--- title: İbrahim Refik Saydam slug: ibrahim-refik-saydam-5739a url: /detay/ibrahim-refik-saydam-5739a type: biography language: Türkçe entity: primary: İbrahim Refik Saydam type: biography disambiguation: İbrahim Refik Saydam: Türk hekim, siyasetçi, Başbakan. Millî Mücadele kahramanı, sağlık hizmetlerine büyük katkıları oldu. categories: - name: Siyaset Ve Uluslararası İlişkiler slug: siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler url: /kategori/siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - Refik Saydam - Başbakanlık author: Yakup Hilmi Altuntaş created_at: 2025-05-16T21:51:17.894724+03:00 updated_at: 2025-05-21T13:39:16.585358+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/21/k9ERZ3LkuNbzpyolvgEV1L2j6c155ToM.png --- # İbrahim Refik Saydam > Türk hekim, siyasetçi ve devlet adamı. 1881’de İstanbul’da doğdu. 1905’te Askerî Tıbbiyeden Tabip Yüzbaşı rütbesiyle mezun oldu. Balkan ve I. Dünya Savaşları’nda sıhhiye hizmetlerinde bulundu. 1919’da Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a çıkışında karargâhta yer aldı. TBMM’de milletvekilliği ve Sağlık Bakanlığı yaptı. 1939–1942 yılları arasında Başbakanlık görevinde bulundu. 8 Temmuz 1942’de İstanbul’da vefat etti. ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: İbrahim Refik Saydam ![refiksaydam.webp](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/16/X60yTxaeToULu0vzLxdJ20dDVC2IWN6Y.webp) | Field | Value | |-------|-------| | custom_key_799232 | | | custom_key_799230 | | | Ölüm Yeri(Metin) | İstanbul (Türkiye Cumhuriyeti) | | Doğum Yeri(Metin) | İstanbul (Osmanlı İmparatorluğu) | | Görev(ler) | Türkiye Başbakanı (1939–1942),TBMM Milletvekili (1920–1942),Sağlık Bakanı (1923–1925/1925–1937) | | Mesleği | Devlet adamı,Siyasetçi,Hekim | | Eğitim | Çengelköy Askerî Tıbbıye İdadisi,Fatih Askerî Rüştiyesi,Mahalle Mektebi | | Parti | Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) | | custom_key_799232 | 1942-07-08 | | custom_key_799230 | 1881-09-08 | ## Article Content [İbrahim Refik Saydam](/tr/detay/ibrahim-refik-saydam-a7755/llms.txt), 8 Eylül 1881 tarihinde İstanbul'da doğmuştur. Türk hekim, siyasetçi ve devlet adamıdır. [Atatürk](/tr/detay/ataturk-9d7d8/llms.txt) ile birlikte Samsun’a çıkan 18 subaydan biri olan Refik Saydam, Millî Mücadele’nin öncü kadrolarında yer almış; [Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı](/tr/detay/turkiye-basbakanligi-548af/llms.txt), İçişleri Bakanlığı, Cumhuriyet Halk Partisi Genel Sekreterliği ve [Türkiye](/tr/detay/turkiye-2/llms.txt) Cumhuriyeti Başbakanlığı görevlerinde bulunmuştur. ### **Hayatı** Refik Saydam, İstanbul’un Fatih semtinde 1881 yılında doğdu. Babası Çankırı’nın Çerkeş ilçesi Karacaviran nahiyesi Dolap Köyü’nden gelen ve İstanbul’da yağ ticareti yapan Hacı Mehmet Efendi, annesi ise Divrikli Osman Efendi’nin torunu Fatma Zehra Hanım’dır. Eğitimine mahalle mektebinde başlayan Refik Saydam, 1892’de Fatih Askerî Rüştiyesi’ne, ardından Çengelköy Askerî Tıbbiye İdadisi’ne devam etti. 1905 yılında Askerî Tıbbiyeden Tabip Yüzbaşı rütbesiyle mezun oldu. Gülhane Seririyatı’nda klinik çalışmasının ardından çeşitli sağlık ve askerî görevlerde bulundu. Almanya’da Berlin Askerî Tıp Akademisi ve Scharite Hastanesi’nde eğitim gördü. ### **Askerî ve Sıhhiye Görevleri** Balkan Savaşı’nda kolera ve bulaşıcı hastalıklarla mücadele etti. 1. Dünya Savaşı yıllarında Sahra Müfettiş-i Umumisi Muavinliği görevini yürüttü. Galiçya Cephesi’nde Türk Kolordusu Sağlık Teşkilatı’nı teftiş etti. ### **Millî Mücadele Dönemi** [Mustafa Kemal Paşa](/tr/detay/mustafa-kemal-ataturk-722184/llms.txt)’nın 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkışında karargâhta Sıhhiye Müfettiş Muavini olarak yer aldı. Erzurum ve Sivas Kongreleri’ne katıldı. TBMM’nin açılışında Bayezid Mebusu olarak görev yaptı. Millî Müdafaa Vekâleti Sıhhiye Dairesi Reisliği ve ardından Sağlık ve Sosyal Yardım Vekilliği yaptı. ### **Bakanlık ve Başbakanlık Yılları** Beş defa Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı görevine getirilen Refik Saydam, Türkiye’nin sağlık teşkilatını kurdu, koruyucu sağlık hizmetlerini geliştirdi, sağlık okullarının açılmasına öncülük etti. 1925’te [Kızılay](/tr/detay/kizilay-2/llms.txt) Cemiyeti Genel Başkanlığı’na seçildi ve bu görevi 14 yıl sürdürdü. Atatürk’ün vefatının ardından Celâl Bayar kabinesinde İçişleri Bakanlığı ve CHP Genel Sekreterliği görevlerini yürüttü. 25 Ocak 1939’da Başbakanlığa atandı. II. Dünya Savaşı’nın zorlu koşulları altında iç ve dış siyaseti yönetti. ### **Ölümü ve Cenaze Töreni** 8 Temmuz 1942 gecesi İstanbul Pera Palas Oteli’nde kalp krizi sonucu hayatını kaybetti. Cenazesi İstanbul’da düzenlenen büyük törenin ardından trenle Ankara’ya getirildi. Ankara’da yapılan askerî ve resmî törenle Hacı Bayram Camii haziresine defnedildi. ### **Hatırası** Refik Saydam, Türkiye’de sağlık teşkilatlanmasının ve koruyucu hekimliğin öncülerinden kabul edilmektedir. Soyadı Kanunu sonrasında Atatürk tarafından “Saydam” soyadı verilmiştir. 1925’te İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi ve 1974’te Çukurova Üniversitesi tarafından fahri profesörlük unvanı ile onurlandırılmıştır. ## Academic Sources and References 1. Vakit Gazetesi 1939 Birincikanun 13 (13 Aralık 1939). Picryl. Erişim tarihi: 16 Mayıs 2025 2. Dilek, Zühal. “İbrahim Refik Saydam (1881–1942).” Atatürk Ansiklopedisi. Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı. Erişim 15 Mayıs 2025. https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/738/İbrahim-Refik-Saydam-(1881-1942). 3. Şimşek, Hülya, Prof. Dr. “Dr. İbrahim Refik Saydam’ın Hayatı ve Koruyucu Hekimlikteki Başarıları.” Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi 13 (Özel Sayı, 2023): 18-25. Erişim tarihi: 16 Mayıs 2025.