--- title: Gümüşhane Şiran Çakırkaya Kilisesi slug: gumushane-siran-cakirkaya-kilisesi-244f0 url: /detay/gumushane-siran-cakirkaya-kilisesi-244f0 type: article language: Türkçe entity: primary: Gümüşhane Şiran Çakırkaya Kilisesi type: article disambiguation: Gümüşhane Şiran'daki Çakırkaya Kilisesi: 13-15. yy. kayaya oyulmuş muhteşem bir manastır. Tarihi kiliseyi keşfedin! categories: - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - Kaya Şapeli - Çakırkaya Manastırı - Kubbe - Bazilika - Gümüşhane author: Burcu Kaya created_at: 2025-08-16T11:22:13.240071+03:00 updated_at: 2025-08-29T22:06:21.376921+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/08/16/HwgcR9BqpnDNmGZU70C6qUzu7dyWaiV0.png --- # Gümüşhane Şiran Çakırkaya Kilisesi ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Gümüşhane Şiran Çakırkaya Kilisesi ![çk2.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/08/16/12lX4tj7ForRZWngPaj0eOCgIP8belXJ.jpg) *Çakırkaya Manastırı* | Field | Value | |-------|-------| | Uzaklık(lar) | Şiran’a 12 km uzaklık,Gümüşhane Merkez’e 100 km | | Çevresel Bağlam | Kayalık kütle, çevreye hâkim ve tafoni doğal oluşumları içerir | | Yüksekliği | 65 metre | | Mimari ve Teknik Özellikler | Kaya oyma teknik | | Konum | Gümüşhane ili,Kozağaç Mevkii,Çakırkaya Köyü,Şiran ilçesi | ## Article Content [Çakırkaya Manastırı](/tr/detay/gumushane-siran-cakirkaya-church-286c4/llms.txt), Gümüşhane ili Şiran ilçesi Çakırkaya Köyü (Kozağaç Mevkii) sınırlarında, zeminden yaklaşık **65 m** yükselen büyük bir kaya kütlesinin oyulmasıyla meydana gelmiştir. Gümüşhane Merkez’e yaklaşık **100 km**, Şiran ilçe merkezine **12 km** uzaklıktadır. Tomara Şelalesi güzergâhında bulunur; ana yoldan yaklaşık **100 m** içeride, geniş bir toprak yoldan hafif tırmanışla ulaşılabilmektedir. ### **Tarihçesi** Yapının inşa tarihine ilişkin kesin bir kayıt bulunmamaktadır. Mimari özelliklerine dayanılarak **XIII–XV. yüzyıllar** arasına tarihlendirilmektedir. Kaynaklarda, yapının **1848** yılında **Piskopos Jeremias Georgiades** tarafından **manastır** olarak yeniden düzenlendiği belirtilmektedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/08/16/aAaGpPJ7KzMrIpeM8aghD5jXbhgS3z3f.jpg) *Çakırkaya Kilisesi(Anadolu Ajansı)* ### **Genel Düzen** Kompleks; ana **kilise**, batısında yer alan **kaya şapeli**, kayalıklar içinde bazı küçük mekânlar ile güney kesimde temel seviyesinde eş boyutlu **hizmet odalarından** oluşmaktadır. Bu hizmet odaları günümüze ulaşmamıştır. #### **Kilise** - **Erişim:** Güney cephesinde kayaya oyulmuş basamaklarla sağlanır. - **Ölçüler ve Plan:** Yaklaşık **14,96 × 7,18 m** boyutlarında, üç nefli **kubbeli bazilika** planındadır. - **Taşıyıcı ve Örtü:** İç mekân, yuvarlak kemerlerle birbirine bağlanan iki destek dizisiyle üç nefe ayrılır. Nefler doğu–batı doğrultusunda **beşik tonoz**larla örtülmüş; naos üzerine kayadan oyularak bir **kubbe** yerleştirilmiştir. - **Sütunlar:** Kayadan oyulmuş sekiz sütundan yalnızca biri günümüze ulaşmıştır; diğerleri yıkılmış, üst