--- title: Hatay (İl) slug: hatay-il url: /detay/hatay-il type: article language: Türkçe entity: primary: Hatay (İl) type: article disambiguation: Hatay (İl): Tarihi ve kültürel zenginlikleriyle ünlü Akdeniz şehri. Gastronomi, ticaret ve turizm merkezi. categories: - name: Jeoloji Ve Yeryüzü Bilimleri slug: jeoloji-ve-yeryuzu-bilimleri url: /kategori/jeoloji-ve-yeryuzu-bilimleri - name: Coğrafya slug: cografya-2 url: /kategori/cografya-2 tags: - Amanos Dağları - Hatay - Antakya - Gastronomi author: Kerem Akıl created_at: 2025-02-18T12:20:14.385409+03:00 updated_at: 2025-04-17T11:57:12.450970+03:00 --- # Hatay (İl) ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Hatay ![Hatay İli.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/02/18/8y06hE0nw6gjyUEa1SJ5Qcbwak6X4SOt.png) | Field | Value | |-------|-------| | Yüz Ölçümü(Metin) | 5.524 km² | | Vali(ler) | Mustafa Masatlı | | Bölge(ler) | Akdeniz Bölgesi | | Belediye Başkanı(ları) | Mehmet Öntürk | | Nüfus(Metin) | Yaklaşık 1.686.043 (2023) | | Öne Çıkan Turistik Alanlar | Habib-i Neccar Camii, Hatay Arkeoloji Müzesi, Saint Pierre Kilisesi, Uzun Çarşı, Payas Kalesi, Titus Tüneli, Harbiye Şelaleleri | | İklimi | Akdeniz İklimi (Kışlar ılık ve yağışlı, yazlar sıcak ve kurak) | | İl Merkezi | Antakya | ## Article Content Türkiye’nin güneyinde [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan Hatay, tarih boyunca farklı medeniyetlerin kesişim noktası olmuş; kültürel, tarihi ve coğrafi zenginlikleriyle ön plana çıkan bir [şehir](/tr/detay/sehir-3/llms.txt) olarak günümüze ulaşmıştır. Akdeniz’e kıyısı, bereketli toprakları ve stratejik konumuyla Hatay, [ticaret](/tr/detay/ticaret-3/llms.txt), tarım ve [sanayi](/tr/detay/sanayi-2/llms.txt) açısından [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir merkezdir. Tarihi, binlerce yıl öncesine uzanan şehir, Asi Nehri kıyısında kurulmuş olup Antik [Çağ](/tr/detay/cag-4/llms.txt)’dan itibaren önemli bir yerleşim alanı olmuştur. Helenistik, Roma, Bizans, İslam, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan Hatay, bu zengin geçmişini günümüzde de korumaktadır. Hatay, sahip olduğu çok kültürlü yapısıyla Türkiye’nin en [renkli](/tr/detay/renkli-47aad/llms.txt) şehirlerinden biridir. Farklı inanç gruplarının yüzyıllardır bir arada yaşadığı şehir, camileri, kiliseleri ve havralarıyla inanç turizmi açısından büyük bir öneme sahiptir. UNESCO tarafından "Gastronomi Şehri" unvanı verilen Hatay mutfağı ise eşsiz lezzetleriyle [dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) çapında tanınmaktadır. Sanayi ve ticaret açısından gelişmiş olan Hatay, özellikle İskenderun Limanı ve organize sanayi bölgeleri ile ekonomik faaliyetlerin merkezi konumundadır. 6 [Şubat](/tr/detay/subat-748380/llms.txt) 2023 depremlerinde büyük bir yıkıma uğrayan Hatay, yeniden yapılanma sürecinde [devlet](/tr/detay/devlet-3/llms.txt) ve halkın [ortak](/tr/detay/ortak/llms.txt) çabalarıyla toparlanma sürecine girmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/18/nAlYq315IaIiIKn1uDuEp5FatPkM0GE3.png) *Hatay Antakya Şehir Merkezi* ### **Tarihi** #### **Kuruluşu ve İlk Dönemleri** Hatay, Asi Nehri kıyısında, Habib Neccar Dağı’nın eteklerinde kurulmuş olup ilk yerleşim izleri M.Ö. 8000 yılına kadar uzanmaktadır. Şehrin tarihi, İslam inancında önemli bir yere sahip olan Habib-i Neccar ile de anılmaktadır. [Bölge](/tr/detay/bolge-2/llms.txt), tarih boyunca önemli bir ticaret ve [kültür](/tr/detay/kultur-2/llms.txt) merkezi olmuş, çeşitli medeniyetlere [ev](/tr/detay/ev-2/llms.txt) sahipliği yapmıştır. M.Ö. 4. yüzyılda aynı bölgede Antigonia adlı bir yerleşim bulunuyordu. Ancak Seleukos Kralı I. Seleucus, Antigonia’yı yıkarak yerine M.Ö. 22 [Mayıs](/tr/detay/mayis-748394/llms.txt) 300 tarihinde Antiokheia’yı ([Antakya](/tr/detay/antakya-2/llms.txt)) kurdu. Bu şehir, Seleukoslar’ın başkenti oldu ve Helenistik [dönem](/tr/detay/donem-3/llms.txt) boyunca önemli bir [merkez](/tr/detay/merkez/llms.txt) haline geldi. Defne (Harbiye), kentin [kutsal](/tr/detay/kutsal-2/llms.txt) alanı olarak düzenlenmiş ve burada büyük tapınaklar inşa edilmiştir. ##### **Asurlular ve Oğuzlar Dönemi (M.