender Lahdi, MÖ 4. yüzyılın sonlarına tarihlenmekte olup, bu [dönem](/tr/detay/donem-3/llms.txt) [Doğu](/tr/detay/dogu-751789/llms.txt) Akdeniz havzasının çalkantılı siyasi ortamını yansıtır. Pers İmparatorluğu ile Yunan [kent](/tr/detay/kent/llms.txt) devletleri arasındaki etkileşimin zirveye ulaştığı ve Büyük İskender’in seferleriyle doruğa çıkan bu süreçte, Sidon [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) [şehir](/tr/detay/sehir-3/llms.txt)-krallıklar pek çok kültürel ve sanatsal etkiyi aynı anda deneyimlemiştir. Lahdin, özellikle Yunan ve Pers unsurlarını bir arada sunması, dönemin politik ve ekonomik ilişkilerinin [sanat](/tr/detay/sanat/llms.txt) yapıtlarına yansıyan [somut](/tr/detay/somut/llms.txt) bir örneği olarak değerlendirilir. [Söz](/tr/detay/soz/llms.txt) konusu lahdin keşfi ise bölgede yaşayan Mehmet Şerif’in bir gözlemiyle başlamıştır. Şerif, Sayda’ya yaklaşık yarım [saat](/tr/detay/saat/llms.txt) uzaklıkta yer alan Ayaa’daki arazisinde çalışırken, bir kuyunun dibinde mağaraya benzer bir giriş [fark](/tr/detay/fark-2/llms.txt) etmiş ve 2 [Mart](/tr/detay/mart-749833/llms.txt) 1887 günü durumu Sayda Kaymakamı [Sadık](/tr/detay/sadik/llms.txt) Bey’e bildirmiştir. Görevliler, bölgede yaptıkları incelemeler sonucunda bir rapor hazırlayarak Bâb-ı Âli ve [Müze](/tr/detay/muze-2/llms.txt)-i Hümâyûn’a göndermiştir. O dönemde Müze-i Hümâyûn’un müdürlüğünü yürüten Osman Hamdi Bey, raporun önemini hemen kavrayarak vakit kaybetmeden Sayda’ya gitmek üzere hazırlıklara başlamıştır. Osman Hamdi Bey, Sayda’da kazı yapabilmek için öncelikle resmî izin alması gerektiğinden, en önemli buluntuları Müze-i Hümâyûn’a getirmek üzere padişahtan izin ve ödenek [talep](/tr/detay/talep-749365/llms.txt) etmiştir. II. Abdülhamid, bu talebi olumlu karşılayarak gerekli finansman ve kazı iznini sağlamıştır. Bu izinle başlatılan çalışmalar sonucunda, söz konusu alandan 22 adet kral lahdi çıkarılmıştır. Bulunan lahitler arasında, Mısır firavunlarının kullandığı antropoid (insan biçimli) formdaki Tabnit Lahdi, en eski örnek olarak öne çıkar. Bunun yanı [sıra](/tr/detay/sira-3/llms.txt) Satrap Lahdi, [Likya Lahdi](/tr/detay/likya-lahdi-2/llms.txt), [Ağlayan Kadınlar Lahdi](/tr/detay/aglayan-kadinlar-lahdi-2/llms.txt) ve İskender Lahdi gibi önemli eserler de İstanbul’a taşınmıştır. Özellikle İskender Lahdi, arkeoloji dünyasının başyapıtları arasında gösterilerek büyük ilgi uyandırmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/06/QD6Ps8YtrW4DMGxQPh3FQPsExYEqpPau.jpeg) *Osman Hamdi Bey’in kazı çalışmaları sonrasında hazırladığı plan ve kesit. Alt ortada bulunan İskender Lahdi’dir. (Fotoğraf: Nazlı Kemerkaya, İstanbul Arkeoloji Müzeleri)* #### **Özellikler** Dünyanın en büyük lahitlerinden biri olan bu [eser](/tr/detay/eser-3/llms.txt), 25 ton ağırlığında olup Sidon Krallık Nekropolü 3 nolu [mezar](/tr/detay/mezar-750492/llms.txt) odasında yer almaktadır. Lahit, bir tekne formundaki [ana](/tr/detay/ana-751169/llms.txt) [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt) ile ona uyumlu kapaktan oluşmaktadır. Ölçüleri 2,12 x 3,18 x 1,67 metre olan bu yapı, Yunanistan’ın [ünlü](/tr/detay/unlu-749478/llms.txt) Pentelikon mermerlerinden üretilmiş; orijinalinde boya kullanılmış, ancak zamanla boyaların bir kısmı aşınmıştır. Üçgen alınlıklı ve çatı kapaklı yapısı, eserin [özgün](/tr/detay/ozgun-750487/llms.txt) mimari özelliklerini göstermektedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/06/MXofTsGExjqz9RbZFe4IhEWhqqXISnFR.jpeg) *Kısa kenardaki alınlıkda bulunan kabartmalardaki boya kalıntıları (Fotoğraf: Nazlı Kemerkaya)* Lahdin en çarpıcı özelliği, [uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) yüzlerinden birinde yer alan ve Persler ile Yunanlar arasındaki çatışmayı betimleyen [savaş](/tr/detay/savas-3/llms.txt) sahnesidir. Bu betimlemenin, Büyük İskender’in MÖ 333 yılında kazandığı, Fenike ve Suriye kapılarını açan İssos Savaşı’nı temsil ettiği düşünülmektedir. Savaşın sonuçlarından biri olarak, lahdin sahibi olduğu düşünülen Abdalonymos’un kaderinde meydana gelen değişiklik, sonrasında Sidon kralı olmasına [yol](/tr/detay/yol-3/llms.txt) açmıştır. #### **Lahdin Üzerindeki Betimlemeler** Her ne kadar “İskender Lahdi” olarak anılsa da, aslında bu eser Büyük İskender’e ait değildir. Dönemsel yakınlığı nedeniyle Sidon Kralı Abdalonymos’a ait olduğu düşünülmektedir. Lahdin bu isimle tanınmasının nedeni, kabartmalarındaki sahnelerde Büyük İskender figürüne rastlanmasıdır. İlk bakışta önemli bir [hata](/tr/detay/hata-2/llms.txt) gibi görünse de, İskender’e ait olmadığı anlaşılınca bu durumun yalnızca [küçük](/tr/detay/kucuk-750344/llms.txt) bir ayrıntı olduğu kabul edilmiş ve eser, kazandığı ün nedeniyle aynı adla anılmaya devam etmiştir. İskender Lahdi’nde iki ana konu işlenmiştir. İlkinde, Makedonyalılar ile Persliler arasındaki [çetin](/tr/detay/cetin/llms.txt) savaş sahneleri yer alır. İkincisinde ise [Makedonya](/tr/detay/makedonya-2/llms.txt) ve Perslerin birlikte katıldığı geyik, panter ve [aslan](/tr/detay/aslan-3/llms.txt) avı sahneleri betimlenmiştir. Bu iki tema, dönemin siyasi ve sosyal yapısını yansıtan önemli görsel anlatımlar olarak değerlendirilir. Lahdin geniş cephelerinden birinde, Makedonya Kralı Büyük İskender’in Pers Kralı III. Darius’u ve ordusunu mağlup ettiği İssos Savaşı betimlenir. Kalabalık kompozisyonun en önünde, dikkat çeken ilk figür olarak Büyük İskender görünür. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/06/R4eozgs2Nfbeh3UAU7B449AsUQZI1TJH.jpeg) *Uzun kenardaki savaş sahnesi (Fotoğraf: Nazlı Kemerkaya)* Eserin diğer geniş cephesinde ise [av](/tr/detay/av-3/llms.txt) sahnesi yer alır; bu bölümde Persler ile Romalıların, Perslerin büyük [önem](/tr/detay/onem/llms.txt) verdiği av geleneğini birlikte sürdürdükleri gösterilmiştir. Av sahnesi, Perslerin [ekim](/tr/detay/ekim-748436/llms.txt) yaptığı ve [hayvan](/tr/detay/hayvan-2/llms.txt) avladığı [bahçe](/tr/detay/bahce-2/llms.txt) veya park niteliğindeki bir ortamda geçer; burada üçü atlı olmak üzere toplam sekiz figür bulunmaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/06/qeisTMhvnXTsMxe2pim3k95awOrgjLVs.jpeg) *Uzun kenardaki av sahnesi (Fotoğraf: Nazlı Kemerkaya)* Küçük cephelerden biri, savaş sahnesinin devamı gibi kurgulanmıştır. Üç grup hâlinde düzenlenen bu [sahne](/tr/detay/sahne-3/llms.txt), gerçekçi detaylarıyla öne çıkar. Aynı cephenin üst kısmındaki alınlıkta da benzer bir savaş sahnesi görülür ve burada yer alan figürlerin tümü Roma kökenli olarak tasvir edilmiştir.  ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/06/fltNwnp0pkwx10iMjWLiaQerokqB3DbD.jpeg) *Kısa kenardaki savaş sahnesi (Fotoğraf: Nazlı Kemerkaya)* Diğer küçük cephede ise av sahnesi tekrarlanmış, ancak bu defa sahnedeki tüm karakterler Persli figürlerdir. Bu sahnede avcının elinde [kalkan](/tr/detay/kalkan-5/llms.txt) bulunması, Perslerin av kıyafetinde kalkanın da yer aldığını gösteren önemli bir ayrıntı olarak kabul edilmektedir. Bu iki temel sahne grubu (savaş ve av); kralın kahramanlığı, cesareti ve güçlü liderliğini anlatmasının yanı sıra, dönemin elit tabakasının yaşam tarzını belgelemesi bakımından önemlidir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/06/6esahmccRSALAAzwcKp82CByDCmIlJFd.jpeg) *Kısa kenardaki av sahnesi (Fotoğraf: Nazlı Kemerkaya)* ## Academic Sources and References 1. Osman Hamdi Bey, Theodore Reinach. Une nécropole royale à Sidon fouille de Hamdy Bey · 1. Cilt. Ernest Leroux, 1896.Turgay, Tuna. “Alexander the Great’s Sarcophagus in Istanbul.” Travelatelier. Son erişim: 6 Şubat 2025. https://travelatelier.com/blog/alexander-the-great-sarcophagus-istanbul/ Okur yazarım. “İskender Lahdi.” Okuryazarım. Son erişim: 6 Şubat 2025. https://okuryazarim.com/iskender-lahdi/ Burcu, Kutlu Dilbaz. "Müze-i Hümâyûn'da İskender Lahdi.” Tarih Dergisi Sayı 64, no. 2 (2016): 1-26.Nezih, Başgelen. İstanbul Arkeoloji Müzesi İskender Lahti. Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 2013.Begüm, Bozoğlu. “İskender Lahdi Nedir?” Arkeofili. Son erişim: 6 Şubat 2025. https://arkeofili.com/iskender-lahdi-nedir/ Kültür Portalı. “İskender Lahdi.” Kültür Portalı. Son erişim: 6 Şubat 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/medya/fotograf/fotodokuman/3971/-iskender-lahdi