--- title: Hatice Nüzhet Gökdoğan slug: hatice-nuzhet-gokdogan-b3371 url: /detay/hatice-nuzhet-gokdogan-b3371 type: biography language: Türkçe entity: primary: Hatice Nüzhet Gökdoğan type: biography disambiguation: Hatice Nüzhet Gökdoğan: Türkiye'nin ilk kadın astronom ve matematikçilerinden biri. Akademik hayatı ve başarıları. categories: - name: Astronomi slug: astronomi url: /kategori/astronomi tags: - Hatice Nüzhet Gökdoğan - Akademik Kariyer - Bilimsel Çalışmalar - Astronomi - Eğitim author: Neriman Çalışkan created_at: 2025-05-15T06:27:20.375061+03:00 updated_at: 2025-05-26T19:38:25.062235+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/15/bC4Z6xzhtNQCiRDtc913hEX0XKEdLvXG.png --- # Hatice Nüzhet Gökdoğan > Türkiye'nin ilk kadın astronomu, ilk kadın fakülte dekanı ve ilk kadın üniversite senatörü olan Hatice Nüzhet Gökdoğan, yaşamı boyunca bilime ve eğitime öncülük etmiştir. ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Hatice Nüzhet Gökdoğan ![HATİCE.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/15/H23OREdycjfUr5LRl4QmaeR7dN18IJb8.png) | Field | Value | |-------|-------| | custom_key_818709 | | | custom_key_818707 | | | Ölüm Yeri(Metin) | İstanbul | | Doğum Yeri(Metin) | İstanbul | | Görev(ler) | Uluslararası Astronomi Birliği Türkiye Temsilcisi,Türk Üniversiteli Kadınlar Derneği Kurucu Üyesi ve Başkanı,Türk Astronomi Derneği Kurucu Üyesi ve Başkanı,Türk Matematik Derneği Kurucu Üyesi,Astronomi Kürsüsü ve Astronomi Bölümü Başkanı,İstanbul Üniversitesi Senatörü,İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Profesörü ve Dekanı | | Çalıştığı Kurumlar | İstanbul Teknik Üniversitesi (Matematik Bölümü),İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi (Astronomi Kürsüsü) | | Meslek(ler) | Akademisyen,Astronom | | Yabancı Diller | Rumca,Almanca,İngilizce,Fransızca | | Uzmanlık Alanları | Astronomi Tarihi,Spektroskopi,Güneş Fiziği | | Eğitim | Paris Üniversitesi Diplôme d'Études Supérieures (1933),Lyon Üniversitesi Matematik Lisansı (1932),Erenköy Kız Lisesi (Fen Bölümü) | | Ünvanları | Türkiye'nin ilk kadın fakülte dekanı,Türkiye'nin ilk kadın üniversite senatörü,Türkiye'nin ilk kadın astronomu | | Uyruğu | Türkiye Cumhuriyeti | | Defin Yeri | Zincirlikuyu Mezarlığı / İstanbul | | custom_key_818709 | 2003-04-23 | | custom_key_818707 | 1910-09-14 | ## Article Content [Hatice Nüzhet Gökdoğan](/tr/detay/hatice-nuzhet-gokdogan-9d663/llms.txt), Türkiye’de astronomi ve matematik alanlarında akademik çalışmalar yürüten ilk kadın bilim insanlarından biri olarak tanınmaktadır. Cumhuriyet döneminde eğitim alanında yurt dışı burslarıyla yetişmiş, akademik kariyerini İstanbul Üniversitesi ve [İstanbul Teknik Üniversitesi](/tr/detay/nuzhet-gokdogan-61cf6/llms.txt) gibi kurumsal yapılarda sürdürmüştür. Gökdoğan’ın bilimsel faaliyetleri, kurumsal görevleri ve dernek çalışmalarına katkıları, Türkiye’deki kadın akademisyenler için öncü bir örnek teşkil etmektedir. ### **Doğumu ve Ailesi** Hatice Nüzhet Gökdoğan, 14 Ağustos 1910 tarihinde İstanbul’un Fındıklı semtinde doğdu. Babası Tümgeneral Mehmet Zihni Toydemir, annesi Nehibe Toydemir’dir. ### **Eğitim Hayatı** ##### **İlk ve Ortaöğrenim** İlköğrenimine 1917 yılında Beyoğlu Tünel’deki Alman Mektebi’nde başladı. 