Ö. 13. Yüzyıl- 626)** Hititlerin zayıflamasıyla M.Ö. 13. yüzyılda Asurlular Hatay bölgesine egemen olmuş ve bölgeyi kontrol altına almıştır. Türkmen/Oğuzların ataları Sakalar M.Ö. 7. yüzyılın ortalarında hükümdarları Oğuz [Han](/tr/detay/han-2/llms.txt) önderliğinde Batık Şehir adını verdikleri Antakya'yı zapt etmiş ve burada 18 yıl kaldıktan sonra M.Ö. 626'da Antakya'dan ayrılmıştır. ##### **Pers ve Helenistik Dönem (M.Ö. 550- 64)** M.Ö. 550'de Persler, [Ortadoğu](/tr/detay/ortadogu-2/llms.txt)’da büyük bir güç kazanarak Antakya ve Hatay bölgesini kontrol altına almıştır. M.Ö. 333 yılında Büyük İskender, Dörtyol civarındaki İsos Savaşı'nda Persleri bozguna uğratarak bölgeyi ele geçirmiş ve Amanos Dağları’nı aşarak Amik Ovası'na ilerlemiştir. İskender'in ölümünden sonra bölge komutanlar arasında paylaşılmış ve M.Ö. 300 yılında Selevkos Kralı I. Selevkos tarafından Antiokheia (Şimdiki Antakya) kurulmuştur. Bu dönemde Antakya büyük bir kültür ve ticaret merkezi haline gelmiştir. #### **Roma ve Bizans Dönemi** M.Ö. 64 yılında Antakya, Roma İmparatorluğu’na katılarak Suriye Eyaleti’nin başkenti oldu. Roma dönemi boyunca şehir, büyük ticaret yollarının kavşağında yer almasıyla önemli bir ticaret merkezi haline geldi. M.S. 1. yüzyılda Antakya, Roma ve İskenderiye’den sonra İmparatorluğun üçüncü büyük şehri haline geldi. Şehirde büyük yapılar, tiyatrolar, [su](/tr/detay/su-4/llms.txt) kemerleri, hipodromlar ve hamamlar inşa edildi. İlk defa sokak aydınlatmasının uygulandığı yerlerden biri oldu. Antakya, Hristiyanlık tarihinde önemli bir yere sahiptir. Aziz Barnabas’ın 38 yılında [Kudüs](/tr/detay/kudus-2/llms.txt) cemaati tarafından Antakya’ya gönderilmesi, Pavlos’un bu şehre gelmesi ve putperestlerden oluşan bir topluluğa ilk defa burada “Hristiyan” adının verilmesi, şehrin Hristiyanlar açısından kutsal bir merkez haline gelmesini sağladı. V. yüzyıldan itibaren patriklik merkezi oldu. Şehirde sık sık meydana gelen depremler, 526 ve 528 yıllarındaki büyük yıkımlarla sonuçlandı. #### **İslam ve Türk Hakimiyeti** İslam ordularının fetihleri sırasında Halife [Ömer](/tr/detay/omer-2/llms.txt)’in komutanlarından [Ebû Ubeyde b. Cerrâh](/tr/detay/ebu-ubeyde-b-cerrah/llms.txt), Yermük Savaşı’ndan sonra 638 yılında Antakya’yı ele geçirdi ve şehir İslam topraklarına katıldı. [Emevîler](/tr/detay/emeviler/llms.txt) ve [Abbâsîler](/tr/detay/abbasiler/llms.txt) döneminde Antakya, önemli bir ilim ve kültür merkezi olarak gelişti. 968 yılında Bizans İmparatoru II. Nikephoros Phokas tarafından tekrar Bizans topraklarına katıldı ve yaklaşık bir [asır](/tr/detay/asir-5/llms.txt) Bizans yönetiminde kaldı. 1084 yılında [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt) Selçuklu Devleti’nin kurucusu Kutalmışoğlu [Süleyman](/tr/detay/suleyman-2/llms.txt) [Şah](/tr/detay/sah-3/llms.txt) tarafından fethedildi. Ancak Haçlı Seferleri sırasında 1098 yılında Haçlılar tarafından ele geçirilerek Antakya Haçlı Prinkepsliği kuruldu. Haçlı yönetimi 1268 yılında [Memlük](/tr/detay/memluk-2/llms.txt) Sultanı [Baybars](/tr/detay/baybars/llms.txt) tarafından sona erdirildi ve şehir tekrar İslam dünyasına katıldı. 1516’da Osmanlı Padişahı Yavuz Sultan Selim, Mercidâbık Savaşı sonucunda Hatay'ı Osmanlı topraklarına katmıştır. #### **Osmanlı Dönemi ve Fransız İşgali** Osmanlı döneminde Antakya, [Halep](/tr/detay/halep-2/llms.txt) eyaletine bağlı bir [sancak](/tr/detay/sancak-2/llms.txt) olarak yönetilmiş ve bölgesel bir ticaret ve [üretim](/tr/detay/uretim-750525/llms.txt) merkezi olarak gelişmiştir. Osmanlı döneminde birçok cami, han ve [hamam](/tr/detay/hamam-2/llms.txt) inşa edilmiştir. Antakya, Osmanlı egemenliği süresince barış ve [huzur](/tr/detay/huzur-3/llms.txt) içinde yaşamış ancak 19. yüzyılın sonlarına doğru artan dış müdahaleler ve ekonomik sorunlarla karşı karşıya kalmıştır. I. Dünya Savaşı sonrası Osmanlı Devleti’nin parçalanmasıyla 1918’de Antakya, Fransızlar tarafından işgal edildi. Türkiye ile [Fransa](/tr/detay/fransa-2/llms.txt) arasında 20 [Ekim](/tr/detay/ekim-748436/llms.txt) 1921’de imzalanan [Ankara](/tr/detay/ankara-2/llms.txt) Antlaşması ile Antakya, Fransa mandasındaki Suriye’nin bir parçası oldu. 1936 yılında Fransa’nın Suriye’ye bağımsızlık tanımasıyla Hatay’ın statüsü tartışmalı hale geldi. Türkiye’nin diplomatik çabaları sonucu Hatay, 1938’de [bağımsız](/tr/detay/bagimsiz-2/llms.txt) bir devlet olarak ilan edildi ve 2 [Eylül](/tr/detay/eylul-748434/llms.txt) 1938’de Tayfur Sökmen Hatay Cumhurbaşkanı seçildi. 