--- title: Homotherium slug: homotherium-9566b url: /detay/homotherium-9566b type: article language: Türkçe entity: primary: Homotherium type: article disambiguation: Soyu tükenmiş kılıç dişli kedi Homotherium: Pliyosen-Pleistosen dönemlerinde yaşamış, Avrasya, Afrika ve Kuzey Amerika'da yaygın bir tür. categories: - name: Ekoloji, Botanik Ve Zooloji slug: ekoloji-botanik-ve-zooloji url: /kategori/ekoloji-botanik-ve-zooloji tags: - Homotherium - hayvan - Megafauna - Zooloji author: Ertuğrul Erdağlı created_at: 2025-04-13T14:45:18.635690+03:00 updated_at: 2025-04-17T09:41:28.156258+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/13/8COAv1mvMtgKUooI9Ng2O3mU1yEKzWNm.jpg --- # Homotherium ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Homotherium ![ChatGPT Image 13 Nis 2025 17_21_15.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/13/4xJMvrHcitzzx4BafdAunUGhToNes3oe.png) | Field | Value | |-------|-------| | Takım(lar) | Carnivora | | Alem(ler) | Animalia | | Aile | Felidae | | İlk Tanımlayan | Fabrini, 1890 (cins); Owen, 1846 (latidens türü olarak) | | Önemli Fosil Lokalitleri | Incarcal (İspanya), Schöningen (Almanya), Badyarikha (Sibirya), Alaska | | Soyunun Tükenişi | İklim değişiklikleri, Av kaynaklarının azalması ve insan rekabeti | | Sosyal Davranış | Muhtemelen sosyal; grup hâlinde avlanma olasılığı | | Ekolojik Rol | Orta–büyük boyutlu memelileri avlayan üst düzey yırtıcı (apex predator) | | Fosil Aralığı | Geç Pliyosen – Geç Pleistosen (yaklaşık 4 milyon – 10 bin yıl önce) | | Tür(ler) | Homotherium latidens | | Cins | Homotherium | | Alt Aile | Machairodontinae | | İnfraklas | Eutheria | | Sınıf | Mammalia | | Şube | Chordata | | Ayırt Edici Özellik(ler) | Mandibular flanj,Uzun ön bacaklar,Kısa ama yassı üst köpek dişleri | | Yaşam Alanı(ları) | Açık çayırlıklar,Tundralar ve orman açıklıkları | | Boyut(lar) | Omuz yüksekliği: 90–110 cm,Ağırlık: 150–200 kg,Uzunluk: 1.5–2.0 m | | Bilimsel Ad(lar) | 1890),Homotherium (Fabrini | ## Article Content Homotherium, soyu tükenmiş bir kılıç dişli kedi cinsi olup, Felidae familyası içinde Machairodontinae alt familyasına ve Homotherini kabilesine dâhildir. Bu cins ilk olarak 1890 yılında Fabrini tarafından tanımlanmıştır. Homotherium, Pliyosen’den Pleistosen sonuna kadar varlığını sürdürmüş ve hem [Avrasya](/tr/detay/avrasya-2/llms.txt), hem Afrika hem de Kuzey Amerika'da geniş bir coğrafyaya yayılmıştır. Bilinen en [yaygın](/tr/detay/yaygin-748456/llms.txt) machairodontin cinslerinden biri olan Homotherium, genellikle sabre-toothed cat yani kılıç dişli kedi olarak adlandırılsa da, [klasik](/tr/detay/klasik/llms.txt) sabre-tooth yapısından farklı ve daha özel morfolojik özelliklere sahiptir. Genelde Homotherium latidens türü üzerinden tanımlanır, ancak bazı araştırmacılar bu cinste daha fazla tür bulunduğunu ileri sürmektedir. Yine de günümüzde Avrasya fosilleri büyük ölçüde H. latidens adı altında birleştirilmiştir. ### **Morfolojik Özellikler** Homotherium’un iskelet ve [diş](/tr/detay/dis-748777/llms.txt) yapısı, onu hem çağdaş büyük kedilerden hem de diğer machairodontlardan ayırır. Kafatası ve çene yapısı, diş morfolojisi ve postkranial iskelet unsurları bu türün avcılıktaki uzmanlaşmasını açıkça ortaya koyar. Kafatasında öne çıkan belirgin sagittal çıkıntı ve güçlü temporal [kas](/tr/detay/kas-750484/llms.txt) izleri, çene kapanış gücünün yüksekliğine işaret eder. Özellikle üst [köpek](/tr/detay/kopek-3/llms.txt) dişleri [uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) ve yanlardan sıkıştırılmış olup, daha [kısa](/tr/detay/kisa/llms.txt) ama kalın yapılarıyla Smilodon [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) klasik sabre-toothed türlerinden ayrılır. Bu dişlerin uçları hafif