--- title: Hz. Süleyman Camii slug: hz-suleyman-camii-6f9b8 url: /detay/hz-suleyman-camii-6f9b8 type: article language: Türkçe entity: primary: Hz. Süleyman Camii type: article disambiguation: Hz. Süleyman Camii: Diyarbakır'ın tarihi camisi, 12. yy'dan kalma mimari harikası. İbadet ve ziyaret yeri. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - nasiriyye cami - kale cami - meşhed cami - murtaza paşa - HzSüleyman Cami - Ahmet Tevfik Paşa - Ziyaretgâh - Sahabeler Türbesi - Hz Süleyman Camii - İç Kale - Osmanlı Dönemi - İslam tarihi - Hz Ömer - Diyarbakır - Halid bin Velid author: Mehmet Tahir Özbey created_at: 2025-04-06T12:43:31.942050+03:00 updated_at: 2025-04-17T10:00:40.656667+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/06/xkO4a2DTUkm9IO9lW31bSzx77Pgx6d0R.jpg --- # Hz. Süleyman Camii ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Hz. Süleyman Camii ![Hz-Suleyman-Cami-_2_.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/06/FdyGPcIdOt7LQwSJwoPdHyA5odeyZ5qE.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Yapım Tarihi(leri)(Metin) | 1155-1160 (Minaresindeki kitabelere göre) | | Malzeme(ler) | Siyah bazalt taş | | Ad(lar) | Hz. Süleyman Camii | | Yaptıran | Nisanoğlu Kemaleddin Ebu’l Kasım Ali (Cemalüddevle unvanlı) | | Onarımlar ve Eklemeler | kuzeyde türbe ve çeşme,Batıda Sahabeler Türbesi - namazgâh - çeşme,1875: Ahmet Tevfik Paşa tarafından dekorasyon yenileme ve türbe onarımı,1656-1658: Silahtar Murtaza Paşa tarafından ek onarımlar,1631-1633: Silahtar Murtaza Paşa tarafından onarım - çeşme ve tuvalet eklenmesi | | Yapısal Özellikler | Kare gövdeli minare (kuzeydoğu) - sülüs yazılı kitabeler - Rumi ve palmet motifleri,Mihrap nişi ve tavanda kalem işi süslemeler,Son cemaat yeri kuzeyde harime geçiş buradan,Kuzey-güney doğrultusunda dikdörtgen plan | | Tarihî Önem | Halid Bin Velid’in oğlu Süleyman ve diğer sahabelerin mezarlarının bulunduğu Meşhed ile ziyaretgâh,Hz. Ömer döneminde Diyarbakır’ın fethinin başlangıç noktası | | Günümüzdeki Durum | İbadet ve ziyaret yeri olarak önemini koruyor | | Diğer İsimleri | Nasiriyye Camii, Meşhed Camii, Murtaza Paşa Camii, Kale Camii | | Mimar(lar) | Hibetullah el-Gürgani (tahmini) | | Konum | Diyarbakır İç Kalesi,Oğrun Kapı’nın güneyindeki burç kenarı | ## Article Content **Hz. Süleyman Camii;** **Nasiriyye Camii**, **Meşhed Camii**, **Murtaza Paşa Camii** ve **Kale Camii** [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) çeşitli isimlerle anılan, Diyarbakır’ın tarihî ve dinî açıdan [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) yapılarından biridir. Minaresindeki kitabelere göre, 1155-1160 yılları arasında Nisanoğulları döneminde **Cemalüddevle** unvanlı **Nisanoğlu Kemaleddin Ebu’l Kasım Ali** tarafından yaptırılmıştır. Mimari özelliklerinden yola çıkılarak, yapının mimarının **Hibetullah el-Gürgani** olduğu tahmin edilmektedir. Caminin ilk yapılış tarihi kesin olarak bilinmemekle [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt), minare kitabesi bu tarihleri işaret eder. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/06/7pcGoEHrmH3woKpcTSgniWNGj5ReC9j7.jpg) *Hz. Süleyman Camii (Diyarbakır Valiliği)* ### **Konum ve Tarihî Önem** Cami, Diyarbakır İç Kalesi’nde, **Oğrun Kapı**’nın güneyindeki burcun kenarında, eğimli bir [arazi](/tr/detay/arazi-4/llms.txt) [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt) inşa edilmiştir. En önemli özelliği, Hz. [Ömer](/tr/detay/omer-2/llms.txt) döneminde Diyarbakır’ın fethinin bu noktadan başlamış olmasıdır. Caminin bitişiğinde [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan **Meşhed**, Osmanlılar döneminde düzenlenmiş olup **Halid Bin Velid’in oğlu Süleyman** ile Diyarbakır’ın fethedilmesi sırasında şehit düşen diğer sahabelerin mezarlarını barındırır. Bu [durum](/tr/detay/durum-5/llms.txt), camiyi bir ziyaretgâh haline getirmiş ve günümüzde de bu niteliğini korumasını sağlamıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/06/TLLpLWuMlj2hamOlk2jb27LB4sDo5ioD.jpg) *Hz. Süleyman Camii (Diyarbakır Valiliği)* ### **Yapısal Özellikler** Cami, kuzey-güney doğrultusunda [dikdörtgen](/tr/detay/dikdortgen-748450/llms.txt) bir alanı kaplar ve kuzeyindeki son [cemaat](/tr/detay/cemaat-4/llms.txt) yerinden harime geçiş sağlanır. İç mekânda süslemeler, mihrap nişi ve tavandaki [kalem](/tr/detay/kalem-3/llms.txt) işi motiflerle sınırlıdır. Dış cephede ise süsleme unsurları, minaredeki kitabelerde yoğunlaşır. Kuzeydoğudaki [kare](/tr/detay/kare-748449/llms.txt) gövdeli minare, silmeli [yazı](/tr/detay/yazi-2/llms.txt) kuşaklarıyla beş bölüme ayrılmıştır. [Kalker](/tr/detay/kalker/llms.txt) üzerine **sülüs** yazıyla işlenen kitabeler, **Rumi** ve **palmet** motifli kıvrık dallarla hareketlendirilmiş; yarım oluk ve düz bir silme ile üç yönden çevrilmiştir. Doğudaki kitabe, güneydekine göre daha [sağlam](/tr/detay/saglam-748210/llms.txt) durumdadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/06/IYUAKG9hy8qoLPWO8OHgF8u9MmTWSfns.jpg) *Hz. Süleyman Camii (Diyarbakır Valiliği)* ### **Onarım ve Eklemeler** [Yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt), tarih boyunca çeşitli onarımlar ve eklemelerle gelişmiştir. 1631-1633 yıllarında [Vali](/tr/detay/vali-4/llms.txt) **Silahtar Murtaza Paşa** tarafından cami ve [meşhed](/tr/detay/meshed-3/llms.txt) esaslı bir onarımdan geçirilmiş; 1631-1632 ve 1656-1658 yıllarında valilik yapan Murtaza [Paşa](/tr/detay/pasa-2/llms.txt), yapıya [çeşme](/tr/detay/cesme-3/llms.txt) ve tuvaletler eklemiştir. 1875 yılında ise Diyarbakır Valisi **Ahmet Tevfik Paşa**, caminin dekorasyonunu yenilemiş ve türbesini onartmıştır. Siyah bazalt taştan inşa edilen cami, farklı dönemlere ait yapılarla bir [topluluk](/tr/detay/topluluk-751365/llms.txt) haline gelmiştir. Batısında **Sahabeler Türbesi**, [namazgâh](/tr/detay/namazgah-2/llms.txt) ve bir çeşme; kuzeyinde ise bir [türbe](/tr/detay/turbe-3/llms.txt) ve başka bir çeşme bulunmaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/06/tGaqn5ehHQ893wmppB3NNrN4I8B4CDyk.jpg) *Hz. Süleyman Camii (Diyarbakır Valiliği)* ### **Günümüzdeki Durum** Diyarbakır’ın önemli inanç merkezlerinden biri olan Hz. [Süleyman](/tr/detay/suleyman-2/llms.txt) Camii, her dönemde ekleme ve onarımlarla zenginleşmiş, günümüzde hem ibadet hem de ziyaret yeri olarak önemini korumaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/06/uhdEsOLibh5gCavAYKEDwXATa5nPpAL8.jpg) *Hz. Süleyman Camii (Diyarbakır Valiliği)* ## Academic Sources and References 1. Diyarbakır Valiliği. “Hz. Süleyman Camii ve Sahabe Kabirleri.” Erişim 6 Nisan 2025. http://www.diyarbakir.gov.tr/hz-suleyman-camii-ve-sahabe-kabirleri 2. Kültür Portalı. “Hazret Süleyman Camii | Kültür Portalı.” Erişim 6 Nisan 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/diyarbakir/gezilecekyer/hazret-suleyman-cam