29 [Haziran](/tr/detay/haziran-748426/llms.txt) 1939’da Hatay Meclisi, [oy](/tr/detay/oy/llms.txt) birliği ile Türkiye’ye katılma kararı aldı ve 23 [Temmuz](/tr/detay/temmuz-748429/llms.txt) 1939’da Fransız kuvvetleri bölgeden çekildi. #### **Cumhuriyet Dönemi ve Günümüz** Hatay’ın Türkiye’ye katılmasından sonra Antakya, Hatay ilinin merkezi olarak gelişmeye devam etti. 2021 yılı itibarıyla nüfusu 400.000’e ulaşan şehir, tarihî ve kültürel zenginlikleri ile ön plana çıkmaktadır. 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen büyük depremler, şehirde ağır tahribata [yol](/tr/detay/yol-3/llms.txt) açmıştır ancak yeniden imar çalışmaları hızla devam etmektedir. Antakya, geçmişten günümüze birçok medeniyetin izlerini barındıran önemli bir kültürel miras noktası olarak varlığını sürdürmektedir. ### **Coğrafya** #### **Konum** Hatay ili, Türkiye'nin güneyinde, İskenderun Körfezi'nin [doğu](/tr/detay/dogu-751789/llms.txt) kıyılarında yer almaktadır. Batıda Akdeniz, güney ve doğuda Suriye, kuzeybatıda [Adana](/tr/detay/adana-2/llms.txt), kuzeyde Osmaniye ve kuzeydoğuda Gaziantep ile çevrilidir. Hatay; Antakya, Altınözü, Arsuz, [Belen](/tr/detay/belen-2/llms.txt), Defne, Dörtyol, Erzin, [Hassa](/tr/detay/hassa-2/llms.txt), İskenderun, Kırıkhan, Kumlu, Payas, Reyhanlı, Samandağ ve Yayladağı ilçelerinden oluşur. Yüzölçümü göller hariç 5.524 km² olup, il topraklarının %46,1’ini dağlar, %33,5’ini ovalar ve %20,4’ünü platolar oluşturur. #### **Jeolojik Yapı ve Yeryüzü Şekilleri** Hatay’ın yüzey şekilleri [tektonik](/tr/detay/tektonik-2/llms.txt) hareketler sonucu çeşitlilik gösterir. İl sınırlarında Alt Paleozoik’ten günümüze tüm jeolojik devirlere ait oluşumlar görülür. Güney Amanoslar’da Mezozoik yaşlı ofiyolitler, Orta Amanoslar’da Paleozoik ve Mezozoik kalkerler, güney ve güneydoğuda ise Tersiyer kalkerleri yaygındır. Amik Ovası ve kıyı ovaları alüvyal dolgularla kaplıdır. En belirgin yüzey şekli, kuzeydoğu-güneybatı yönünde uzanan Amanos Dağları’dır; en yüksek noktası Mığır Tepe (2240 m) olarak bilinir. Doğusunda yer alan Amik Ovası ilin en verimli tarım alanıdır. Asi [Delta](/tr/detay/delta-2/llms.txt) Ovası, İskenderun Körfezi kıyısındaki ovalar (İskenderun, Dörtyol, Payas, Erzin) ve 400-900 m yükseltili Kuseyr Platosu ilin diğer önemli yer şekilleridir. Güneyde Keldağ (1730 m) [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) [münferit](/tr/detay/munferit-b284a/llms.txt) yükseltiler bulunur. #### **İklim** Hatay ilinde Akdeniz iklimi [hüküm](/tr/detay/hukum-2/llms.txt) sürmektedir. Yazlar sıcak ve [kurak](/tr/detay/kurak-03cac/llms.txt), kışlar ılık ve yağışlı geçmektedir. Yıllık sıcaklık ortalamaları 15,1 - 20 °C arasında değişirken, en yüksek sıcaklık 43,9 °C ile 26 [Ağustos](/tr/detay/agustos-748432/llms.txt) 1962'de, en düşük sıcaklık ise -14,6 °C ile 15 [Ocak](/tr/detay/ocak-2/llms.txt) 1950'de kaydedilmiştir. İlde yıllık yağış miktarı 562,2 – 1216,3 mm arasında değişmektedir. En fazla yağış [kış](/tr/detay/kis-4/llms.txt) aylarında düşerken en az yağış [yaz](/tr/detay/yaz-3/llms.txt) aylarında görülmektedir. Amanos Dağları’nın denizden gelen hava akımlarına dik uzanması nedeniyle Dörtyol’un doğusunda yıllık ortalama 1500 mm civarında yağış alınmaktadır. #### **Akarsular ve Göller** Hatay’ın en önemli akarsuyu, [Lübnan](/tr/detay/lubnan-2/llms.txt)’daki Bekaa Vadisi’nden doğan ve Türkiye-Suriye sınırını geçerek Antakya'dan sonra Samandağ'da Akdeniz’e dökülen Asi Nehri’dir. Nehrin toplam uzunluğu 556 km olup Türkiye sınırları içinde 94 km'lik bir bölüme sahiptir. Asi Nehri’nin önemli kolları Küçükkaraçay, Büyükkaraçay, Afrin ve Karasu çaylarıdır. Hatay’da büyük doğal [göl](/tr/detay/gol-3/llms.txt) bulunmamaktadır. Eskiden var olan Amik Gölü, tarım arazisi kazanmak amacıyla