kavisli ve çoğunlukla ince tırtıklı (serrated) kenarlara sahiptir; bu [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt), avın yüzey dokularında [hızlı](/tr/detay/hizli/llms.txt) kesiler açmaya uygundur. Alt çenede mandibular flanj adı verilen, öne doğru çıkıntı yapan bir yapı gözlemlenir ve bu, üst köpek dişlerini desteklemek için evrimleşmiş olabilir. Alt kesici dişler bir yay biçiminde dizilir ve üçüncü alt kesici (i3), diğerlerinden belirgin biçimde büyüktür. Alt çene diş dizisi ile köpek dişleri arasında uzun bir diastema bulunur ve bu, güçlü kapanış ve avı sabitleme işlevi için [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir adaptasyondur. P3 ve P4 gibi alt premolarlar küçülmüş ya da tamamen kaybolmuş olabilir. Özellikle p2 neredeyse her bireyde yoktur. Molarlarda da yüksek aşınma görülse de parakonid ve protokonid arasında belirgin bir yapı farklılaşması izlenir. Postkranial iskelet de türün predatör yapısına uygun evrimleşmiştir. Uzun ve kaslı ön uzuvlar, kısa ve daha zayıf arka uzuvlarla [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt), Homotherium’un sırtının önden arkaya doğru eğimli bir görünüme sahip olmasına neden olur. Bu yapı, yüksek hızdan çok güçlü ve dengeli atılımlara [olanak](/tr/detay/olanak/llms.txt) sağlar. Kuyruğun kısa ve kalın olması da bu mekaniği destekler. Omuz ve boyun kasları oldukça gelişmiştir; bu kas kitlesi kafatasında ve boyun vertebralarında da iz bırakacak biçimde kemikleşmiştir. Alaska ve İspanya’dan elde edilen humerus örneklerinde suprakondiloid foramen’in yapısı ve kas yapışma alanlarının büyüklüğü, bireyler arası cinsel dimorfizmi düşündürecek kadar değişkenlik göstermektedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/13/TlAh4Pznufc5RlApPwKtbqXMrYpaGaRU.jpeg) *Homotherium latidens. (Flickr)* ### **Yavru Birey Morfolojisi: Badyarikha Mumyası** 2020 yılında Sibirya’da (Yakutistan) permafrost içinde donmuş şekilde keşfedilen bir Homotherium latidens yavrusu, bu türe dair en eksiksiz yumuşak [doku](/tr/detay/doku-4/llms.txt) korunumuna sahip örneklerden biri olmuştur. Yaklaşık üç haftalık olduğu tahmin edilen [birey](/tr/detay/birey-2/llms.txt), anatomik olarak [modern](/tr/detay/modern-2/llms.txt) [aslan](/tr/detay/aslan-3/llms.txt) yavrularına benzerlik göstermesine karşın birçok ayırt edici özelliğe de sahiptir. Muzzle ([burun](/tr/detay/burun-d9b40/llms.txt) ve ağız bölgesi) geniş, ağız açıklığı büyük ve kulaklar küçüktür. Boyun bölgesi son [derece](/tr/detay/derece-3/llms.txt) kaslı ve hacimlidir; ön uzuvlar vücut oranına göre uzundur. [Kürk](/tr/detay/kurk-2/llms.txt) rengi [koyu](/tr/detay/koyu/llms.txt) kahverengidir ve tüyler kısa ama yoğundur. Kafatası şekli yuvarlak, [beyin](/tr/detay/beyin-3/llms.txt) hacmi görece büyük, yüz iskeleti ise uzun ve geniştir. Özellikle infraorbital foramen’in dar ve [dikey](/tr/detay/dikey/llms.txt) olması, Homotherium’un yüz kası yerleşiminin diğer büyük kedilerden farklı olduğuna işaret etmektedir. Alt ve üst kesici dişler erken dönemde bile konik ve gelişmiştir. Bu özellikler, Homotherium’un doğumdan itibaren güçlü çiğneme ve tutma becerilerine sahip olduğunu göstermektedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/13/2HIRLZ10iVTGmhWE5DTu8UIw9F9xJnME.png) *Homotherium latidens'in donmuş mumyası (Owen, 1846), örnek DMF AS RS, no. Met-20-1, Rusya, Sakha Cumhuriyeti (Yakutistan), Indigirka Nehri havzası, Badyarikha Nehri; Üst Pleyistosen: (A) dış görünüm; (B) iskelet, BT taraması, sırt görünümü. (Researchgate)* Homotherium’un fosilleri Afrika, Avrasya ve Kuzey Amerika boyunca yayılmıştır. [Avrupa](/tr/detay/avrupa-2/llms.txt)’da [Fransa](/tr/detay/fransa-2/llms.txt)’daki Senèze, İspanya’daki Incarcal ve [Almanya](/tr/detay/almanya-2/llms.txt)’daki