1919 yılında Bezmi Alem İnas Sultanisi'ne (İstanbul Kız Lisesi) yatılı olarak geçti. Bir süre Şişli Lisan Mektebi’nde eğitim gördü. 1923 yılında Erenköy Kız Lisesi’nde yatılı öğrenimine devam etti ve 1928 yılında fen şubesinden mezun oldu. ##### **Yükseköğrenim** 1928 yılında Millî Eğitim Bakanlığı bursu ile Fransa’ya gönderildi. Lyon Kız Lisesi’nde Fransızca öğrenimi gördü, ardından Lyon Erkek Lisesi’nde ileri matematik (Mathématiques Supérieures ve Spéciales) sınıflarında eğitim aldı. 1932 yılında Lyon Üniversitesi'nde matematik lisansını tamamladı. 1933 yılında Paris Üniversitesi'nde fizik eğitimine başladı ve "Diplóme d’Études Supérieures" diplomasını aldı. Aynı yıl Paris Gözlemevi'nde staj yaptı. ### **Akademik Kariyeri** ##### **İstanbul Üniversitesi** 1934 yılında İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi Kürsüsü'ne ilk Türk doçenti olarak atandı. 1937 yılında, "Contributions aux Recherches sur l’Existence d’une Matière Obscure Interstellaire Homogène Autour du Soleil" başlıklı doktora tezini tamamladı. Bu tez, İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi'nin kayıtlarında "bir numaralı doktora tezi" olarak yer aldı. ##### **İstanbul Teknik Üniversitesi** 1936–1946 yılları arasında İstanbul Teknik Üniversitesi'nde matematik doçenti olarak görev yaptı ve bu kurumda çalışan ilk kadın akademisyen oldu. ##### **Profesörlük ve Senatörlük** 1 Aralık 1948'de İstanbul Üniversitesi Senatosu tarafından profesörlüğe yükseltildi ve üniversitenin ilk kadın senatörü oldu. ##### **Dekanlık** 1954 yılında İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi dekanlığına seçildi. Bu görevde bulunan ilk kadın dekan oldu ve görevini 1956 yılına kadar sürdürdü. ##### **Kürsü ve Bölüm Başkanlığı** 1958 yılında Astronomi Kürsüsü başkanlığına getirildi. Bu görevde 22 yıl boyunca bölüm ve kürsü başkanlığı yaptı. ### **Bilimsel Çalışmaları ve Katkıları** ##### **Gözlemevi Çalışmaları** 1936 yılında İstanbul Üniversitesi bahçesinde kurulan gözlemevinin kurulmasında yer aldı. Güneş lekeleri ve küçük gezegenlerin gözlemleri üzerine çalışmalar yürüttü. Lyot filtresinin Türkiye'ye kazandırılmasına öncülük etti. ##### **Uluslararası Çalışmalar** 1951–1952 yıllarında ABD’de Ann Arbor, McMath-Hulbert Gözlemevi, Wilson Dağı ve Palomar Dağı Gözlemevlerinde çalışmalarda bulundu. 1952’de Roma’da düzenlenen [Uluslararası Astronomi Birliği](/tr/detay/tubitak-ulusal-gozlemevi-tug-fe230/llms.txt) toplantısına katıldı. Fransa Meudon ve Nice, İsviçre Basel ve İtalya Asiago Rasathaneleri ile ortak araştırma projeleri yürüttü. ##### **Bilimsel Dernekler ve Kuruluşlar** - 1948 yılında Türk Matematik Derneği’nin kurucuları arasında yer aldı. - 1949 yılında Türk Üniversiteli Kadınlar Derneği'nin kurucularından oldu ve çeşitli dönemlerde başkanlık yaptı. - 1954 yılında kurulan Türk Astronomi Derneği’nin kuruluşunda bulundu ve 20 yıl başkanlık yaptı. - Uluslararası Astronomi Birliği'nin Türkiye temsilciliği ve çeşitli komisyonlarında üyelik görevlerinde bulundu. #### **Akademik