kurutulmuştur. Günümüzde ise Kırıkhan’daki Gölbaşı Gölü ve Reyhanlı’daki Yenişehir Gölü gibi [küçük](/tr/detay/kucuk-750344/llms.txt) göller bulunmaktadır. Ayrıca ilde Yarseli ve Yayladağı [baraj](/tr/detay/baraj-748818/llms.txt) gölleri bulunmaktadır. #### **Toprak Yapısı ve Bitki Örtüsü** Hatay, [toprak](/tr/detay/toprak-2/llms.txt) çeşitliliği açısından oldukça zengin bir bölgedir. İlde [yaygın](/tr/detay/yaygin-748456/llms.txt) olarak görülen toprak türleri kırmızı-kahverengi Akdeniz toprakları, kırmızı Akdeniz toprakları, kahverengi [orman](/tr/detay/orman-750517/llms.txt) toprakları, kolüvyal ve alüvyal topraklardır. Maki ve orman alanlarının yoğun olduğu bölgelerde kırmızı-kahverengi Akdeniz toprakları, yağış miktarının yüksek olduğu kesimlerde ise kahverengi orman toprakları bulunur. İklim özelliklerine bağlı olarak ilin doğal [bitki](/tr/detay/bitki-2/llms.txt) örtüsü ormanlardan oluşsa da günümüzde birçok ormanlık alan tahrip edilerek yerini maki topluluklarına bırakmıştır. Mersin, defne, keçiboynuzu, [zakkum](/tr/detay/zakkum-2/llms.txt), delice ve katır tırnağı gibi bodur bitkiler yoğun olarak görülmektedir. İnsan etkisiyle makilerin de tahrip olduğu bölgelerde ise garig adı verilen odunsu bitki toplulukları oluşmuştur. Korunan ormanlık alanlarda kızılçam, karaçam, göknar, meşe ve ardıç gibi türler yaygındır. Amanos Dağları’nın Dörtyol doğusuna denk gelen kesiminde ise Karadeniz iklimine özgü kayın, [fındık](/tr/detay/findik-748940/llms.txt) ve ıhlamur ağaçları görülebilmektedir. #### **Dağlar ve Yaylalar** Hatay’daki en büyük [dağ](/tr/detay/dag-3/llms.txt) silsilesi Amanos Dağları’dır. Bu dağlar ilin en yüksek noktası olan Mığır Tepe (2240 m) dahil olmak üzere, Kuşçu Tepe (2076 m), Kızıldağ (1700 m) ve İkiztepe (1668 m) gibi önemli zirveleri içermektedir. Amanos Dağları, 175 km uzunluğunda olup genişliği 15-30 km arasında değişmektedir. En önemli geçidi 660 m yükseklikteki Belen Geçidi’dir. Ayrıca il sınırları içerisinde Samandağ yakınlarında Musa Dağı, Yayladağı ilçesinde El-Mansuriye Dağı ve batıda Kızıldağ gibi diğer önemli dağlar yer almaktadır. Hatay'da yaylacılık faaliyetleri önemli bir yere sahiptir. Amanos Dağları eteklerinde, 800-1000 m rakımlı alanlarda yaylalar bulunmaktadır. Belen, Atik, Zorkun ve Güzelyayla (Soğukoluk) en bilinen yaylalardır. Keldağ’ın Asi Vadisi’ne bakan yamaçlarında ise 350-400 metre rakımlı geniş platolar yer almaktadır. #### **Ovalar ve Vadiler** Hatay’ın en önemli ovası, il merkezinde bulunan Amik Ovası’dır. 119.350 hektarlık alanı kapsayan ova, ilin en geniş ve en verimli tarım alanıdır. Bunun dışında İskenderun Körfezi çevresinde yer alan İskenderun, Dörtyol, Payas, Erzin ve Arsuz ovaları da bulunmaktadır. Asi Nehri ve kollarının oluşturduğu vadi sistemleri, Hatay’ın tarımsal üretimine büyük katkı sağlamaktadır. Özellikle Amik Ovası, zamanla oluşan alüvyal toprakları sayesinde yüksek verimliliğe sahiptir. ### **Demografik Yapısı** Hatay, Anadolu’nun en eski yerleşim alanlarından biri olup burada ilk insan faaliyetlerine dair izler M.Ö. III. bin yıla kadar uzanmaktadır. Ancak nüfusuna dair sağlıklı verilere 1940 yılından itibaren ulaşılabilmektedir. 31 [Aralık](/tr/detay/aralik-748440/llms.txt) 2023 itibarıyla Türkiye'nin toplam nüfusu 85.372.377 olup, Hatay'ın nüfusu 1.544.640'tır. Hatay, toplam [nüfus](/tr/detay/nufus/llms.txt) bakımından Türkiye'deki 81 il arasında 13. sırada yer almaktadır. **Nüfus Artış Hızı**: 2023 yılında Türkiye'nin yıllık nüfus artış hızı binde 1,1 olarak gerçekleşirken, Hatay'da bu oran binde -87,6 olarak kaydedilmiştir. Bu düşüşle Hatay, yıllık nüfus artış hızı bakımından 81 il arasında 80. sırada bulunmaktadır. **Yaş Gruplarına Göre Nüfus**: Türkiye genelinde nüfusun %68,3'ü 15-64 [yaş](/tr/detay/yas-3/llms.txt) aralığındadır. Hatay'da ise nüfusun %65,89'u (1.017.917 kişi) 15-64 yaş grubunda, %25,62'si (395.878 kişi) 0-14 yaş grubunda ve %8,47'si (130.845 kişi) 65 ve üzeri yaş grubundadır. **Nüfus Yoğunluğu**: Türkiye'de kilometrekareye düşen kişi sayısı 110 iken, Hatay'da bu sayı 265'tir. Bu değerle Hatay, nüfus yoğunluğu bakımından 81 il arasında 7. sırada yer almaktadır. #### **6 