Schöningen sahaları en önemli örnekler sunar. Schöningen buluntuları, özellikle iyi belgelenmiş arkeolojik katmanlar içinde [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alması bakımından dikkate değerdir. Bu örnekler arasında dişler ve bir humerus parçası bulunur; humerus üzerinde hominin (erken insan) etkisine dair izler tespit edilmiştir. Bu da Homotherium’un [sadece](/tr/detay/sadece-e8b50/llms.txt) ekolojik bir yırtıcı değil, aynı zamanda Orta Paleolitik hominin toplulukları için doğrudan bir [rekabet](/tr/detay/rekabet-2/llms.txt) unsuru olduğunu düşündürmektedir. Kuzey Amerika’da Homotherium [serum](/tr/detay/serum-6f608/llms.txt) türü, geç Pleistosen’e dek yaşamıştır. Venezuela’daki örnekler Homotherium venezuelensis adıyla ayrı bir tür olarak tanımlanmıştır. Avrupa’da Homotherium’un son izlerine ilişkin tartışmalar sürmektedir; bazı örnekler geç Pleistosen’e tarihlense de, güvenilir stratigrafik bağlam eksikliği nedeniyle bu veriler ihtiyatla karşılanmaktadır. ### **Evrimsel Süreç ve Tür Çeşitliliği** Homotherium cinsinin evrimi, hem zamansal hem de coğrafi açıdan büyük çeşitlilik göstermektedir. Avrupa’daki Pliosen dönemine ait örnekler, daha gelişmemiş çene yapıları nedeniyle Homotherium cf. davitasvilii gibi daha ilkel türlerle ilişkilendirilmiştir. Ancak Villafranchian döneminden itibaren [fosil](/tr/detay/fosil-750870/llms.txt) örneklerinde büyük bir morfolojik çeşitlilik ortaya çıkmıştır. Bu çeşitliliğin bir kısmı bireyler arası varyasyon ve cinsel dimorfizm olarak değerlendirilmiş, ancak bazı araştırmacılar farklı türlerin varlığını savunmuştur. Günümüzde Avrasya örnekleri için baskın [görüş](/tr/detay/gorus-2/llms.txt), tüm bu varyasyonun Homotherium latidens altında toplanması yönündedir. Kuzey Amerika’da ise H. serum ve H. ischyrus gibi türler ayırt edilmektedir. ### **Soyun Tükenişi** Homotherium’un [yok](/tr/detay/yok-749611/llms.txt) oluşu, muhtemelen çok faktörlü bir süreçtir. Avcı baskısının artması, Pleistosen’in geç evrelerinde iklimsel dalgalanmalar ve [habitat](/tr/detay/habitat-2/llms.txt) değişimleri bu türün hayatta kalma şansını azaltmıştır. Büyük [av](/tr/detay/av-3/llms.txt) hayvanlarının [göç](/tr/detay/goc-2/llms.txt) yollarının değişmesi ya da yok olması, Homotherium gibi büyük avcılarda besin zincirinin kırılmasına neden olmuş olabilir. Ayrıca, insan evriminin daha ileri evrelerinde Homo heidelbergensis ve Homo sapiens gibi türlerin avcı rekabetinin, bu tür için ölümcül bir faktör hâline gelmiş olabileceği tahmin edilmektedir. Avrupa’daki en geç Homotherium buluntuları 300.000 yıl öncesine tarihlendirilirken, Kuzey Amerika’da tür yaklaşık 12.000 yıl öncesine kadar varlığını sürdürmüştür. ## Academic Sources and References 1. Antón, Mauricio, M. J. Salesa, A. Galobart, ve Z. J. Tseng. "The Plio-Pleistocene Scimitar-Toothed Felid Genus Homotherium Fabrini, 1890 (Machairodontinae, Homotherini): Diversity, Palaeogeography and Taxonomic Implications." Quaternary Science Reviews 96 (2014): 259–268. https://doi.org/10.1016/j.quascirev.2013.11.022.Lopatin, A. V., M. V. Sotnikova, A. I. Klimovsky, A. V. Lavrov, A. V. Protopopov, D. O. Gimranov, ve E. V. Parkhomchuk. "Mummy of a Juvenile Sabre-Toothed Cat Homotherium latidens from the Upper Pleistocene of Siberia." Scientific Reports 14, no. 28016 (2024). https://doi.org/10.1038/s41598-024-79546-1.Serangeli, Jordi, Thijs van Kolfschoten, Britt M. Starkovich, ve Ivo Verheijen. "The European Saber-Toothed Cat (Homotherium latidens) Found in the 'Spear Horizon' at Schöningen (Germany)." Journal of Human Evolution (2015). https://doi.org/10.1016/j.jhevol.2015.08.005."Homotherium latidens." Flickr. Son düzenleme 13 Nisan 2025. https://www.flickr.com/photos/jsjgeology/32563777080.