İnkalar:Güneşin Çocukları

Güney Amerika'nın batı kıyısında, And Dağları'nın yükseklerinde yaklaşık 500 yıl önce yaşamış güçlü bir medeniyettir. Bu topluluk, tekerlek veya demir aletler kullanmadan devasa taş şehirler inşa etmeyi başarmıştır. Yaşadıkları bölge günümüzde Peru, Şili ve Kolombiya gibi ülkelerin sınırları içinde yer almaktadır.

İnkalar, 1100 yılı civarında Peru'daki Cusco Vadisi'ne yerleşmişlerdir. 1438 yılında dokuzuncu hükümdar olan Pachacuti başa geçince, küçük bir krallığı Amerika kıtasının o güne kadar gördüğü en büyük imparatorluğa dönüştürmüştür,. Başkentleri olan Cusco şehrini "dünyanın göbek deliği" olarak adlandırmışlardır. Dağlık ve sarp arazilerde hayatta kalabilmek için "teras" adı verilen basamaklı tarlalar yapmışlardır. Bu teraslar sayesinde dik yamaçlarda patates, mısır, kinoa ve fasulye yetiştirebilmişlerdir. Ayrıca dağlardaki suları tarlalara ulaştırmak için gelişmiş su kanalları inşa etmişlerdir.

İnkalar (Yapay zeka ile oluşturuldu)

İmparator Pachacuti tarafından 1450 civarında kurulan Machu Picchu, İnkaların en ünlü şehridir. Şehir, deniz seviyesinden yaklaşık 2.430 metre yükseklikte bir dağ sırtına kurulmuştur. İnkalar, bu şehri inşa ederken devasa granit blokları birbirine o kadar hassas yerleştirmişlerdir ki taşların arasına bir jilet bile giremez. Bu binalar harç adı verilen yapıştırıcı çamurlar kullanılmadan yapılmıştır. Taşların birbirine geçmeli yapısı, şiddetli depremler sırasında binaların yıkılmak yerine hafifçe sallanıp tekrar eski yerine oturmasını sağlar. Şehirde ayrıca 16 adet taş çeşmeden oluşan ve yer çekimiyle çalışan gelişmiş bir su sistemi bulunmaktadır.

İnkaların bizim bildiğimiz anlamda yazılı bir alfabeleri yoktu; kayıtlarını "quipu" denilen düğümlü iplerle tutarlarmış. Farklı renklerdeki ipler ve üzerindeki düğümlerin yerleri, sayılar ve önemli olaylar hakkında bilgiler taşırdı. İmparatorlukta "mit'a" adı verilen bir çalışma sistemi vardı. Bu sisteme göre her aile, yılın belirli zamanlarında devlet için yol yapımı veya tarım gibi işlerde çalışırdı. İletişimi sağlamak için 30.000 kilometreden fazla yol yapmışlar ve "chasqui" denilen haberci koşucular sayesinde mesajları bir günde 240 kilometre uzağa taşıyabilmişlerdir.

1532 yılında Francisco Pizarro liderliğindeki İspanyol ordusu İnka topraklarına gelmiştir. O sırada İnkalar kendi aralarında bir iç savaş yaşıyorlardı ve Avrupa'dan gelen çiçek hastalığı gibi hastalıklar nüfusun büyük kısmını yok etmişti,. 1533 yılında son imparator Atahualpa'nın hayatını kaybetmesiyle imparatorluk sona ermiştir.

Ancak İnkaların kültürü tamamen yok olmamıştır. Bugün Peru'da hala sekiz milyondan fazla insan İnkaların dili olan Keçuva (Quechua) dilini konuşmaktadır. Ayrıca mısır ve patates gibi yetiştirdikleri ürünler tüm dünyaya yayılmıştır.

• İnkalar, modern tıptan yüzyıllar önce başarılı beyin ameliyatları yapabiliyorlardı.
• Dondurularak kurutulmuş patates yapmayı keşfeden İnkalar, bu yiyecekleri 10 yıl boyunca bozulmadan saklayabiliyorlardı.
• Gençler yetişkinliğe adım attıklarında onlara "Yıldız" veya "Jaguar" gibi kişiliklerini yansıtan yeni isimler verilirdi.

İnka medeniyeti (Yapay zeka ile oluşturuldu)

İnka İmparatorluğu yaklaşık 500 yıl önce sona ermiş olsa da, bu büyük medeniyetin izleri bugün hâlâ Güney Amerika'da ve tüm dünyada yaşamaya devam etmektedir,. Mimari ustalıklarından dillerine, tarım yöntemlerinden günlük hayatta kullandığımız kelimelere kadar pek çok alanda İnkaların mirasını görmek mümkündür.

İnkaların resmi dili olan Keçuva (Quechua), günümüzde hâlâ yok olmamıştır. Peru, Ekvador ve Bolivya gibi ülkelerde yaşayan sekiz milyondan fazla insan bu dili konuşmaya devam etmektedir. Aslında bizler de farkında olmadan bazı Keçuva kelimelerini günlük hayatımızda kullanıyoruz. Örneğin; kondor, lama, poncho (panço), puma ve kinoa gibi kelimeler doğrudan İnkaların dilinden dünyadaki diğer dillere geçmiştir.

İnkaların harç kullanmadan, taşları birbirine mükemmel şekilde uydurarak inşa ettikleri yapılar günümüzde mühendisleri hâlâ şaşırtmaktadır.Machu Picchu gibi şehirler, bölgedeki şiddetli depremlere rağmen 500 yılı aşkın süredir yıkılmadan ayakta durmaktadır. İnkaların sarp dağ yamaçlarına yaptıkları teraslar (basamaklı tarlalar), bugün hâlâ toprak kaymalarını önlemekte ve tarım için kullanılmaktadır.Ayrıca yaptıkları gelişmiş su kanalları, modern mühendislere suyun verimli kullanımı ve drenaj sistemleri konusunda ilham vermeye devam etmektedir.

İnka kültürü sadece taşlarda değil, insanların kutlamalarında da yaşamaktadır. Her yıl Haziran ayında Peru'nun Cusco şehrinde düzenlenen Inti Raymi (Güneş Festivali), İnkaların eski törenlerini hatırlatan büyük bir kutlamadır.