---
title: Hamse
slug: hamse-751934
url: /detay/hamse-751934
type: dictionary
language: Türkçe
entity:
  primary: Hamse
  type: dictionary
  disambiguation: Hamse: Beş mesnevili klasik Fars ve Türk edebiyatı eserleri.  Nizami Gencevi'den günümüze...
  categories:
    - name: Edebiyat
      slug: edebiyat
      url: /kategori/edebiyat
  tags:
    - Atâyî
    - Nevâyî
    - Hamse
    - Türk edebiyatı
    - Nizami
    - mesnevi
    - İran edebiyatı
author: Emirhan Demirci
created_at: 2025-03-29T15:48:00.492953+03:00
updated_at: 2025-04-17T10:19:35.395510+03:00
image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/03/29/1w90cTgnVzwgajlGsjN3WaVnv2Fdxbim.jpg
---

# Hamse

<!-- CONTEXT: Article Content for "Hamse" -->

## Article Content

#### **Hamse Teriminin Kökeni ve Anlamı**

Hamse kelimesi, Arapça "hams" (beş) kelimesinin dişil [hali](/tr/detay/hali-2/llms.txt) olan "hamse" kelimesinden türemiştir. Osmanlı döneminde de [yaygın](/tr/detay/yaygin-748456/llms.txt) olarak kullanılan bu terim, beş mesneviden oluşan [edebî](/tr/detay/edebi-751578/llms.txt) eserleri tanımlamak için kullanılmıştır. İlk kez, Nizâmî-i Gencevî'nin **Maḫzenü'l-esrâr, Ḫüsrev ü Şîrîn, Leylâ vü Mecnûn, Heft Peyker ve İskendernâme** adlı beş mesnevisine hamse denilmiştir.

#### **Fars Edebiyatında Hamse**

[Fars](/tr/detay/fars/llms.txt) edebiyatında Nizâmî'nin başlattığı hamse geleneği, [Emîr](/tr/detay/emir-2/llms.txt) Hüsrev-i Dihlevî ve Abdurrahman-ı Câmî [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) şairler tarafından sürdürülmüştür. Nizâmî'nin eserleri, daha sonraki Fars edebiyatı şairleri tarafından taklit edilmiş ve yeni konularla zenginleştirilmiştir.

#### **Türk Edebiyatında Hamse**

XIV. yüzyıldan itibaren [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt) edebiyatında da hamse [yazma](/tr/detay/yazma-2/llms.txt) geleneği başlamıştır. Genellikle Fars edebiyatındaki örneklerden etkilenilerek yazılan bu eserler, zamanla daha orijinal ve yerel unsurlar içermeye başlamıştır. Türk edebiyatındaki ilk hamse, **Ali Şîr Nevâî** tarafından yazılmıştır. Nevâî'nin hamsesi şu mesnevilerden oluşur:

- **Hayretü'l-Ebrâr**
- **Ferhâd ü Şîrîn**
- **Leylâ vü Mecnûn**
- **Seb'a-i Seyyâre**
- **Sedd-i İskenderî**

#### **Anadolu Sahasında Hamse Yazan Şairler**

Ali Şîr Nevâî'den sonra [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt) sahasında hamse yazan ilk şair **Hamdullah Hamdi**'dir. Hamdullah Hamdi'nin hamsesi şu eserlerden oluşur:

- **Yûsuf u Züleyhâ**
- **Leylâ vü Mecnûn**
- **Tuhfetü'l-Uşşâk**
- **Kıyafetnâme**
- **Ahmediyye (Mevlid)**

XV. ve XVI. yüzyıllarda Taşlıcalı Yahyâ, Lâmiî Çelebi ve Hâmidîzâde [Celîlî](/tr/detay/celili/llms.txt) gibi şairler de hamseler yazmışlardır.

#### **Hamse Geleneğinin Devamı ve Son Hamse**

XVII. yüzyılda **Nev‘îzâde Atâî**, [klasik](/tr/detay/klasik/llms.txt) Fars etkisinden uzaklaşarak daha [yerli](/tr/detay/yerli-2/llms.txt) unsurlar taşıyan bir hamse yazmıştır.

Türk edebiyatında hamse geleneğinin son örneklerinden biri **Subhizâde Feyzî**'ye aittir. Feyzî'nin hamsesi **Heft Seyyâre, Mir’ât-ı Sûretnûmâ, Safânâme ve Işknâme** adlı eserlerden oluşur.

<!-- CONTEXT: Academic Sources and References for "Hamse" -->

## Academic Sources and References

1. DergiPark MakalesiTalid, M. (2019). Hamse ve Edebiyat Tarihindeki Yeri. Talid Dergisi, 34(1). Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/talid/issue/43481/530749
2. Mynet MakalesiMynet (2020). Hamse Ne Demek? Hamse Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı Nedir?. Retrieved from https://www.mynet.com/hamse-ne-demek-hamse-kelimesinin-tdk-sozluk-anlami-nedir-170100094343
3. İslam Ansiklopedisi“Hamse.” (n.d.). İslam Ansiklopedisi. Retrieved from https://islamansiklopedisi.org.tr/hamse--edebiyat