--- title: Haydaran Kaya Mezarları slug: haydaran-kaya-mezarlari-1e5ef url: /detay/haydaran-kaya-mezarlari-1e5ef type: article language: Türkçe entity: primary: Haydaran Kaya Mezarları type: article disambiguation: Adıyaman'daki Haydaran Kaya Mezarları; Kommagene Krallığı'na ait, I. Antiochos ve Helios kabartmasıyla ünlü tarihi mezarlar. categories: - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - Arkeolojik Miras - Kaya Mezar Geleneği - Antiochos-Helios Kabartması - Haydaran Kaya Mezarları - Kommagene Krallığı author: Neriman Çalışkan created_at: 2025-07-07T14:32:51.619736+03:00 updated_at: 2025-07-07T14:57:05.783173+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/07/07/KlQ0L5I5rfep51pysfJGGMZK9FBTWOEA.jpg --- # Haydaran Kaya Mezarları ## KURE Information Cards ![20241118152305344_Adiyaman_Haydaran Kaya Mezarligi_1 kopya.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/07/07/lv1kZtJxyhlBggIwu41piMlo9L0c9Ckr.jpg) *Haydaran Kaya Mezarları* | Field | Value | |-------|-------| | Yapı Türü(leri) | Kabartmalı Mezar Girişi,Tek Odalı Yapı Olasılığı,Kayaya Oyulmuş Mezar | | Simgesel Unsur | Tanrı–Kral Tokalaşması Kabartması | | Tarihlendirme | M.Ö. 1. Yüzyıl – Kommagene Krallığı Dönemi | | Konum | Adıyaman,Türkiye | ## Article Content Haydaran Kaya Mezarları, Kommagene Krallığı dönemine tarihlenen ve ana kaya içerisine oyulmuş mezar yapılarıdır. [Adıyaman](/tr/detay/adiyaman-il-7/llms.txt) il merkezinin yaklaşık 17 kilometre kuzeyinde, Taşgedik köyü sınırları içerisinde yer alır. Mezar alanı, kaya üzerine işlenmiş kabartma sahnesiyle dikkat çeker; bu sahnede [Kommagene Kralı I. Antiochos](/tr/detay/haydaran-kaya-graves-e3134/llms.txt) ile Güneş Tanrısı Helios’un tokalaşma tasviri yer almaktadır. Bu yönüyle, bölgedeki kral kültü ikonografisinin önemli bir temsilcisidir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/07/07/EpGNUpId9hO2OGQi33Ivzlh1KsOi90pG.jpg) *Haydaran Kaya Mezarları (Türkiye Kültür Portalı)* ### **Konum ve Çevresel Bağlam** Haydaran Kaya Mezarları, Fırat havzasına bakan bir yamaç üzerinde konumlanmıştır. Yerleşim, Kommagene Krallığı’nın hüküm sürdüğü [Adıyaman](/tr/detay/adiyaman-dc73a/llms.txt) ve çevresinde yoğun olarak görülen kaya mezar geleneğinin bir uzantısı niteliğindedir. Aynı bölgede bulunan [Perre Antik Kenti](/tr/detay/perre-antik-kentiadiyaman-e3489/llms.txt), Turuş Kaya Mezarları, Karadağ Tümülüsü ve Beştepeler gibi çok sayıda kaya mezarıyla birlikte değerlendirilir. ### **Mimari Özellikler** Mezarlar, ana kayanın dik bir cephesine oyularak inşa edilmiştir. Giriş cephesinin hemen üzerinde ya da yanında yer alan kabartma sahne, yapıya kültürel ve sembolik bir boyut kazandırmaktadır. Mezar iç planı hakkında ayrıntılı bilgi bulunmamakla birlikte, Kommagene mezar mimarisinde yaygın olan tek odalı düzene uygunluk göstermesi muhtemeldir. ### **Kabartma Kompozisyonu** Mezarın en dikkat çekici unsuru, Güneş Tanrısı Helios ile Kral Antiochos’un tokalaşma sahnesini içeren kabartmadır. Bu sahne, Kommagene sanatında sıkça rastlanan tanrı-kral tokalaşma ikonografisinin bir örneğini sunar. Kabartmada Helios ışın taçlı olarak, Antiochos ise kral giysileri ve otorite sembolleriyle tasvir edilmiştir. Söz konusu ikonografi, Kommagene inanç sisteminde kralın tanrısal meşruiyetini vurgulayan bir anlatım biçimidir. ### **Tarihlendirme** Kabartmadaki kral figürünün I. Antiochos’a ait olduğu kabul edilmekte, bu doğrultuda Haydaran Kaya Mezarları M.Ö. 1. yüzyıl ortalarına, yani Kommagene Krallığı dönemine tarihlendirilmektedir. ### **Koruma Durumu ve Araştırmalar** Haydaran Kaya Mezarları, günümüzde Adıyaman İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından kayıt altına alınmış ve ziyaret edilebilir kültürel miras alanları arasında yer almıştır. Alanın mimari yapısı ve kabartmaları ciddi tahribata uğramamış olup, arkeolojik ve epigrafik açıdan belgelenmeye uygundur. Haydaran Kaya Mezarları, kabartma figürleri ve mimari konumlanışıyla Kommagene Krallığı'nın taşra yönetim alanlarındaki kült-pratik izlerini taşır. Helios-Antiochos tokalaşma sahnesi, [Nemrut Dağı](/tr/detay/nemrut-dagi-97fce/llms.txt) Tümülüsü’ndeki benzer örneklerle birlikte düşünüldüğünde, kraliyet kültünün yalnızca merkezde değil, kırsal bölgelerde de etkili olduğunu göstermesi bakımından dikkat çekicidir. Bu özelliğiyle Haydaran, Kommagene sanatının ve inanç sisteminin arkeolojik yansımaları arasında önemli bir yere sahiptir. ## Academic Sources and References 1. Adıyaman İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. “Antik Kent, Kaya Mezarları ve Mağaralar.” adiyaman.ktb.gov.tr. Erişim 7 Temmuz 2025. https://adiyaman.ktb.gov.tr/TR-61374/antik-kent-kaya-mezarlari-ve-magaralar.html 2. Adıyaman İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. “Kaya Mezarları ve Mağaralar.” adiyaman.ktb.gov.tr. Erişim 7 Temmuz 2025. https://adiyaman.ktb.gov.tr/TR-61392/kaya-mezari-ve-magaralar.html 3. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. “Kaya Mezarları.” kulturportali.gov.tr. Erişim 7 Temmuz 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/adiyaman/gezilecekyer/kaya-mezarlari 4. Topaloğlu, Yasin. “Yeni Buluntular Işığında Kuzeydoğu Anadolu Kaya Mezarları.” Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sayı 10 (2012): 131–163. Erişim 7 Temmuz 2025. https://www.kafkas.edu.tr/dosyalar/sobedergi/file/010/7.pdf ## Related Articles - [Adıyaman (İl)](//detay/adiyaman-il-7/llms.txt) - [Amintas Kaya Mezarları](//detay/amintas-kaya-mezarlari/llms.txt) - [Perre Antik Kenti(Adıyaman)](//detay/perre-antik-kentiadiyaman-e3489/llms.txt) - [Adıyaman Etsiz Çiğ Köfte](//detay/adiyaman-etsiz-cig-kofte-e972c/llms.txt)