--- title: Hacı Bayram Camii slug: haci-bayram-camii-3f0c3 url: /detay/haci-bayram-camii-3f0c3 type: article language: Türkçe entity: primary: Hacı Bayram Camii type: article disambiguation: Ankara'nın tarihi Hacı Bayram Camii: Augustus Meydanı'nda, 15. yy'dan kalma önemli bir dini yapı. categories: - name: Mimari slug: mimari url: /kategori/mimari - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm tags: - AnkaraCamileri - HacıBayramVeli - HacıBayramCamii - AnkaraTarihi - TarihiCamiler - Türbe - islammimarisi - camii - Ankara author: Muhammed Samed Acar created_at: 2025-04-04T11:06:28.748921+03:00 updated_at: 2025-04-17T10:06:13.027028+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/04/8xSjoUTbLzudJt9hVS1IeJOVWSuzddYV.jpg --- # Hacı Bayram Camii ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Hacı Bayram Veli Camii ![thumbs_b_c_ad9f7229fef3e618e1ca731840f765bb.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/04/f8uqPQPYs7OebFP3KMLFSZ4fe9KN2Oae.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Komşu Yapılar | Doğuda Augustus Tapınağı, güneyde Hacı Bayram Veli Türbesi | | Mimari Stil | 17. yüzyıl sonu - 18. yüzyıl başı Ankara cami karakteristiği | | Tamirat | 1714 (Hacı Bayram Veli’nin torunu Mehmet Baba tarafından) | | İlk Yapılış Tarihi | 1427-1428 (Hicri 831) | | Konum | Ankara,Bayram Sokak,Augustus Meydanı,Ulus | ## Article Content **Hacı Bayram Veli Camii**, Türkiye’nin başkenti [Ankara](/tr/detay/ankara-2/llms.txt)’nın [Ulus](/tr/detay/ulus-3/llms.txt) semtinde, Augustus Meydanı’nda bulunan tarihi bir camidir. [Taş](/tr/detay/tas/llms.txt) kaideli, tuğla duvarlı ve kiremit çatılı bu [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt), uzunlamasına [dikdörtgen](/tr/detay/dikdortgen-748450/llms.txt) bir plana sahiptir. Caminin [doğu](/tr/detay/dogu-751789/llms.txt) tarafı Roma döneminden kalma [Augustus Tapınağı](/tr/detay/augustus-tapinagi-03775/llms.txt) duvarına, güney tarafı ise Hacı [Bayram](/tr/detay/bayram-2/llms.txt) Veli Türbesi’ne dayanır. İlk olarak 1427-1428 (Hicri 831) yıllarında inşa edilen cami, bugünkü haliyle 17. yüzyıl sonu ve 18. yüzyıl başı Ankara camilerinin mimari özelliklerini taşır. Hacı Bayram Veli’nin torunlarından Mehmet [Baba](/tr/detay/baba-2/llms.txt) tarafından 1714 yılında tamir ettirilen bu cami, Ankara’nın en [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) dini yapılarından biri olarak kabul edilir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/04/eP0tMcErHjE8k1Z4KnCDZhPIPt6b92GX.jpg) *Hacı Bayram Camii (Ankara İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü)* #### **Tarihçesi** ##### **İlk İnşa ve Gelişim** [Hacı Bayram Veli Camii](/tr/detay/haci-bayram-veli-camii-91b7e/llms.txt)’nin ilk yapılışı 1427-1428 (Hicri 831) yıllarına tarihlenir. Bu dönemde inşa edilen cami, zamanla çeşitli eklemeler ve tamiratlarla bugünkü formuna kavuşmuştur. Caminin temel yapısı, uzunlamasına dikdörtgen bir plan [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt) oturtulmuş olup, yığma yapım sistemiyle kesme taş ve [ahşap](/tr/detay/ahsap-2/llms.txt) malzemeler kullanılarak inşa edilmiştir. İlk yapılışından itibaren dini bir [merkez](/tr/detay/merkez/llms.txt) olarak hizmet veren cami, özellikle Bayrami Tarikatı’nın kurucusu Hacı Bayram Veli ile ilişkilendirilmiştir. ##### **1714 Tamiratı** Caminin en önemli restorasyonlarından biri, Hacı Bayram Veli’nin torunlarından Mehmet Baba tarafından 1714 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu tamirat, caminin 17. yüzyıl sonu ve 18. yüzyıl başı Ankara camilerinin karakteristik özelliklerini kazanmasını sağlamıştır. Tamirata dair bilgiler, kıble tarafında [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan iki kitabede açıkça belirtilmiştir. Bu dönemde yapılan yenilemeler, özellikle tavan, mihrap, minber ve çini süslemeleriyle camiye bugünkü estetik görünümünü kazandırmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/04/wcJM8seHCAHhOcOvSnETMI72bmqYGqAg.jpg) *Hacı Bayram Camii (Charles Texier. Asia Mineure. Paris, 1849)* #### **Mimari Özellikler** ##### **Dış Mimari** Caminin dış yapısı, taş kaideli ve tuğla duvarlı bir temel üzerine inşa edilmiştir. Üst örtüsü, dört yönde kırma çatı şeklinde tasarlanmış ve geniş çatı saçaklarının alt kısımları ahşap malzeme ile kapatılmıştır. Kuzey ve [batı](/tr/detay/bati-4/llms.txt) yönlerinde haremin yarıdan fazlasını kaplayan son [cemaat](/tr/detay/cemaat-4/llms.txt) yeri, sonradan eklenmiş bir bölümdür. Bu alan açık olup üst kısmı ahşap balkonla düzenlenmiştir ve altı adet taş sütunla desteklenir. Türbenin güneydoğu duvarında yükselen minare, [kare](/tr/detay/kare-748449/llms.txt) taş kaideli ve silindirik tuğla gövdelidir; kaynaklarda iki veya üç şerefeli olduğu belirtilir, bu da farklı dönemlerdeki eklemeleri yansıtabilir. Cephelerde iki [sıra](/tr/detay/sira-3/llms.txt) pencere düzeni dikkat çeker. Alt pencereler dikdörtgen biçimli, demir parmaklıklı ve sivri kemerli taş nişlerle çevrilidir. Üst pencereler ise sivri tuğla kemerli, alçı şebekeli ve vitraylıdır; etrafları [kalemişi](/tr/detay/kalemisi-2/llms.txt) bitkisel desenlerle süslenmiştir. Son cemaat yerinin güneye bakan çıkıntı duvarında, [yeşil](/tr/detay/yesil-f37b9/llms.txt) sırlı tuğlaya benzer yağlıboya ile [sülüs](/tr/detay/sulus-2/llms.txt) yazıyla “[Kelime](/tr/detay/kelime-750412/llms.txt)-i [Tevhid](/tr/detay/tevhid-4/llms.txt)” yazılmıştır, bu da caminin dış süslemelerindeki zarafeti ortaya koyar. ##### **İç Mimari** Caminin iç mekânı tek sahınlıdır ve ahşap tavanla örtülüdür. Tavan, kasetleme işçiliğiyle yapılmış olup kenarları çeşitli [çiçek](/tr/detay/cicek-3/llms.txt) desenleriyle süslü pervazlarla çevrilidir. Tavanın ortasında altıgen biçimli büyük bir rozet bulunur; bu rozet, daha [küçük](/tr/detay/kucuk-750344/llms.txt) ölçüde kadınlar mahfilinin batısındaki ek mekânın tavanında da tekrarlanır. Kuzeyde yer alan ahşap kadınlar mahfili, dört adet ahşap dikme ile taşınır ve batıdaki tek kollu merdivenle ulaşılır. [Harim](/tr/detay/harim-748823/llms.txt) girişi kuzey cephesinde yer alır; Yuvarlak kemerli, çift kanatlı ahşap [kapı](/tr/detay/kapi-cdb6b/llms.txt) yoğun ahşap işlemelerle süslenmiştir ve kapının [sağ](/tr/detay/sag/llms.txt) üst kısmında caminin kitabesi bulunur. İç duvarlar pencere üstlerine kadar [Kütahya](/tr/detay/kutahya-2/llms.txt) çinileriyle kaplıdır. Müezzin mahfilinin altında yer alan 18. yüzyıla ait eski çiniler, caminin [özgün](/tr/detay/ozgun-750487/llms.txt) süslemelerinden biridir. Alçı mihrap, kalıplama tekniğiyle yapılmış [mukarnas](/tr/detay/mukarnas-2/llms.txt) nişlidir ve sonradan boyanmıştır. Mihrap, mukarnas friziyle çevrili olup tepesi palmet yapraklarıyla süslenmiştir. Bordürlerinde neshi yazıyla “Kelime-i Tevhid” tekrarlanır; diğer bordürler ise yıldızlı çokgenler ve bitkisel motiflerle doldurulmuştur. Minber, taklit kündekari tekniğiyle ahşap üzerine boyanmış olup üstün bir işçilik sergiler. Caminin ahşap üzerine boyalı tüm nakışları, dönemin [ünlü](/tr/detay/unlu-749478/llms.txt) sanatçısı [Nakkaş](/tr/detay/nakkas-2/llms.txt) Mustafa tarafından yapılmıştır. #### **Hacı Bayram Veli ve Kültürel Önemi** ##### **Hacı Bayram Veli Kimdir?