Etkinlikler** 1971 yılında Kepler Sempozyumu'nu, 1978 yılında Silivri'de II. Ulusal Astronomi Kongresi'ni düzenledi. Bu toplantılar Türkiye'de [ulusal gözlemevi](/tr/detay/gozlemevi-nedir-b24d7/llms.txt) fikrinin doğmasına katkı sağladı. ### **Eserleri** ##### **Telif Eserleri** - Contributions aux Recherches sur l’Existence d’une Matière Obscure Interstellaire Homogène Autour du Soleil (1937, doktora tezi) - Dünyanın Yapısı (1940) - Astronomi (1947, lise ders kitabı) - Spektroskopiye Giriş (1978) - Kozmografya (1952, W. Gleissberg ile birlikte) ##### **Çeviri Eserleri** - William M. Smart, Küresel Astronomi - P. Aubert ve G. Papelier, Liseler İçin Cebir Temrinleri - Georges Bruhat, Fizik Mekanik Dersleri - T. Royds, Astrofizik Dersleri - W. Gleissberg, Astronomi Ders Kitabı - Henry Norris Russell, Raymond Smith Dugan, John Quincy Stewart, Astronomi - E. Mosnat, Analitik Geometri Problemleri - L. Motz ve A. Duveen, Astronomide Temel Bilgiler #### **Makale ve Bildiriler** Güneş lekeleri, yıldızlararası madde, yıldız atmosferleri ve bilim tarihi gibi konularda çok sayıda ulusal ve uluslararası bilimsel makale ve bildiri yayımlamıştır. ### **Özel Hayatı** Hatice Nüzhet Gökdoğan, Prof. Dr. Mukbil Gökdoğan ile evliydi. İki çocuk sahibidir. Çocukları profesör olarak akademik kariyerlerini sürdürmüştür. ### **Ölümü** Hatice Nüzhet Gökdoğan, 23 Nisan 2003 tarihinde 93 yaşında İstanbul’da vefat etmiş ve Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedilmiştir. ## Academic Sources and References 1. Demircioğlu, Ebru, ve M. Talha Özalp. “Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarında Kadın Bilim İnsanlarının Temsili.” Educational Academic Research 47 (2022): 80-92. Erişim 15 Mayıs 2025. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2872350. 2. Naymansoy, Günseli. “Türk Bilim Kadınları ve Bilime Katkıları.” Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 9, no.1 (2010): 203–232. Erişim 15 Mayıs 2025. https://web.archive.org/web/20190404092645id\_/http://dergipark.gov.tr:80/download/article-file/223544. 3. Taş, Günay. "Ülkemizde Astronomi Bilimine Emek Verenler." XVII. Ulusal Astronomi Kongresi VI. Ulusal Öğrenci Astronomi Kongresi (2010). Erişim 15 Mayıs 2025. https://kitap.uak.info.tr/2010/2010UAK..2010..788T.pdf. 4. “Eğitim Yayınevi - Yönetim ve Organizasyon Makaleleri: Kadın Akademisyenlere Armağan.” Eğitim Yayınevi. Erişim 15 Mayıs 2025. https://acikerisim.bartin.edu.tr/bitstream/handle/11772/2185/2017%20Y%C3%B6netim%20ve%20Organizasyon%20Makaleleri.pdf?sequence=1. 5. “Hatice Nüzhet Gökdoğan.” Türk Dünyası Ansiklopedisi. Erişim 15 Mayıs 2025. https://turkdunyasiansiklopedisi.gov.tr/detay/949/Hatice-N%C3%BCzhet-G%C3%B6kdo%C4%9Fan. 6. “Nüzhet Gökdoğan.” Eşitlik, Adalet, Kadın Platformu. Erişim 15 Mayıs 2025. https://esitlikadaletkadin.org/nuzhet-gokdogan/. 7. “Prof. Dr. Hatice Nüzhet Toydemir Gökdoğan.” Türk Matematik Derneği. Erişim 15 Mayıs 2025. https://tmd.org.tr/prof-dr-hatice-nuzhet-toydemir-gokdogan/. 8. “Prof. Dr. Nüzhet Gökdoğan Anı Defteri.” Türk Astronomi Derneği. Erişim 15 Mayıs 2025. https://www.tad.org.tr/ani-defteri/nuzhet-gokdogan.