Şubat Depremleri Sonrası Demografik Yapı** 6 Şubat 2023’te meydana gelen [Kahramanmaraş](/tr/detay/kahramanmaras-2/llms.txt) merkezli depremler, Hatay’da büyük bir yıkıma ve nüfus hareketliliğine neden olmuştur. Şehirde binlerce [bina](/tr/detay/bina-2/llms.txt) yıkılmış, on binlerce insan hayatını kaybetmiş veya yaralanmış, yüz binlerce kişi ise [göç](/tr/detay/goc-2/llms.txt) etmek zorunda kalmıştır. [Deprem](/tr/detay/deprem-2/llms.txt) öncesinde Türkiye'nin en [hızlı](/tr/detay/hizli/llms.txt) büyüyen illerinden biri olan Hatay, 2023 yılında nüfus artış hızında binde -87,6 ile en fazla azalma yaşayan illerden biri olmuştur. Nüfus yoğunluğu 2022 yılında kilometrekareye 289 kişi iken 2023’te 265’e düşmüştür. Özellikle Antakya, Defne, Samandağ ve İskenderun gibi yoğun kentsel bölgeler büyük göç verirken, kırsal kesimlerde ve nispeten az etkilenen ilçelerde göç hareketleri daha sınırlı kalmıştır. Depremin ardından birçok Hataylı, [çevre](/tr/detay/cevre/llms.txt) illere ve büyük şehirlere göç etmek zorunda kalmış olsa da devletin ve sivil [toplum](/tr/detay/toplum-3/llms.txt) kuruluşlarının yeniden inşa çalışmaları devam etmekte ve zamanla nüfusun kente geri dönmesi beklenmektedir. #### **İlçelere Göre Nüfus Dağılımı** Hatay, 15 ilçeden oluşmaktadır. 2023 yılı verilerine göre ilçelerin nüfusları aşağıdaki gibidir: - **Antakya**: 399.045 - **İskenderun**: 251.682 - **Defne**: 165.494 - **Dörtyol**: 128.941 - **Samandağ**: 123.447 - **Kırıkhan**: 121.028 - **Reyhanlı**: 108.092 - **Arsuz**: 101.233 - **Altınözü**: 60.344 - **Hassa**: 56.675 - **Yayladağı**: 36.803 - **Belen**: 34.449 - **Erzin**: 41.558 - **Payas**: 43.919 - **Kumlu**: 13.333 En kalabalık ilçe Antakya iken, en az nüfusa sahip ilçe Kumlu'dur. ### **Turizm ve Kültür** Hatay, tarih boyunca farklı medeniyetlerin etkisi altında kalmış ve zengin kültürel mirası ile dikkat çeken bir şehirdir. Farklı inanç gruplarının bir arada yaşadığı bu [kent](/tr/detay/kent/llms.txt), özellikle inanç turizmi açısından büyük bir [çekim](/tr/detay/cekim/llms.txt) merkezidir. Bunun yanı [sıra](/tr/detay/sira-3/llms.txt) termal turizm, yayla turizmi ve tarihi mekanları ile de ziyaretçilere çeşitli olanaklar sunmaktadır. #### **İnanç Turizmi** Hatay, [ezan](/tr/detay/ezan-727795/llms.txt), [çan](/tr/detay/can-2/llms.txt) ve hazzanın [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) yankılandığı, farklı dinlerin barış içinde bir arada yaşadığı bir kenttir. Antakya başta olmak üzere şehrin farklı noktalarında cami, [kilise](/tr/detay/kilise-4/llms.txt) ve havralar bir arada bulunmakta, bu da Hatay'ın kültürel ve dini çeşitliliğini ortaya koymaktadır. ##### **Camiler** - **Ulu Cami**: 16. yüzyılda inşa edilmiş olup Selçuklu tarzını yansıtan önemli bir eserdir. - **Habib-i Neccar Camii**: Anadolu'nun ilk camisidir ve İslam tarihinde önemli bir yere sahiptir. - **Diğer Camiler**: Şeyh Ali Cami, Yeni Cami, Ağalar Cami, Ahmediye Cami, Köşker Camii, Halil Ağa Camii gibi önemli ibadet mekanları da bulunmaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/18/EdnbcTkOWFaUemX50yjMh0O2brcnGLkR.png) *Habib-i Neccar Camii* ##### **Hıristiyan İbadethaneleri** - **St. Pierre Kilisesi: **Hıristiyanlığın ilk kilisesi olarak kabul edilir ve Papa VI. Paul tarafından Haç yeri ilan edilmiştir. - **Aziz Nikola Ortodoks Kilisesi **(1870-İskenderun) - **Maryo Hanna Kilisesi** (Arsuz-İskenderun) - **Marcircos Ortodoks Kilisesi** (İskenderun) - **St. Meryem Ana Katolik Kilise ve Manastırı** (Güzelyayla-Belen) **Ermeni İbadethaneleri** - **Batıayaz Ermeni Kilisesi** - **Vakıflı Ermeni Kilisesi** (Samandağ) - **Karasun Manuk Kilisesi** (İskenderun) - **Ermeni Kilisesi** (Belen) ##### **Musevi İbadethaneleri** **Antakya Havrası:** 1700’lerde yapıldığı tahmin edilen bu havrada 500 yıllık el yazması [Tevrat](/tr/detay/tevrat-2/llms.txt) bulunmaktadır. #### **Külliyeler** - **Belen Kanuni Külliyesi:** 1553 yılında Kanuni Sultan Süleyman'ın emriyle Mimar Sinan tarafından inşa edilmiştir. - **Payas Sokullu Külliyesi:** 1574 yılında Sokullu Mehmet Paşa tarafından Mimar Sinan’a yaptırılmıştır. İçerisinde kervansaray, cami, hamam, medrese ve bedesten bulunur. #### **Kaleler** - Şehir Surları ve Ortaçağ Kalesi - Payas Kalesi - Sarıseki Kalesi - Darb-ı Sak Kalesi - Bakras Kalesi - Koz Kalesi - Kurt Kalesi - Şıvlan Kalesi - İmma Kalesi - Mancınık Kalesi - Cin Kulesi #### **Müzeler** **Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Müzesi**: Hatay, 300'den fazla endemik bitki türüne ev sahipliği yapmaktadır. 