--- title: Hall Etkili İtki Motoru (HALE) slug: hall-etkili-itki-motoru-hale-6c8c3 url: /detay/hall-etkili-itki-motoru-hale-6c8c3 type: article language: Türkçe entity: primary: Hall Etkili İtki Motoru (HALE) type: article disambiguation: Hall Etkili İtki Motoru (HALE): Yerli üretim, yüksek verimli uzay itki sistemi. TÜBİTAK projesi. categories: - name: Havacılık Ve Uzay slug: havacilik-ve-uzay url: /kategori/havacilik-ve-uzay tags: - Hall Etkili İtki Motoru - HALE author: Yeşim Can created_at: 2025-06-11T15:10:39.459861+03:00 updated_at: 2025-07-08T00:09:46.071700+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/06/11/X9UfxFDEkdRksfyUyp5S05J31rn35dSx.jpg --- # Hall Etkili İtki Motoru (HALE) ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Hall Etkili İtki Motoru (HALE) Projesi ![hale-1500-img-1.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/06/11/54Oj2LViXH1S7StJ4lgVAecOFhgmuwzp.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Amaç(lar) | Yerli ve milli Hall etkili elektrikli itki motoru geliştirmek | | Altyapı Özellikleri | 300 m² Ar-Ge alanı, Temiz oda (100 m²), Farklı ebat ve vakum seviyelerinde test tankları, Plazma, sıcaklık ve manyetik alan test sistemleri, Motor ömür ve çevresel koşul testleri için otomasyon altyapısı | | Yürütücü Kurum | TÜBİTAK UZAY | | Kullanım Alanı(ları) | Uydu yörünge değişimi,yörüngede konumlandırma ve istikrar sağlama | ## Article Content Hall etkili itki motoru, elektrikli itki teknolojileri kapsamında geliştirilen ve iyonize gazları elektromanyetik alan yardımıyla hızlandırarak itki üreten bir uzay motorudur. Bu sistemlerde genellikle asal gazlardan biri olan ksenon kullanılmakta olup, gaz plazma hâline getirildikten sonra manyetik alan yardımıyla dışarı doğru yüksek hızla fırlatılır. Böylece uzay aracına [Newton’un üçüncü hareket yasası](/tr/detay/newtonin-hareket-kanunlari/llms.txt) çerçevesinde bir itki kuvveti kazandırılır. ### **Tarihçe ve Gelişim** Türkiye’de elektrikli itki sistemleri üzerine yürütülen çalışmalar, 2010 yılında başlatılan ve [TÜBİTAK UZAY](/tr/detay/tubitak-sage-4f956/llms.txt) tarafından yürütülen “Hall Etkili İtki Motoru Geliştirme Altyapı Projesi (HALE)” ile kurumsallaşmıştır. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=_jlgLuX4ryM) *Hall Etkili İtki Motoru Geliştirme Altyapı Projesi - HALE (TÜBİTAK)* Bu projeyle birlikte yerli ve milli Hall etkili motorların geliştirilmesi için gerekli olan tasarım, üretim, test ve entegrasyon altyapısı oluşturulmuştur. Ayrıca, Türkiye Uzay Ajansı (TUA) öncülüğünde yürütülen HALE projesi ile yerli üretim kabiliyetlerinin artırılması ve uzay alanında dışa bağımlılığın azaltılması hedeflenmiştir. ### **HALE Projesi** HALE projesi kapsamında TÜBİTAK Uzay’da şu altyapılar kurulmuştur: **Temiz oda**, mekanik ve elektronik atölyeler ve çalışma ofisleri (toplam \~300 m², bunun 100 m²’si temiz oda). **Vakum test tesisleri**: Çap 2,3 m × derinlik 4,5 m tank (2×10⁻⁷ – 13×10⁻⁶ Torr, 1,5 kW güce kadar). Çap 0,6 m × derinlik 1,1 m tank (10⁻⁸ Torr) – düşük güç motorlar için. Çap 1,2 m × derinlik 2 m tank – alt seviye testler için. **Test ekipmanları**: Plazma ölçüm uçları (Faraday, Langmuir), manyetik alan düzenekleri, ısıl kameralar, akış kontrol cihazları, vakum ve sıcaklık test makineleri. **Otomasyon altyapısı**: Motor ömür testleri ve sıcak/düşük sıcaklık başlatma testleri için (–150 °C +125 °C) yeterli otomasyon 2025 itibarıyla devreye alınmıştır ### **Ürünler ve Teknik Özellikler** HALE altyapısı, başta iki motor tipi olmak üzere aşağıdaki alt sistemleri içermektedir: - **HALE‑1500 (1,5 kW)** - **HALE‑300 (300 W)** Ayrıca; yakıt besleme birimleri, güç işleme ve kontrol birimleri (GİKB‑1500, GİKB‑300) ve yakıt tankları da geliştirilmiştir. #### **HALE‑1500 Özellikleri** - Nominal güç: **1 500 W** - Itki kuvveti: ≥ 70 mN - Özgül itki: ≥ 1500 s - Verim: ≥ % 45 - Maks. kuyruk gazı açısı: 35° (toplam 70°) - Anot gerilimi: 250–300 V; Anot akımı: 3–5,5 A - Kütle: 4,5 kg - Yakıt: Ksenon, Kripton, Argon #### **HALE‑300 Özellikleri** - Güç: ≤ 300 W - Itki: ≥ 10 mN - Özgül itki: ≥ 1000 s - Verim: ≥ % 45 - Anot gerilimi: \~250 V; Anot akımı: 0,8–1 A - Kütle: \~2 kg - Yakıtlar: Aynı #### **Alt bileşenler** - Yakıt Besleme Birimi (YBB): 5–150 bar giriş, 2,5 bar çıkış, 2,8 kg, 1–5 mg/sn akış - Güç İşleme & Kontrol Birimi (GİKB‑1500): 1750 W, %90 verim, 16,8 kg - Yakıt tankı: Titanyum + kompozit, 150 bar çalışma, 8,1 l, 4 kg ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/06/11/2s7s6yOPHiU83Uu414MkbbJXMfQ2ahCs.jpg) *Vakum Tank (TÜBİTAK)* ### **Teknik Çalışma Prensibi** [Hall etkili itki motorlarında](/tr/detay/hall-effect-thruster-het-51ee4/llms.txt), silindir biçiminde bir plazma odası bulunur. Kapalı uçta halkasal anot, dışta ise katot yer alır. Anot-katot arasında yüksek gerilim uygulanarak gaz iyonize edilir (genellikle ksenon). Manyetik alan, elektronları spiral yörüngeye yönlendirir; pozitif iyonlar doğrudan hızlandırılarak egzozdan dışarı atılır. Bu şekilde uzay aracına itme kuvveti sağlanır. Sistem, uzun süreli ve verimli itki üretimi için uygundur ancak Dünya yüzeyinden fırlatma için yetersizdir. ## Academic Sources and References 1. Bilim Genç. “İnanılmaz Motor II: Hall İtki Sistemi.” TÜBİTAK Bilim Genç, Erişim 11 Haziran 2025. https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/video/inanilmaz-motor-ii-hall-itki-sistemi.TÜBİTAK UZAY. “Elektrikli İtki Motoru Geliştirme Altyapısı.” uzay.tubitak.gov.tr, Erişim 11 Haziran 2025. https://uzay.tubitak.gov.tr/elektrikli-itki-motoru-gelistirme-altyapisi/.TÜBİTAK UZAY. “Elektrikli İtki Sistemi ve Motoru.” TÜBİTAK UZAY, Erişim 11 Haziran 2025. https://uzay.tubitak.gov.tr/uydu-alt-sistem-ve-bilesenleri/elektrikli-itki-sistemi-ve-motoru.Türkiye Uzay Ajansı (TUA). “HALE – Hall Etkili İtki Motoru Geliştirme Projesi.” tua.gov.tr, Erişim 11 Haziran 2025. https://tua.gov.tr/tr/proje/hale.