---
title: Hayâ
slug: haya-3aa8a
url: /detay/haya-3aa8a
type: dictionary
language: Türkçe
entity:
  primary: Hayâ
  type: dictionary
  disambiguation: Hayâ: Utanma, çekinme, edep.  İslam ahlakı, felsefe ve psikolojideki yeri.
  categories:
    - name: Genel Kültür
      slug: genel-kultur
      url: /kategori/genel-kultur
    - name: Diller Ve Dil Bilim
      slug: diller-ve-dilbilim
      url: /kategori/diller-ve-dilbilim
    - name: Edebiyat
      slug: edebiyat
      url: /kategori/edebiyat
  tags:
    - Utanma
    - Hayâ
author: Yunus Emre Bozdoğan
created_at: 2025-06-18T23:13:49.539403+03:00
updated_at: 2025-06-19T11:36:15.595061+03:00
---

# Hayâ

<!-- CONTEXT: Article Content for "Hayâ" -->

## Article Content

### **Köken**

*Hayâ*, Arapça *ḥyw* (حيي) kökünden türeyen *ḥayāˀ* (حياء) sözcüğünden Türkçeye geçmiş olup “[utanma, çekinme, edep duygusu](/tr/detay/haya-2/llms.txt)” anlamını taşır. Bu kelime, “utandı” anlamındaki *ḥayā* (حيي) fiilinin *faˁla(t)* vezninde türetilmiş mastarıdır ve duygusal ya da [ahlaki](/tr/detay/ahlak-5/llms.txt) bir iç geri çekilme hâlini ifade eder. Arapçada bu kök, aynı zamanda “hayat” (*ḥayāt*) ile de ilişkili olup, hayânın canlılık ve bilinçle ilişkili derin bir insani yön taşıdığına işaret eder.

### **Kullanım Alanları**

- **Dini İlimler:** İslam ahlakında imanla bağlantılı temel bir fazilet olarak tanımlanır.
- **Ahlak Felsefesi:** Bireyin içsel denetim ve toplumsal değerlere saygısını gösteren bir erdem olarak yorumlanır.
- **Psikoloji:** Sosyal kaygı, utangaçlık ve toplumsal beklentiyle şekillenen davranış kalıpları bağlamında ele alınabilir.
- **Eğitim:** Çocuklara kazandırılması gereken değer ve sınır bilinci kapsamında ahlaki bir tutum olarak öğretilir.

<!-- CONTEXT: Academic Sources and References for "Hayâ" -->

## Academic Sources and References

1. “Hayâ". Türk Dil Kurumu. Güncel Türkçe Sözlük. Erişim tarihi: 19 Haziran 2025. https://sozluk.gov.tr/?ara=haya.“Hayâ”. Kubbealtı Lugatı. Erişim tarihi: 19 Haziran 2025. https://lugatim.com/s/HAY%C3%82.“Hayâ”. Nişanyan Etimolojik Sözlük. Erişim tarihi: 19 Haziran 2025. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/haya.