2012 yılında açılan Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Müzesi, 280 tıbbi ve aromatik bitkiyi sergilemektedir. **İlk Kurşun Müzesi**: Dörtyol'da bulunan [müze](/tr/detay/muze-2/llms.txt), Millî Mücadele dönemine ait balmumu heykeller, [belgeler](/tr/detay/belgeler/llms.txt) ve tarihi silahları sergilemektedir. **Hatay Arkeoloji Müzesi**: Dünyanın en büyük [mozaik](/tr/detay/mozaik-2/llms.txt) koleksiyonuna sahiptir. 2018 yılında tamamlanan sergi salonları, [Neolitik](/tr/detay/neolitik/llms.txt) dönemden Roma dönemine kadar birçok eseri barındırmaktadır. #### **Alışveriş Yerleri** **Kurşunlu Han**: 1660 yılında [Köprülü](/tr/detay/koprulu-2/llms.txt) Mehmet [Paşa](/tr/detay/pasa-2/llms.txt) tarafından yaptırılmıştır. Restorasyonu tamamlanmış ve çeşitli ticari faaliyetlere ev sahipliği yapmaktadır. **Uzun Çarşı:** Tarihi geçmişi Osmanlı dönemine dayanan çarşı, geleneksel el işçiliği ve yöresel ürünleri ile ünlüdür. #### **Hatay Mutfağı ve Gastronomi Kültürü** Hatay, 8000 yıllık tarihi boyunca birçok medeniyetin izlerini taşıyan, çok kültürlü yapısıyla zenginleşmiş bir [mutfak](/tr/detay/mutfak-2/llms.txt) kültürüne sahiptir. 2017 yılında "UNESCO Gastronomi Kenti" unvanını alan Hatay mutfağı, [özgün](/tr/detay/ozgun-750487/llms.txt) lezzetleri ve tarifleriyle dünyanın birçok yerinde tanınmaktadır. **Gastronomik Miras**: Hatay mutfağı, Akdeniz mutfağına özgü taze sebzeler, zeytinyağı, baklagiller ve tahılların yoğun kullanımıyla öne çıkar. Yemeklerde çeşitli baharatlar ve otlar kullanılarak kendine özgü tatlar yaratılmıştır. Bu mutfakta, pişirme teknikleri olarak haşlama, kızartma, közleme, terbiyeleme ve ızgara gibi yöntemler yaygın olarak kullanılır. **Öne Çıkan Lezzetler** - Tepsi Kebabı - Abugannuc - Arap Tavası - Biberli Ekmek - Firik Pilavı - Humus - Künefe - Kaytaz Böreği - Mumbar Dolması - Oruk (İçli Köfte) - Tuzda Tavuk - Zahter Salatası ** ** **Soğuk Mezeler** - Cevizli Biber - Humus - Bakla Ezmesi - Zahter Salatası - Çökelek Salatası - Patatesli Köfte **Tatlılar ve Kurabiyeler** - Künefe - Hurmalı Kurabiye - Kete - Kömbe - Mamul **Künefe:** Hatay mutfağının en önemli simgelerinden biri olan [künefe](/tr/detay/kunefe-750875/llms.txt), ince tel kadayıf ile yapılır ve tuzsuz Hatay peyniri ile lezzetlendirilir. Şerbetle tatlandırılan künefe, bakır tabaklarda pişirilerek servise sunulur. Antakya'da künefe üretimi ve tüketimi geniş bir kültürel [gelenek](/tr/detay/gelenek-2/llms.txt) olup yerel halkın vazgeçilmez tatlıları arasındadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/18/5yTkoED01WNXpgj5oE3Ycg4JemE4L1TU.png) *Hatay Künefesi* ### **Hatay Ekonomisi ve Ekonomik Faaliyetler** Hatay’ın ekonomisi tarım, sanayi ve ticarete dayanmaktadır. Verimli toprakları, gelişmiş sanayi altyapısı ve limanları sayesinde birçok ekonomik faaliyetin merkezinde yer almaktadır. #### **Tarım ve Hayvancılık** Hatay, verimli toprakları ve sulama imkanları sayesinde zengin tarımsal üretime sahiptir. [Modern](/tr/detay/modern-2/llms.txt) tarım tekniklerinin yaygın olduğu ilde, çok çeşitli ürünler yetiştirilmektedir. Başlıca tarım ürünleri arasında [buğday](/tr/detay/bugday-2/llms.txt), [arpa](/tr/detay/arpa-2/llms.txt), pirinç, mercimek, [pamuk](/tr/detay/pamuk-2/llms.txt), yerfıstığı, domates, [patlıcan](/tr/detay/patlican-748620/llms.txt), biber, [fasulye](/tr/detay/fasulye-748606/llms.txt) ve [soğan](/tr/detay/sogan-3/llms.txt) bulunmaktadır. Bunun yanı sıra Hatay, turunçgil üretimi ile öne çıkmakta olup özellikle Dörtyol portakalı meşhurdur. Ayrıca [erik](/tr/detay/erik-748926/llms.txt), [kayısı](/tr/detay/kayisi-748898/llms.txt), yenidünya, badem, incir ve [üzüm](/tr/detay/uzum-748904/llms.txt) gibi meyveler bol miktarda yetiştirilmektedir. Hayvancılık sektörü, geçmişte mera