** Hacı Bayram Veli, asıl adıyla Numan-bin Koyunluca [Ahmed](/tr/detay/ahmed/llms.txt), 1352 (Hicri 753) yılında Ankara’nın Solfasol Köyü’nde doğmuştur. Bayrami Tarikatı’nın kurucusu olan Hacı Bayram Veli, mutasavvıf bir şair olarak tanınır. Ankara ve [Bursa](/tr/detay/bursa-2/llms.txt)’da tahsilini tamamladıktan sonra, Ankara’da Meklike [Hatun](/tr/detay/hatun-2/llms.txt) adlı bir hayırseverin yaptırdığı Karamedrese’de ders vermeye başlamıştır. Kayserili [Şeyh](/tr/detay/seyh-3/llms.txt) Hamideddin Aksarayi’nin davetiyle tarikata giren Hacı Bayram Veli, mürşidiyle [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) [Şam](/tr/detay/sam-5/llms.txt) ve Hicaz’a gitmiş, üç yıl orada kaldıktan sonra Ankara’ya dönerek tarikatını kurmuştur. 1429 (Hicri 833) yılında vefat eden Hacı Bayram Veli’nin etrafında binlerce mürid toplanmış, iki ilahisi ve birkaç gazeli günümüze ulaşmıştır. Türbesi, caminin güneyinde yer alır ve onun anısını yaşatır. ##### **Dini ve Kültürel Değer** Hacı Bayram Veli Camii, 15. yüzyıldan itibaren Bayrami Tarikatı’nın [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt)’da yayılmasında önemli bir rol oynamıştır. Tarikatın merkezi olarak kullanılan cami, bu yönüyle anıtsal bir örnek teşkil eder. Ayrıca, cami ve çevresi farklı kültürlere ve dönemlere ait katmanları barındırır. Augustus Tapınağı, Hacı Bayram Camii ve Türbesi’nin bir arada bulunması, bu alanın çok kültürlü evrensel değerini [somut](/tr/detay/somut/llms.txt) bir şekilde ortaya koyar. Bu birliktelik, Roma döneminden Osmanlı’ya uzanan bir [tarihsel](/tr/detay/tarihsel-2/llms.txt) sürekliliği yansıtır. #### **Günümüzdeki Durumu ve Önemi** Hacı Bayram Veli Camii, mimari özellikleriyle 17. ve 18. yüzyıl Ankara camilerinin karakterini yansıtırken, dini ve kültürel açıdan da Anadolu’nun en önemli yapılarından biridir. Tavan süslemeleri, Kütahya çinileri, mihrap ve minber işçiliğiyle dikkat çeken cami, hem ibadet hem de turizm açısından Ankara’nın simge mekanlarından biri olarak varlığını sürdürmektedir. Augustus Meydanı’ndaki konumu, camiyi hem yerel [halk](/tr/detay/halk-2/llms.txt) hem de ziyaretçiler için kolayca erişilebilir bir [nokta](/tr/detay/nokta-31630/llms.txt) haline getirir. [Bugün](/tr/detay/bugun-2/llms.txt), cami ve [türbe](/tr/detay/turbe-3/llms.txt) kompleksi, Ankara’nın tarihi ve manevi kimliğini temsil eden başlıca yapılar arasında yer alır. ## Academic Sources and References 1. Karadeniz Valiliği. “Hacı Bayram Camii,” Erişim 4 Nisan 2025. http://karadeniz.gov.tr/haci-bayram-camii/. 2. Kültür Envanteri. “Hacı Bayram-ı Veli Camii,” Erişim 4 Nisan 2025. https://kulturenvanteri.com/yer/haci-bayram-i-veli-camii/#17.1/39.944351/32.85791. 3. Kültür Portalı. “Hacı Bayram Camii | Kültür Portalı,” Erişim 4 Nisan 2025. https://kulturportali.gov.tr/turkiye/ankara/gezilecekyer/haci-bayram-camii 4. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü. “Hacı Bayram Camii,” Erişim 4 Nisan 2025. http://www.kulturvarliklari.gov.tr/yazdir?CE5D73CE24036F2ACF9725D000A801F2. 5. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü. “Hacıbayram Camii - Ankara 2016,” Erişim 4 Nisan 2025. https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-163970/hacibayram-camii-ankara-2016.html.