kısımlarda tavana bağlı **sarkıt biçimli** kalıntılar korunmuştur. - **Apsis ve Donatı:** Doğuda ana **apsis** ve basamaklı **synthronon** ile yan apsislerde nişler bulunmaktadır. - **Aydınlatma ve Bezemeler:** Güney cephede iki **küçük pencere** vardır; çevrelerinde oyma süslemeler mevcuttur. Tavanda, kubbenin ortasına gömülü **haç motifi** bulunur. - **Korunma Durumu:** Giriş kapısı üzerindeki tavan kısmen çökmüş; yapı genelinde önemli tahribat gözlenmektedir. ### **Kaya Şapeli (Batı Şapeli)** - **Konum ve Erişim:** Kilisenin **batısında**, kaya basamaklarla ulaşılan tek nefli bir mekândır. - **Ölçüler ve Plan:** Yaklaşık **8,30 × 3,50 m**, uzunlamasına dikdörtgen planlıdır (Özkan, 2010, s. 79). - **Giriş ve Narteks:** Yaklaşık **1,00 m** açıklığa sahip girişi büyük ölçüde tahrip olmuştur. Girişin önünde **2,24 m** uzunluğunda, yuvarlak kemerlerle ana mekândan ayrılan **narteks** niteliğinde bir ön mekân yer alır. - **Aydınlatma:** Güney duvarda **1,10 m** genişliğinde tek pencere açıklığı vardır; günümüzde tahrip durumdadır. - **Apsis:** Doğuda **2,90 m** genişliğinde ve **1,80 m** derinliğinde tek apsis bulunur; içerisinde **üç niş** yer almaktadır. Apsis zemini ana kaya döşemesinden **0,20 m** yüksektedir. Kuzeydoğu köşede, zemine **0,50 × 0,50 m** ölçülerinde bir kaya çukuru açılmıştır. - **Bezemeler:** İç mekân sadedir; fresk bulunmaz. - **Dış Unsur:** Batı dış yüzeyinde **13 m** uzunluğunda bir **su kanalı** tespit edilmiştir. ### **Ulaşım ve Çevresel Bağlam** Kompleksin bulunduğu kayalık kütle çevreye hâkim bir yükselti niteliğindedir. Kayada ayrıca **tafoni şekilli doğal oluşumlar** görülmektedir. Çakırkaya Manastırı, bölgedeki kayaya oyulmuş yapılardan farklı olarak üç nefli, kubbeli bazilika planı ile dikkat çeker. Batısındaki [kaya şapeli](/tr/detay/azize-barbara-sapeli-6a239/llms.txt), tek nefli şapellerin tipik özelliklerini yansıtır; iç mekânında fresk bulunmaması ve özenli işçiliği ile öne çıkar (Özkan, 2010, s. 81). Yapının 1848’de yeniden manastır olarak düzenlenmesi, ortaçağ kökenli bu yapının geç dönemde de kullanım gördüğünü göstermektedir. ## Academic Sources and References 1. Olgun, Oğuzhan. 2019. “Çakırkaya Manastırı.” Online Türkiye Turizm Ansiklopedisi, içinde Kozak, N. (ed.). Erişim 16 Ağustos 2025. https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/cakirkaya-manastiri. 2. T. C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. t.y. “Şiran Kozağaç Köyü Çakırkaya Kilise.” Erişim 16 Ağustos 2025. https://gumushane.ktb.gov.tr/TR-232374/siran-kozagac-koyu-cakirkaya-kilise.html. 3. Özkan, Hasan. 2010. “Gümüşhane ve Çevresinde Kilise ve Şapeller.” Journal of Social Sciences 10, no. 45 (2010): 67–87. Erişim 16 Ağustos 2025. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/451483. ## Related Articles - [Gümüşhane (İl)](//detay/gumushane-il-3/llms.txt) - [Şiran (İlçe)](//detay/siran-ilce-9be3f/llms.txt) - [Gümüşhane Kömesi ](//detay/gumushane-komesi-cc8a8/llms.txt) - [Gümüşhane ](//cocuk-detay/gumushane-80d53/llms.txt)