alanlarının tarım arazisine dönüştürülmesi nedeniyle gerilese de son yıllarda yeniden canlanmaktadır. Koyun, kıl keçisi ve sığır yetiştiriciliği yaygındır. Ayrıca arıcılık gelişmiş olup üretilen [bal](/tr/detay/bal/llms.txt) yüksek kaliteye sahiptir. Hatay’ın [uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) [sahil](/tr/detay/sahil-751282/llms.txt) şeridine sahip olmasına rağmen balıkçılık sektörü yeterince gelişmemiştir ve yakalanan balıklar çoğunlukla iç pazarda tüketilmektedir. #### **Ormancılık ve Madencilik** Hatay, orman varlığı açısından zengin bir şehirdir. Yüzölçümünün %38’i orman ve makilik alanlarla kaplıdır. Ormanlardan her yıl önemli miktarda yakacak odun, sanayi odunu ve [reçine](/tr/detay/recine-751917/llms.txt) elde edilmektedir. Madencilik sektöründe ise [krom](/tr/detay/krom-3/llms.txt), bakır, kurşun, demir, manyezit, [mermer](/tr/detay/mermer-2/llms.txt), [manganez](/tr/detay/manganez-748081/llms.txt) ve dolomit yatakları bulunmaktadır. Ancak, şehirde aktif olarak çıkarılan başlıca [maden](/tr/detay/maden/llms.txt) dolomittir. Payas’taki dolomit işletmeleri, demir eritme, [cam](/tr/detay/cam-5/llms.txt) üretimi ve azot sanayiinde kullanılmak üzere üretim yapmaktadır. İskenderun Körfezi’nde yapılan petrol aramalarında bazı rezervler bulunmuş ancak büyük ölçekli işletme için yeterli miktarda [yatak](/tr/detay/yatak-748668/llms.txt) keşfedilmemiştir. #### **Sanayi ve Ticaret** Hatay sanayi sektörü, özellikle İskenderun bölgesinde yoğunlaşmıştır. İskenderun Limanı, Türkiye’nin en büyük ve en işlek limanlarından biri olup demir-çelik, inşaat malzemeleri, gıda ve otomotiv sektörlerine hizmet vermektedir. Türkiye’nin en büyük demir-çelik fabrikalarından biri olan İSDEMİR, İskenderun’da bulunmaktadır ve on binlerce kişiye istihdam sağlamaktadır. Bu fabrikada ham demir, blok çelik, pik demir, kok kömürü gibi sanayi ürünleri üretilmektedir. Hatay’daki Organize Sanayi Bölgeleri (OSB), şehrin sanayi üretimini artırmakta ve istihdam sağlamaktadır. Tekstil, gıda işleme, makine üretimi, kimya sanayi ve mobilya üretimi Hatay’ın önde gelen sanayi dalları arasındadır. Bunun yanı sıra çırçır, sabun, yağ, un, gübre, [dokuma](/tr/detay/dokuma-3/llms.txt), deri, mobilya ve tarım aletleri fabrikaları da ekonomiye katkı sağlamaktadır. Son yıllarda ise elektrikli cihazlar, otomotiv yedek parçaları ve [ambalaj](/tr/detay/ambalaj-da04d/llms.txt) sanayisi gibi yeni sektörler gelişmeye başlamıştır. ### **Ulaşım ve Lojistik** Hatay, lojistik açıdan stratejik bir konuma sahiptir. Akdeniz’e kıyısı olması ve Ortadoğu’ya olan yakınlığı nedeniyle ticarette önemli bir noktadır. **Karayolu:** [Avrupa](/tr/detay/avrupa-2/llms.txt)-Anadolu-Ortadoğu-Güney [Asya](/tr/detay/asya-2/llms.txt)’yı birbirine bağlayan E-5 karayolu Hatay’dan geçmektedir. Antakya-Reyhanlı yolu Suriye’nin Halep şehrine ulaşırken Kahramanmaraş-Antakya karayolu ile Güneydoğu Anadolu’ya [bağlantı](/tr/detay/baglanti-2/llms.txt) sağlanmaktadır. **Demiryolu**: Adana-Kahramanmaraş demiryolundan ayrılan bir [hat](/tr/detay/hat/llms.txt), İskenderun’a ulaşmaktadır. Demiryolu özellikle [yük](/tr/detay/yuk-2/llms.txt) taşımacılığında kullanılmaktadır. **Denizyolu:** İstanbul ve İzmir’den sonra Türkiye’nin en büyük ihracat ve ithalat limanı olan İskenderun Limanı, Doğu Akdeniz’in en önemli ticaret noktalarından biridir. Çukurova, İç Anadolu ve Ortadoğu ülkeleri ile ticari [mal](/tr/detay/mal/llms.txt) sevkiyatında büyük rol oynamaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/18/YEBnwM497yBI4nASUT8pfOwWGCkZ7954.jpeg) *Hatay İskenderun Limanı* **Boru Hatları:** [Batman](/tr/detay/batman-4/llms.txt)-İskenderun boru hattı ile ham petrol, Batman’dan Dörtyol’daki tesislere taşınarak buradan tankerlerle [ülke](/tr/detay/ulke-2/llms.txt) içindeki rafinerilere sevk edilmektedir. **Havayolu:** [Hatay Havalimanı](/tr/detay/hatay-havalimani-749931/llms.txt), iç ve dış hat uçuşlarıyla ulaşım açısından büyük bir öneme sahiptir. ### **Yönetim** Hatay, merkezi yönetim ve yerel yönetim birimleri arasında koordineli bir şekilde hizmet sunmaktadır. Valilik, merkezi hükümetin temsilcisi olarak il genelinde kamu düzeni