---
title: İrdelemek
slug: irdelemek-73d40
url: /detay/irdelemek-73d40
type: dictionary
language: Türkçe
entity:
  primary: İrdelemek
  type: dictionary
  disambiguation: İrdelemek: kökeni, kullanım alanları ve örnekleriyle detaylı inceleme. Eski Türkçe'den günümüze gelen bu fiilin anlamını keşfedin.
  categories:
    - name: Genel Kültür
      slug: genel-kultur
      url: /kategori/genel-kultur
    - name: Diller Ve Dil Bilim
      slug: diller-ve-dilbilim
      url: /kategori/diller-ve-dilbilim
  tags:
    - İrdelemek
    - Dil Devrimi
    - Anadolu ağızları
    - İrdeleme
    - Eski Türkçe
    - Köken
author: Ayşe İkbal Özsakın
created_at: 2025-06-25T14:54:45.076098+03:00
updated_at: 2025-06-25T17:02:38.980928+03:00
---

# İrdelemek

<!-- CONTEXT: Article Content for "İrdelemek" -->

## Article Content

### **Köken**

[İrdelemek](/tr/detay/saptamak-5c6f1/llms.txt) fiili, Eski Türkçe “irte-” ([izlemek](/tr/detay/izlemek-63cb0/llms.txt), [aramak](/tr/detay/aramak-d7b3f/llms.txt)) fiiline gelen Türkiye Türkçesindeki -AlA- sıkılık ekiyle türetilmiştir. Bu fiil, Eski Türkçe “[iz](/tr/detay/iz-beb21/llms.txt)” sözcüğünden yine Eski Türkçe -dA- ekiyle türetilmiştir. Anadolu ağızlarında kullanılan bu sözcük, Dil Devrimi döneminde yazı diline geçmiştir. En eski örnekleri Kaşgarî’nin 1073 tarihli**&#32;***Divan-ı Lugati’t-Türk* eserinde ve 14. yüzyıla ait Kul Mes’ud tercümelerinde görülür.

### **Kullanım Alanları**

- **Günlük Konuşma:** Karşılıklı bir konuşma sırasında sorgulayıcı tavrı belirtmek için da bir konunun yüzeyine değil derinine inmek anlamında kullanılır.
- **Eleştiri ve Değerlendirme Yazılarında:** Sanatsal ya da kültürel bir ürünün (film, kitap, sergi, oyun vb.) çeşitli yönlerini değerlendirmek için tercih edilir.

<!-- CONTEXT: Academic Sources and References for "İrdelemek" -->

## Academic Sources and References

1. “İrdelemek.” Kubbealtı Lugatı. Erişim 25 Haziran 2025. https://lugatim.com/s/%C4%B0rdelemek
2. “İrdelemek.” Nişanyan Sözlük. Erişim 25 Haziran 2025. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/irdelemek
3. “İrdelemek.” Türk Dil Kurumu. Güncel Türkçe Sözlük. Erişim 25 Haziran 2025. https://sozluk.gov.tr/?ara=%C4%B0rdelemek