--- title: Hoton Türkleri slug: hoton-turkleri-d8a45 url: /detay/hoton-turkleri-d8a45 type: article language: Türkçe entity: primary: Hoton Türkleri type: article disambiguation: Moğolistan'da yaşayan, kökeni Türk olan Hoton Türklerinin tarihini, kültürünü ve dilini keşfedin. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Siyaset Ve Uluslararası İlişkiler slug: siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler url: /kategori/siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler tags: - Hoton kültürü - Türk lehçesi - Hoton Türkleri - Moğolistan author: Duygu Şahinler created_at: 2025-06-09T02:17:26.542309+03:00 updated_at: 2025-06-09T09:33:11.864576+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/06/08/ZS17hX6dIZh3RjzEiyeLoAOwiHafbZbw.jpg --- # Hoton Türkleri ## Article Content **Hoton Türkleri**, günümüzde Moğolistan’ın batısında, özellikle **Uvs Eyaleti**’nde yaşayan, kökeni **Türk** olan bir etnik topluluktur. Tarihsel olarak [Doğu Türkistan](/tr/detay/turkistan-2/llms.txt)’ın **Hotan** bölgesinden Moğolistan’a göç ettikleri kabul edilen bu topluluk, dil, kültür ve gelenekleri bakımından özgün bir yapıya sahiptir. Hotonlar, zaman içinde **Oyrat Moğollarının Dörbet lehçesini** benimseseler de 19. yüzyıla kadar kendilerine özgü bir **Türk lehçesi** konuşmuşlardır. Bu lehçe, günümüzde ölü lehçeler arasında kabul edilmektedir. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=m2bzgIF7SFY) *Hoton Türkleri Belgeseli (TRT Avaz)* ### **Köken** “Hoton” adı, büyük olasılıkla atalarının yaşadığı **Hotan** şehrine atfen verilmiştir. Çin, Tibet ve Sanskrit kaynaklarında bu bölge farklı şekillerde (örneğin “Yü-t’ien”, “Hvatana” ve “Gōdaṇa”) anılmakta, “inek bağışı” gibi dinî çağrışımları olan anlamlar taşımaktadır. Hotonlar, **Eski Uygur Kağanlığı** döneminde [Uygurların](/tr/detay/uygurlar-2/llms.txt) bir boyu olarak tanımlanırlar. 17. yüzyılda, **Cungarya Hanlığı** tarafından **tarım ve askerî** amaçlarla Moğolistan’a getirildikleri ve getirilen grubun 300-400 kişilik savaş esirlerinden oluştuğu düşünülmektedir. ### **Etnogenez ve Adlandırma Tartışmaları** Hoton adıyla ilgili çeşitli teoriler bulunmaktadır. Bunlardan biri, Moğolcadaki “şehir” anlamındaki *hot* kelimesinden türediği yönündedir. Diğer yaygın bir halk anlatısına göre ise Hoton erkekleri, [Moğol](/tr/detay/mogollar-2/llms.txt) saldırılarından kurtulmak için kadın kılığına girmiş; bu nedenle “**Hatun**” olarak anılmışlar, zamanla bu ad “Hoton”a dönüşmüştür. Ancak bu anlatı bilimsel çevrelerde tartışmalıdır. Kaynaklar, Hotonların **Kazakların Zhantekei koluna**, **Oş ve Buhara** şehirlerine veya **Uygur-Sart kültürüne** dayandığını öne sürmektedir. ### **Nüfus** Moğolistan Ulusal İstatistik Ofisi verilerine göre Hotonların sayısı 1956’da 2603 iken 2020 yılında bu sayı 12.057’ye ulaşmıştır. Nüfuslarının büyük kısmı [Uvs Eyaleti](/tr/detay/mogolistan-2/llms.txt)’nin **Tarialan** ilçesinde yaşamaktadır. Ancak şehirleşme oranı arttıkça **Ulaanbaatar** gibi merkezlere göç eden Hotonlar da bulunmaktadır. ### **Kabile Yapısı** Hotonlar, yedi ana kabileden oluşur: **Şāvay, Hoçgeld, Holidog, Burd, Ogotor, Hasan, Şalbag**. Bu kabilelere "elken" denir. Her bir elkenin kutsal kabul edilen **totemleri** vardır. Örneğin, Şāvay elkenin sembolü “kitap”, Burd elkenin sembolü ise “khuur” (bir müzik aleti)’dur. Bu semboller, dinî liderlik ya da sanatsal yetenek gibi kültürel rollerle ilişkilendirilir. ### **Dil** [Hoton Türkçesi](/tr/detay/hotan-turks-b9396/llms.txt), 19. yüzyıla dek konuşulmuş ve ardından Oyrat dilinin Dörbet lehçesiyle yer değiştirmiştir. Bu özgün lehçeye dair veriler, Rus araştırmacılar (G. N. Potanin, B.Y. Vladimirtsov, A.N. Samoilovich) ve Moğol bilim insanları tarafından derlenmiştir. Söz varlıkları, telaffuz özellikleri ve fonetik yapılar incelenerek bazı dil kayıtları oluşturulmuştur. ### **Kültür** Hoton kültürü, [İslamiyet](/tr/detay/islamiyet-oncesi-turk-devleti-0fe3a/llms.txt) ile iç içe geçmiştir ve **Budist geçmişin izlerini** de taşımaktadır. Dinî pratikler arasında dua gelenekleri, kutsal anne-baba törenleri, sünnet merasimleri yer alır. Kıyafet kültüründe geleneksel giysilere bağlılık gözlemlenir. Hotonların **tamgaları**, elbise motifleri ve halk müziği de kültürel kimliklerinin bir parçasıdır. ### **Edebiyat** Hoton edebiyatı daha çok sözlü gelenekle aktarılmıştır. **Kutsal metinler** ve dualar dışında, Hoton toplumunun İslam öncesi ve sonrası dönemlerine ait anlatılar, efsaneler ve menkıbeler mevcuttur. Ancak yazılı metin sayısı oldukça sınırlıdır. ## Academic Sources and References 1. Khosbayar Ulziisaikhan, Moğolistan’daki Hoton Türkleri (Dilleri – Kültürleri – Edebiyatları), İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 2023. https://www.proquest.com/openview/2cb32603c8e0c4b802f2c7017ae8c497/1?pq-origsite=gscholar&cbl=2026366&diss=yTRT Avaz. "Hoton Türkleri - Orhun'dan Malazgirt'e Kutlu Yürüyüş - 4. Bölüm." TRT Avaz Youtube Kanalı. Son Erişim 9.6.2025. https://www.youtube.com/watch?v=m2bzgIF7SFY ## Related Articles - [Duha Türkleri ](//detay/duha-turkleri-d5ada/llms.txt)