ve güvenliği sağlarken; Büyükşehir Belediyesi ve ilçe belediyeleri, yerel hizmetlerin sunumu, [altyapı](/tr/detay/altyapi-3/llms.txt) çalışmaları ve sosyal projelerin hayata geçirilmesi gibi konularda [faaliyet](/tr/detay/faaliyet-abc4c/llms.txt) göstermektedir. Hatay ilinin merkezi yönetimi, Türkiye Cumhuriyeti'nin idari yapısı çerçevesinde, merkezi hükümetin temsilcisi olan [vali](/tr/detay/vali-4/llms.txt) tarafından yürütülmektedir. Vali, ildeki devlet kurumlarının uyumlu ve [etkin](/tr/detay/etkin/llms.txt) çalışmasını sağlamak, merkezi hükümetin politikalarını ve yasalarını uygulamakla görevlidir. Ayrıca, kamu düzeninin korunması, güvenlik hizmetlerinin koordinasyonu ve [olağanüstü](/tr/detay/olaganustu-f8293/llms.txt) hallerde kriz yönetimi gibi kritik sorumlulukları bulunmaktadır. 26 Haziran 2023 tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Hatay Valiliği görevine Mustafa Masatlı atanmıştır. Vali Masatlı, göreve başladığı tarihten itibaren ilin kalkınması, güvenliği ve kamu hizmetlerinin etkin sunumu konularında çalışmalarını sürdürmektedir. Hatay, büyükşehir statüsüne sahip olup yerel yönetim büyükşehir belediyesi tarafından yürütülmektedir. Hatay Büyükşehir Belediyesi, şehrin altyapı, ulaşım, çevre düzenlemesi ve sosyal hizmetler gibi alanlardaki idari işlerini yürütmektedir. 31 [Mart](/tr/detay/mart-749833/llms.txt) 2024 tarihinde gerçekleştirilen yerel seçimlerde, Hatay Büyükşehir [Belediye](/tr/detay/belediye-4/llms.txt) Başkanlığı'nı [Adalet](/tr/detay/adalet-5/llms.txt) ve Kalkınma Partisi ([AK](/tr/detay/ak-749389/llms.txt) Parti) adayı Mehmet Öntürk kazanmıştır. Öntürk, oyların %44,48'ini alarak seçimi önde tamamlamıştır. Cumhuriyet [Halk](/tr/detay/halk-2/llms.txt) Partisi (CHP) adayı Lütfü [Savaş](/tr/detay/savas-3/llms.txt) ise %44,05 oy oranı ile ikinci sırada yer almıştır. Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı yanında il genelinde AK Parti 8, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) 4, Türkiye İşçi Partisi (TİP) 1, Milliyetçi [Hareket](/tr/detay/hareket-3/llms.txt) Partisi (MHP) 1 ve Büyük [Birlik](/tr/detay/birlik-751140/llms.txt) Partisi (BBP) 1 ilçe belediye başkanlığı elde etmiştir. ## Academic Sources and References 1. Antakya Belediyesi. "Antakya Tanıtım – Ekonomik ve Coğrafi Yapı." Erişim 15 Şubat 2025. https://www.antakyatb.gov.tr/AntakyaTanitim/EkonomikveCografiYapi/tabid/4251/Default.aspx. 2. Antakya Ticaret ve Sanayi Odası. "Hatay Tarihi." Erişim 15 Şubat 2025. https://www.antakyatso.org.tr/tr/genel-sayfa/hatay/hatay-tarihi-49.html. 3. Coğrafya Gen.tr. "Hatay Ekonomi." Erişim 15 Şubat 2025. https://www.cografya.gen.tr/tr/hatay/ekonomi.html. 4. Hatay Büyükşehir Belediyesi. "Hatay’ın Tarihi." Erişim 15 Şubat 2025. https://hatay.bel.tr/sayfa/hatayin-tarihi. 5. Hatay Valiliği. "Sosyal ve Coğrafi Durum." Erişim 15 Şubat 2025. http://www.hatay.gov.tr/sosyal-ve-cografi-durum. 6. Hatay İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. "Hatay Coğrafya." Erişim 15 Şubat 2025. https://hatay.ktb.gov.tr/TR-201496/cografya.html. 7. Hatay İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. "Hatay Genel Bilgiler." Erişim 15 Şubat 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/hatay/genelbilgiler. 8. Kültür ve Turizm Bakanlığı. "Medeniyetler Sofrası: Hatay." Erişim 15 Şubat 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/portal/medeniyetlersofrasihatay. 9. NTV. "6 Şubat Depremlerinin Ardından Bölgedeki Nüfusta Düşüş." Erişim 15 Şubat 2025. https://www.ntv.com.tr/galeri/turkiye/6-subat-depremlerinin-ardindan-bolgedeki-nufusta-dusus%2Cyc0vZSpdpkGta1JrFFS2tg?utm. 10. Nüfusune.com. "Hatay Nüfusu." Erişim 15 Şubat 2025. https://www.nufusune.com/hatay-nufusu.Türkiye İstatistik Kurumu. "CIP Portalı." Erişim 15 Şubat 2025. https://cip.tuik.gov.tr/. 11. Turk Maarif Ansiklopedisi. "Antakya." Erişim 15 Şubat 2025. https://turkmaarifansiklopedisi.org.tr/antakya. 12. İslam Ansiklopedisi. "Antakya." TDV İslâm Ansiklopedisi. Erişim 15 Şubat 2025. https://islamansiklopedisi.org.tr/antakya. 13. Şehrim Hatay. "Hatay’dan Kareler." Erişim 15 Şubat 2025. https://hatay.bel.tr/sayfa/hataydan-kareler.